پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۴۰۷۸) حکم حج کسی که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است چیست؟

(۴۰۷۸) سوال: حکم حج کسی که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است چیست؟

جواب:

حج کسی که بدهکار است درست است اما حج بر کسی که بدهکار است تا زمانی که بدهی خود را پرداخت نکرده واجب نیست زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ}[آل عمران: ۹۷](و برای الله حج خانه (کعبه) بر مردم واجب است (البته) کسانی که توانایی رفتن به سوی آن را دارند) و بدهکاری که مالی ندارد که نمی‌‌تواند به خانه برسد ابتدا بدهی خود را پرداخت کند سپس حج را ادا کند.

عجیب است برخی از مردم -از الله برای خود و ایشان طلب هدایت می‌‌کنیم- به عمره یا به حج سنت می‌‌روند در حالی که بدهکار هستند و هرگاه از آن‌‌ها سؤال می‌‌کنی چرا به عمره یا حج می‌‌روی در حالی که بدهکار هستید؟ می‌‌گویند: زیرا بدهی زیاد است و این جواب درستی نیست زیرا اندک با اندک جمع شده و زیاد می‌‌شود و اگر فرض شود تو با پانصد ریال عمره را انجام دهی این پانصد ریال را نزد خود قرار ده تا این که قسمتی از بدهی خود را پرداخت کنی و معلوم است هر کسی از یک میلیون، یک ریال را پرداخت کند از یک میلیون یک ریال از او ساقط می‌‌شود و این فایده‌‌ای است که از فایده می‌‌برد.

بنابراین نصیحت من به برادرانم که بدهکار هستند این است که به حج یا عمره‌‌ی سنت نیایند زیرا قضای واجب مهم‌‌تر از انجام دادن مستحب است بلکه حتی کسی که حج و عمره‌‌ی واجب را ادا نکرده در حالی که بدهکار است حج و عمره در حق او واجب نیست زیرا بدهی مقدم است و حج و عمره بعد از پرداخت بدهی واجب می‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: من حَجَّ وعليه دَيْنٌ فَا حُكْمُ حَجَهِ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: حَجُ من عليه الدين صحيح، ولكن لا يجب الْحَج على من عليه دَيْنٌ حتى يؤدِّيَ دَيْنَهُ لأنه الله تعالى يقول: ﴿ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حجُ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ﴾ [آل عمران: ٩٧]، والْمَدِينُ الذي ليس عنده مال لا يستطيع الوصول إلى البيت يبدأ أولا بقضاء الدَّيْنِ ثم يحج.

والعجب أن بعض الناس – نسأل الله لنا ولهم الهداية – يذهبون إلى الْعُمْرَةِ، أو إلى الحج تطوعًا من غير فَرِيضَةٍ، وهم مَدِينُونَ فِي ذِمَّتِهِمْ دُيُون، وإذا سألتهم لماذا تأتون بالْعُمْرَةِ أو الْحَجِّ وأنتم مَدِينُونَ ؟ قالوا: لأن الدين كثير. وهذا جواب غَيْرُ سَدِيدٍ لأن القليل مع القليل يكون كثيرًا، وإذا قُدِّرَ أَنكَ تَعْتَمِرُ بخمسمائة ريال، فهذه الخمسمائة أبقيها عندك لِتُوَفِّي بها شيئًا من دَيْنِكَ، ومعلوم أن من أَوْفَى من المليون ريالًا واحدًا فإنه يَسْقُطُ عنه ويكون عليه مليونا إلا ريالا، وهذه فائدة يستفيد بها.

فنصيحتي لإخواني الذين عليهم ديون: أن لا يأتوا لتطوع من حَجٌ أو عُمْرَةٍ لأن قضاء الواجب أهم من فعل مستحب، بل حتى من لم يؤدِ الْفَرِيضَة من حَةٍ وعُمْرَةٍ لا يجب أن يؤدِّيَ الْفَرِيضَةَ وعليه دَيْنٌ، لأن الدين سابق، ولا يجب الْحَج أو الْعُمْرَةُ إلا بعد قضاء الدُّيُونِ.

مطالب مرتبط:

(۴۱۲۲) حکم ادای حج نیابتی برای مادر فوت شده توسط فرزندان

در صورتی که حج بر او واجب شده ولی آن را به تأخیر انداخته و در آن کوتاهی نموده در این حالت حج واجب را به نیابت از او ادا می‌‌کنند اما خود حج را به نیابت از او ادا نمی‌‌کنند مگر زمانی که حج خود را ادا کنند ....

ادامه مطلب …

(۴۱۰۵) آیا جایز است زن مناسک حج را به نیابت از خود به دیگری بسپارد؟

در صورتی که در حج واجب باشد جایز نیست انسان دیگری را برای ادای حج به نیابت از خود وکیل کند مگر در حالتی که خود نتواند برای ادای حج برود به دلیل بیماری مزمن که امیدی به بهبود آن نباشد یا به خاطر پیری و... اما اگر امید به بهبود این بیماری باشد منتظر می‌‌ماند تا این که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را شفا داده و حج را خود انجام دهد

ادامه مطلب …

(۴۱۱۵) حکم سفر حج برای زن بدون محرم

اگر زن محرمی نداشته باشد حج بر او واجب نیست و وجوب حج به خاطر عدم توانایی رسیدن به کعبه از او ساقط می‌‌شود....

ادامه مطلب …

(۴۰۸۹) حکم ادا حج با هزینه‌ی پرداخت‌شده توسط خویشاوندان

اشکالی ندارد انسان از برادرش هدیه را قبول کند که از آن برای ادای حج استفاده کند...

ادامه مطلب …

(۴۰۹۶) حکم نیابت در حج چیست؟

نیابت در حج برای کسی است که حج واجب را ادا نکرده در حالی که از لحاظ جسمی ناتوان است ونمی‌‌تواند به مکه برسد و ناتوانی او در طوری است که امید به بهبود آن نیست ....

ادامه مطلب …

(۴۱۰۰) آیا برای مرد جایز است به نیابت از برادرش بعد از وفات او حج و عمره را ادا کند؟

اشکالی ندارد انسان بعد از وفات برادرش به نیابت از او حج و عمره را ادا کند هر چند که وصیت نکرده باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه