دوشنبه 17 ذیقعده 1447
۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
4 می 2026

(۴۰۹۹) حکم انجام حج به نیابت از مادر سالمند و ناتوان از سفر

(۴۰۹۹) سوال: مادرم -الله عمرش را در خیر و طاعت زیاد کند- عمرش بیش شصت و پنج سال است و جسم او فرسوده و ضعیف شده است مگر این که او الحمدلله از نعمت چشم خوب همچنین راه‌‌ رفتن برخوردار است و دوست دارم حج را إن شاء الله به نیابت او انجام دهم  زیرا تحمل شلوغی یا راه رفتن طولانی را ندارد و به خاطر شفقت خود، دوست داشتن انجام خوبی‌‌ها و تقرب جستن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به وسیله‌‌ی اطاعت پدر و مادر دوست دارم این واجب را به نیابت از او انجام دهم و الحمدلله موفق شدم حج واجب را انجام دهم از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌خواهم از ما و شما قبول کند؛ آیا جایز است با چنین حالتی که گفتم حج را به نیابت از او ادا کنم؟ بارک الله فیکم.

جواب:

اگر مادرت این‌گونه است ونمی‌‌تواند به مکه برسد و مناسک حج را مگر به سختی زیاد ادا کند اشکالی ندارد حج را به نیابت او ادا کنی به دلیل آن چه در صحیح بخاری و مسلم از حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا ثابت شده که زنی نزد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمد و گفت: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! حج زمانی واجب شد که پدرم پیر شده بود و نمی‌‌تواند بر سواری بنشیند؛ آیا حج را به جای او ادا کنم؟ فرمود: بله، حج را به جای او ادا کن[۱]؛ بنابراین اشکالی ندارد حج واجب را به نیابت از مادرت ادا کنی.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إن والدي – أَمَدَّ الله في عمرها بالخير والطاعة قد تجاوزت سن الخامسة والستين، وقَدْ نَحَل جِسْمُها وضَعُفَ، إلا أنها – والحمد الله – تتمتع ببصر جيد، وقُدْرَةٍ على المشي أيضا، وأرغب في أداء فَرِيضَةِ الْحَج نيابة عنها إن شاء الله ، فهي لا تَقْوَى على الزحام والمشي لمسافات طويلة، وشَفَقَةٌ مِنِّي عليها، وحُباً في عمل الخيرات والتقرب للمولى عز وجل- بطاعة الوالدين أرغب في تأدية هذه الْفَرِيضَة نيابة عنها، وقد وُفِّقْتُ – والله الحمد- في أداء الْحَجّة المفروضة عليَّ، نسأل الله سبحانه وتعالى أن يتقبل منا ومنكم صالح الأعمال، فهل يجوز أن أؤدي فَرِيضَةَ الْحَجِّ عنها والحال ما ذُكِرَ، بارك الله فيكم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: إذا كانت أمك بهذه الْمَثَابَةِ لا تستطيع الوصول إلى مكة والقيام بمناسك الْحَجِّ إلا بِكُلْفَةٍ شديدة، فلا بأس أن تُؤَدِّيَ عنها الْفَرِيضَةَ لما ثبت في الصحيحين عن ابن عباس  رضي الله عنهما: أن النبي صلى الله عليه وسلم سألته امرأة فقالت: إن فَرِيضَةَ الله على عباده في الْحَجِّ أدركت أبي شَيْخًا كَبِيرًا، لا يَثْبُتُ على الرَّاحِلَةِ، أَفَأَحُجُ عنه؟ قال: «نعم». فلا حرج أن تقضي فَرِيضَة الْحَجِّ عن أمك.

مطالب مرتبط:

(۴۰۶۸) ادای حج در ایام خدمت سربازی بدون اجازه فرمانده

این که پنهان کنی و فریضه‌‌ی حج را ادا نمایی در حالی که از تو خواسته شده کار کنی و مرخصی نداری بر تو حرام است....

ادامه مطلب …

(۴۰۹۴) آیا می‌توانم به‌ جای پدر پیر و بیمارم که توان مالی ندارد حج انجام دهم؟

اگر پدرت نزد او مالی نیست حج بر او واجب نیست و اگر بمیرد در حال عدم معصیت الله فوت نموده است...

ادامه مطلب …

(۴۰۸۸) حکم ادا حج با پول برادر

بله، برای او جایز است اگر شوهرش برای رفتن به ادای حج موافقت کند...

ادامه مطلب …

(۴۱۱۶) حکم سفر حج برای زن بدون محرم با نیت نیکی به مادر

اگر زن محرمی نداشته باشد حج بر او واجب نیست زیرا جایز نیست به سفر برود مگر این که همراه محرم باشد ....

ادامه مطلب …

(۴۰۸۵) حکم حج با نیت کار و همزمانی نیت قبلی

اشکالی ندارد برای کارمندی که همراه صاحب کار خود به مکه می‌‌آید نیت حج یا عمره کند...

ادامه مطلب …

(۴۰۵۷) خلوت کردن در سفر حج بهتر است یا همراهی با جمع شلوغ؟

اگر برای تو ممکن است همراه خانواده‌‌ات به سفر بروی و آن‌‌ها را به خیر، ترک نمودن سخنان بیهوده نصیحت کنی بهتر است زیرا در این کار صله‌‌ی رحم، نزدیکی بین خویشاوندان و اصلاح احوال وجود دارد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه