پنج‌شنبه 20 ذیقعده 1447
۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
7 می 2026

(۴۰۹۷) آیا دختر می‌تواند به جای پدر فوت شده حج ادا کند؟

(۴۰۹۷) سوال: آیا برای دختر جایز است بعد از این که حج خود را ادا نمود به جای پدرش که فوت شده حج را ادا کند؛ چه شروطی دارد؟

جواب:

بله، برای دختر و پسر جایز است حج را به جای پدرشان که فوت شده ادا کنند همچنین برای برادر جایز است به جای برادرش که فوت شده حج را ادا کند و اشکالی ندارد در صورتی که این شخص حج خود را ادا نموده باشد در صحیح بخاری و صحیح مسلم از حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا روایت شده که زنی از جهینه نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمد و گفت: مادرم نذر نموده که حج را ادا کند اما حج را ادا نکرد تا این که وفات نمود؛ آیا به جای او حج را ادا کنم؟ فرمود: بله، حج را به جای او ادا کن[۱]ز

شیخ بزرگوار! آیا جایز است به جای مادرش حج را ادا کند هر چند که برادرانی بالغ داشته باشد؟

جواب: بله، هر چند که برادرانی بالغ داشته باشد.

شیخ بزرگوار! آیا این وظیفه‌‌ی مردان نیست؟

جواب: لازم نیست هر یک از مردان یا زنان می‌‌توانند انجام دهند به همین دلیل زنی از خثعم از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سؤال نمود: حج زمانی واجب شد که پدرم پیر شده بود و نمی‌‌تواند بر سواری بنشیند؛ آیا حج را به جای او ادا کنم؟ فرمود: بله، حج را به جای او ادا کن[۲]؛ لذا به او اجازه داد به جای مرد حج را ادا کند در حالی که زن بود.

شیخ بزرگوار! آیا شرط است محرم همراه او باشد؟

جواب: بله، محرم باید در هر سفری دنبال او باشد چه حج باشد و چه سفری دیگر باشد و فرقی ندارد زن به خاطر ادای حج خود سفر نموده یا برای ادای حج دیگری سفر نموده باشد.


[۱] بخاري: كتاب جزاء الصيد، باب الحج و النذور عن الميت، شماره­ى (۱۸۵۲).

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل يجوز للبنت أن تَحجَّ عن أبيها المتوفى، بعد أن حَجَّتْ لنفسها، وماذا يشترط لذلك؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم يجوز للبنت أن تحج عن أبيها المتوفى، وكذلك الابن يحج عن أبيه، وكذلك الأخ يحج عن أخيه، ولا حرج في ذلك إذا كان هذا الحاج قد أدى فَرِيضَةَ الْحَجّ عن نفسه، ففي الصحيحين من حديث ابن عباس رضي الله عنهما أن امرأة من جهينة، جاءت إلى النبي صلى الله عليه وسلم، فقالت: إن أمي نَذَرَتْ أن تَحجَّ فلم تَحَجَّ حتى ماتت، أَفَأَحُجُّ عنها؟ قال: «نَعَمْ حُرِّي عَنْهَا».

فضيلة الشيخ: هل يجوز لها أن تَحجَّ حتى لو كان لها أخوة ذكور بالغون؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم، ولو كان لها أخوة ذكور بالغون.

فضيلة الشيخ: أليست هذه الوظيفة للرجال؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لا تلزم يقوم بها الرجال والنساء، ولهذا سألت امرأة من خَنْعَم النبي صلى الله عليه وسلم قالت إن فَرِيضَةَ الله على عبادِهِ فِي الْحَجِّ أدركت أبي شَيْخًا كَبِيرًا، لا يثبت على الراحلة، أفَأَحُج عنه؟ قال «نعم»، فأذن لها أن تَحجَّ عن رجل وهي امرأة.

فضيلة الشيخ: ولكن هل يشترط لها الْمَحْرَمُ؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم لا بُدَّ من الْمَحْرَمِ في كل سفر، سواء سفر الحج أو غيره، وسواء سافرت الْمَرْأَةُ لِحَجِّها عن نفسها، أو لْحَجِّهَا عن غيرها.

مطالب مرتبط:

(۴۰۹۴) آیا می‌توانم به‌ جای پدر پیر و بیمارم که توان مالی ندارد حج انجام دهم؟

اگر پدرت نزد او مالی نیست حج بر او واجب نیست و اگر بمیرد در حال عدم معصیت الله فوت نموده است...

ادامه مطلب …

(۴۰۶۸) ادای حج در ایام خدمت سربازی بدون اجازه فرمانده

این که پنهان کنی و فریضه‌‌ی حج را ادا نمایی در حالی که از تو خواسته شده کار کنی و مرخصی نداری بر تو حرام است....

ادامه مطلب …

(۴۱۰۵) آیا جایز است زن مناسک حج را به نیابت از خود به دیگری بسپارد؟

در صورتی که در حج واجب باشد جایز نیست انسان دیگری را برای ادای حج به نیابت از خود وکیل کند مگر در حالتی که خود نتواند برای ادای حج برود به دلیل بیماری مزمن که امیدی به بهبود آن نباشد یا به خاطر پیری و... اما اگر امید به بهبود این بیماری باشد منتظر می‌‌ماند تا این که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را شفا داده و حج را خود انجام دهد

ادامه مطلب …

(۴۰۶۰) حج مبرور چگونه است؟

حج مبرور حجی است که در آن بین اخلاص و تبعیت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم جمع شده باشد...

ادامه مطلب …

(۴۱۲۰) آیا جایز است شوهر، همسرش را از ادای حج واجب باز دارد؟

جایز نیست شوهر همسرش را از ادای حج واجب باز دارد زیرا در معصیت خالق از مخلوق تبعیت نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۴۱۱۷) حکم شرعی حج زن با محرم هشت ساله

حج او درست است اما کار او و سفرش بدون محرم حرام و نافرمانی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه