جمعه 21 ذیقعده 1447
۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
8 می 2026

(۴۶۲۸) حکم شرعی پرداخت بدهی با کالا به جای پول نقد

(۴۶۲۸) سوال: اگر کسی که مقداری بدهی به کس دیگری دارد، به جای بدهی، کالایی با نرخی مساوی مبلغ بدهی به او بدهد، آیا مرتکب عملی ناجایز شده است؟

جواب:

جایز نیست که قرض دهنده از قرض گیرنده چیزی دریافت کند و قیمت آن را از مبلغ بدهی آن فرد کم نکند یا به مثل یا به احسن جبران نکند. مثلا اگر کسی صد ریال به کس دیگر قرض دهد و قرض گیرنده بخواهد هدیه­ای معادل پنجاه ریال به او بدهد، تنها به شرطی باید آن هدیه را بپذیرد که مبلغ آن را از مبلغ قرض کم کند و تنها پنجاه ریال باقی بماند، یا اینکه کاری برای او انجام دهد که این پنجاه ریال برای او جبران شود. اما اگر هدیه را که مساوی نیمه قرضش است دریافت کند و قرض را نیز به صورت کامل دریافت کند مرتکب عمل ناجایز شده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا كان شخص عنده دين لشخص ما، وأعطاه حاجة ثمنها يساوي هذا الدين الذي عنده، فهل هذا العمل جائز؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا يجوز للدائن إذا أهدى إليه المدين شيئا أن يقبل منه إلا إذا نوى احتسابه من دَينه، أو نوى مكافأته بمثله، أو أحسن منه، ومثال ذلك: لو كان لشخص على آخر مئة ريال ثم أهدى إليه المطلوب ما يساوي خمسين ريالا، فإنه لا يجوز له قبوله إلا إذا أراد أن يخصمه من دينه ويبقى على المدين خمسون ريالا فقط، أو إذا نوى مكافأته عليه بإعطائه ما يساوي خمسين، أو أكثر، أما أن يأخذ هذه الهدية التي تساوي نصف دينه، ثم يطالب بدينه كاملا، فإن ذلك لا يجوز.

مطالب مرتبط:

(۴۶۳۳) آیا وجوه دریافتی از جمعیت‌های مالی مشمول زکات می‌شود؟

بر او واجب است زکات مالی را که دریافت کرده بپردازد، مشروط بر آنکه یک سال کامل (قمری) بر آن گذشته باشد...

ادامه مطلب …

(۴۶۱۵) حکم شرعی قرض گرفتن از مال حرام

اگر با کسی که از راه حرام ارتزاق می­کند معامله کردی این کار تو حرام نیست و مباح است و هیچ اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۶۲۳) آیا مطالبه مبلغ بیشتر هنگام بازپرداخت قرض جایز است؟

هر گونه توافقی به این شکل باطل است، زیرا ربا است و ربا در کتاب خدا حرام است و در سنت رسول خدا صل الله علیه و علی آله و سلم فاعل ربا مورد لعن واقع شده است و هر شرطی که در کتاب خدا نباشد باطل است، حتی اگر صد شرط هم باشد...

ادامه مطلب …

(۴۶۳۷) حکم بدهی متوفی به صندوق مسکن پس از وفات

این تسهیلات به نام تسهیلات معوق شهرت دارد که هر سال قسطی از آن را پرداخت می­کنند....

ادامه مطلب …

(۴۶۲۴) آیا شرط پرداخت روزانه در قرض، جایز است؟

این شرط، شرطی فاسد است و برای قرض دهنده حلال نیست که از کنار قرضش کسابت کند و مال و منفعتی به دست آورد...

ادامه مطلب …

(۴۶۱۴) آیا در قرض اجر و پاداشی وجود دارد؟

قرض جزو سنن نبوی بوده و دارای اجر و پاداش است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه