سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۱۰۱) آیا می‌توان حج افراد را به نیابت از پدر انجام داد؟

(۴۱۰۱) سوال: در سال گذشته الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به من توفیق ادای حج داد و حج تمتع خود را ادا کردم؛ آیا اگر دوست داشتم حج را به جای پدرم یعنی حج افراد و نه تمتع را ادا کنم جایز است؟ لطفا پاسخ دهید.

جواب:

اشکالی ندارد در صورتی که انسان حج و عمره‌‌ی واجب خود را ادا کرده باشد حج و عمره را به نیابت کسی دیگر انجام دهد و دلیل آن حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا است که می‌‌گوید: پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شنید که مردی می‌‌گوید: : به جای شبرمه حج را ادا می‌‌کنم، فرمود: شبرمه کیست؟ گفت: برادرم یا یکی از بستگانم است پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: آیا حج خود را ادا کرده‌‌ای؟ گفت: خیر، فرمود: حج خود را ادا کن سپس به جای شبرمه حج را ادا کن[۱]؛ الفاظ این حدیث مختلف است و این دلالت می‌‌دهد بر این که هرگاه انسان حج و عمره‌‌ی خود را ادا کرده باشد جایز است به نیابت از دیگران حج و عمره را ادا کند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: في العام الماضي وفقني الله -عز وجل- إلى حَج بيته الْحَرَامِ، وأدَّيْتُ الْفَرِيضَةَ متمتعًا عن نفسي، هل إذا رَغِبْتُ فِي الْحَجِّ عن والدي المتوفى حجا مفردًا وليس تمتعا ، فهل يجوز ذلك؟ أفيدوني مأجورين.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا حرج على الإنسان إذا أدى واجب النُّسُكِ من حَج وعُمْرَةٍ أَن يَحُجَّ عن غيره، أو يَعْتَمِرَ عن غيره دليل ذلك حديث ابن عباس رضي الله عنهما أن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- سمع رجلا يقول: لبيك شُبْرُمَةَ. فقال النبي صلى الله عليه وسلم: «من شُبْرُمَةُ؟» قال: أخ لي، أو قريب لي. قال: عن أَحَجَجْتَ عن نفسك؟ قال: لا. قال: «حَجَّ عن نفسك، ثم حَجَّ عن شُبْرُمَة»، واختلف هذا الحديث في ألفاظه هذا أحدها، وهذا يدل على أن الإنسان إذا حَجَّ عن نفسه جاز أن يحج عن غيره، وإذا اعْتَمَرَ عن نفسه جاز أن يَعْتَمِرَ عن غيره.

مطالب مرتبط:

(۴۱۰۳) حکم طواف به نیابت از خواهر

طواف تو به نیابت از خواهرت درست است و این که موهای سرت را بعد از طواف برای عمره کوتاه کردی نیز درست است...

ادامه مطلب …

(۴۰۸۷) حکم ادا حج با مال صدقه

بله، جایز است انسان با مالی که به عنوان صدقه از جانب پدر، برادر، پسر و یا یکی از برادارانش که منتی از جانب آن‌‌ها بدو نمی‌‌رسد حج را ادا کند....

ادامه مطلب …

(۴۰۶۳) حكم خرید و فروش و کسب در آمد در هنگام حج و عمره

هرگاه انسان به نیت حج آمد اما همراه خود کالایی را برای این که آن را در هنگام حج بفروشد بیاورد یا در ایام حج کالایی را برای خانواده‌‌اش بخرد یا این که در کشورش بفروشد مادامی که هدف اولیه‌‌اش حج یا عمره است اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۰۶۰) حج مبرور چگونه است؟

حج مبرور حجی است که در آن بین اخلاص و تبعیت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم جمع شده باشد...

ادامه مطلب …

(۴۱۰۸) حکم باقی‌ماندن مبلغ اضافی پس از انجام حج به نیابت از دیگری

اگر این دراهم را گرفته تا با آن حج را ادا کند و این دراهم اضاف آمده لازم نیست آن‌‌ها را به کسی که به او این دراهم را داده پس دهد مگر این که کسی که.....

ادامه مطلب …

(۴۱۱۴) حکم سفر زن برای حج بدون محرم

مسافرت برای زن بدون محرم چه برای حج و چه غیر حج جایز نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه