جمعه 18 شعبان 1447
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۴۰۹۹) حکم انجام حج به نیابت از مادر سالمند و ناتوان از سفر

(۴۰۹۹) سوال: مادرم -الله عمرش را در خیر و طاعت زیاد کند- عمرش بیش شصت و پنج سال است و جسم او فرسوده و ضعیف شده است مگر این که او الحمدلله از نعمت چشم خوب همچنین راه‌‌ رفتن برخوردار است و دوست دارم حج را إن شاء الله به نیابت او انجام دهم  زیرا تحمل شلوغی یا راه رفتن طولانی را ندارد و به خاطر شفقت خود، دوست داشتن انجام خوبی‌‌ها و تقرب جستن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به وسیله‌‌ی اطاعت پدر و مادر دوست دارم این واجب را به نیابت از او انجام دهم و الحمدلله موفق شدم حج واجب را انجام دهم از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌خواهم از ما و شما قبول کند؛ آیا جایز است با چنین حالتی که گفتم حج را به نیابت از او ادا کنم؟ بارک الله فیکم.

جواب:

اگر مادرت این‌گونه است ونمی‌‌تواند به مکه برسد و مناسک حج را مگر به سختی زیاد ادا کند اشکالی ندارد حج را به نیابت او ادا کنی به دلیل آن چه در صحیح بخاری و مسلم از حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا ثابت شده که زنی نزد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمد و گفت: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! حج زمانی واجب شد که پدرم پیر شده بود و نمی‌‌تواند بر سواری بنشیند؛ آیا حج را به جای او ادا کنم؟ فرمود: بله، حج را به جای او ادا کن[۱]؛ بنابراین اشکالی ندارد حج واجب را به نیابت از مادرت ادا کنی.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إن والدي – أَمَدَّ الله في عمرها بالخير والطاعة قد تجاوزت سن الخامسة والستين، وقَدْ نَحَل جِسْمُها وضَعُفَ، إلا أنها – والحمد الله – تتمتع ببصر جيد، وقُدْرَةٍ على المشي أيضا، وأرغب في أداء فَرِيضَةِ الْحَج نيابة عنها إن شاء الله ، فهي لا تَقْوَى على الزحام والمشي لمسافات طويلة، وشَفَقَةٌ مِنِّي عليها، وحُباً في عمل الخيرات والتقرب للمولى عز وجل- بطاعة الوالدين أرغب في تأدية هذه الْفَرِيضَة نيابة عنها، وقد وُفِّقْتُ – والله الحمد- في أداء الْحَجّة المفروضة عليَّ، نسأل الله سبحانه وتعالى أن يتقبل منا ومنكم صالح الأعمال، فهل يجوز أن أؤدي فَرِيضَةَ الْحَجِّ عنها والحال ما ذُكِرَ، بارك الله فيكم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: إذا كانت أمك بهذه الْمَثَابَةِ لا تستطيع الوصول إلى مكة والقيام بمناسك الْحَجِّ إلا بِكُلْفَةٍ شديدة، فلا بأس أن تُؤَدِّيَ عنها الْفَرِيضَةَ لما ثبت في الصحيحين عن ابن عباس  رضي الله عنهما: أن النبي صلى الله عليه وسلم سألته امرأة فقالت: إن فَرِيضَةَ الله على عباده في الْحَجِّ أدركت أبي شَيْخًا كَبِيرًا، لا يَثْبُتُ على الرَّاحِلَةِ، أَفَأَحُجُ عنه؟ قال: «نعم». فلا حرج أن تقضي فَرِيضَة الْحَجِّ عن أمك.

مطالب مرتبط:

(۴۱۱۱) حکم سفر نمودن زن بدون همراه داشتن محرم چیست؟

جایز نیست زن بدون محرم به سفر برود زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از این کار نهی کرده است...

ادامه مطلب …

(۴۰۷۴) آیا جایز است قبل از ازدواج حج را ادا کنم؟

ازدواج جزو شروط صحت حج نیست بلکه حج بدون ازدواج درست است...

ادامه مطلب …

(۴۰۷۵) حکم ادای حج توسط شخص بدهکار

کسی که بدهکار است به هیچ عنوان حج را انجام ندهد هر چند حج واجب باشد زیرا حج بر او واجب نمی‌‌شود تا زمانی که بدهی خود را پرداخت کند لذا مشغول پرداخت بدهی خود شود هر چند حج را چند سال به تأخیر بیندازد....

ادامه مطلب …

(۴۰۸۱) آیا برای کسی که بدهکار است جایز است حج را ادا کند؟

در صورتی که انسان بدهکار باشد که شامل کل مال او شود حج بر او واجب نیست زیرا الله حج را فقط بر کسی که توانایی دارد واجب نموده است...

ادامه مطلب …

(۴۱۰۲) چه کسی مکلف به ادا کردن حج به نیابت از پدر و مادر هستند زمانی که زنده باشند؟

هیچ یک از مردم مکلف به نیابت از دیگری نیست زیرا عبادات بر شخص مکلف واجب است نه کسی دیگر و اگر عبادت کسی بر دیگری واجب می‌‌شد لازمه‌‌ی آن این بود که اگر آن را ادا نمی‌‌کرد گناهکار می‌‌شد...

ادامه مطلب …

(۴۰۷۶) حکم ادای حج در حال بدهکاری

بله، این حج درست است إن شاء الله و از گردن تو ساقط می‌‌شود اما از نعمت‌‌ها و آسان‌‌گیری الله این است که هرگاه انسان بدهکار باشد بدهی خود را قبل از حج پرداخت می‌‌کند زیرا بدهی مقدم است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه