جمعه 18 شعبان 1447
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۴۰۹۷) آیا دختر می‌تواند به جای پدر فوت شده حج ادا کند؟

(۴۰۹۷) سوال: آیا برای دختر جایز است بعد از این که حج خود را ادا نمود به جای پدرش که فوت شده حج را ادا کند؛ چه شروطی دارد؟

جواب:

بله، برای دختر و پسر جایز است حج را به جای پدرشان که فوت شده ادا کنند همچنین برای برادر جایز است به جای برادرش که فوت شده حج را ادا کند و اشکالی ندارد در صورتی که این شخص حج خود را ادا نموده باشد در صحیح بخاری و صحیح مسلم از حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا روایت شده که زنی از جهینه نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمد و گفت: مادرم نذر نموده که حج را ادا کند اما حج را ادا نکرد تا این که وفات نمود؛ آیا به جای او حج را ادا کنم؟ فرمود: بله، حج را به جای او ادا کن[۱]ز

شیخ بزرگوار! آیا جایز است به جای مادرش حج را ادا کند هر چند که برادرانی بالغ داشته باشد؟

جواب: بله، هر چند که برادرانی بالغ داشته باشد.

شیخ بزرگوار! آیا این وظیفه‌‌ی مردان نیست؟

جواب: لازم نیست هر یک از مردان یا زنان می‌‌توانند انجام دهند به همین دلیل زنی از خثعم از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سؤال نمود: حج زمانی واجب شد که پدرم پیر شده بود و نمی‌‌تواند بر سواری بنشیند؛ آیا حج را به جای او ادا کنم؟ فرمود: بله، حج را به جای او ادا کن[۲]؛ لذا به او اجازه داد به جای مرد حج را ادا کند در حالی که زن بود.

شیخ بزرگوار! آیا شرط است محرم همراه او باشد؟

جواب: بله، محرم باید در هر سفری دنبال او باشد چه حج باشد و چه سفری دیگر باشد و فرقی ندارد زن به خاطر ادای حج خود سفر نموده یا برای ادای حج دیگری سفر نموده باشد.


[۱] بخاري: كتاب جزاء الصيد، باب الحج و النذور عن الميت، شماره­ى (۱۸۵۲).

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل يجوز للبنت أن تَحجَّ عن أبيها المتوفى، بعد أن حَجَّتْ لنفسها، وماذا يشترط لذلك؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم يجوز للبنت أن تحج عن أبيها المتوفى، وكذلك الابن يحج عن أبيه، وكذلك الأخ يحج عن أخيه، ولا حرج في ذلك إذا كان هذا الحاج قد أدى فَرِيضَةَ الْحَجّ عن نفسه، ففي الصحيحين من حديث ابن عباس رضي الله عنهما أن امرأة من جهينة، جاءت إلى النبي صلى الله عليه وسلم، فقالت: إن أمي نَذَرَتْ أن تَحجَّ فلم تَحَجَّ حتى ماتت، أَفَأَحُجُّ عنها؟ قال: «نَعَمْ حُرِّي عَنْهَا».

فضيلة الشيخ: هل يجوز لها أن تَحجَّ حتى لو كان لها أخوة ذكور بالغون؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم، ولو كان لها أخوة ذكور بالغون.

فضيلة الشيخ: أليست هذه الوظيفة للرجال؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لا تلزم يقوم بها الرجال والنساء، ولهذا سألت امرأة من خَنْعَم النبي صلى الله عليه وسلم قالت إن فَرِيضَةَ الله على عبادِهِ فِي الْحَجِّ أدركت أبي شَيْخًا كَبِيرًا، لا يثبت على الراحلة، أفَأَحُج عنه؟ قال «نعم»، فأذن لها أن تَحجَّ عن رجل وهي امرأة.

فضيلة الشيخ: ولكن هل يشترط لها الْمَحْرَمُ؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم لا بُدَّ من الْمَحْرَمِ في كل سفر، سواء سفر الحج أو غيره، وسواء سافرت الْمَرْأَةُ لِحَجِّها عن نفسها، أو لْحَجِّهَا عن غيرها.

مطالب مرتبط:

(۴۱۱۰) حکم ادا حج به نیابت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و صحابه

اهدای عبادات به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم کم خردی و از لحاظ شرعی بدعت در دین است....

ادامه مطلب …

(۴۰۶۰) حج مبرور چگونه است؟

حج مبرور حجی است که در آن بین اخلاص و تبعیت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم جمع شده باشد...

ادامه مطلب …

(۴۰۸۵) حکم حج با نیت کار و همزمانی نیت قبلی

اشکالی ندارد برای کارمندی که همراه صاحب کار خود به مکه می‌‌آید نیت حج یا عمره کند...

ادامه مطلب …

(۴۱۰۶) حکم پرداخت هزینه حج به نیابت از دیگران به افراد ناشناس

تصرف وکیل در حدودی که موکل به او اجازه داده است در صورتی که مخالف شریعت نباشد پذیرفته است و اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۱۰۷) حکم پرداخت هزینه حج به نیابت از دیگران

آن چه شایسته است این است که انسان در کارهایش دقت کند و امر را جز به کسی که از دین او اطمینان دارد واگذار نکند...

ادامه مطلب …

(۴۱۲۱) حکم برای کسی که حج را به تأخیر انداخته و فوت کرده است

علما در این زمینه اختلاف نموده‌‌اند برخی از آن‌‌ها می‌‌گویند: به نیابت از او حج ادا می‌‌شود و به او سود می‌‌رسد و مانند این است که خود حج را ادا کرده است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه