سه‌شنبه 21 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
4 آگوست 2026

(۴۰۷۸) حکم حج کسی که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است چیست؟

(۴۰۷۸) سوال: حکم حج کسی که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است چیست؟

جواب:

حج کسی که بدهکار است درست است اما حج بر کسی که بدهکار است تا زمانی که بدهی خود را پرداخت نکرده واجب نیست زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ}[آل عمران: ۹۷](و برای الله حج خانه (کعبه) بر مردم واجب است (البته) کسانی که توانایی رفتن به سوی آن را دارند) و بدهکاری که مالی ندارد که نمی‌‌تواند به خانه برسد ابتدا بدهی خود را پرداخت کند سپس حج را ادا کند.

عجیب است برخی از مردم -از الله برای خود و ایشان طلب هدایت می‌‌کنیم- به عمره یا به حج سنت می‌‌روند در حالی که بدهکار هستند و هرگاه از آن‌‌ها سؤال می‌‌کنی چرا به عمره یا حج می‌‌روی در حالی که بدهکار هستید؟ می‌‌گویند: زیرا بدهی زیاد است و این جواب درستی نیست زیرا اندک با اندک جمع شده و زیاد می‌‌شود و اگر فرض شود تو با پانصد ریال عمره را انجام دهی این پانصد ریال را نزد خود قرار ده تا این که قسمتی از بدهی خود را پرداخت کنی و معلوم است هر کسی از یک میلیون، یک ریال را پرداخت کند از یک میلیون یک ریال از او ساقط می‌‌شود و این فایده‌‌ای است که از فایده می‌‌برد.

بنابراین نصیحت من به برادرانم که بدهکار هستند این است که به حج یا عمره‌‌ی سنت نیایند زیرا قضای واجب مهم‌‌تر از انجام دادن مستحب است بلکه حتی کسی که حج و عمره‌‌ی واجب را ادا نکرده در حالی که بدهکار است حج و عمره در حق او واجب نیست زیرا بدهی مقدم است و حج و عمره بعد از پرداخت بدهی واجب می‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: من حَجَّ وعليه دَيْنٌ فَا حُكْمُ حَجَهِ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: حَجُ من عليه الدين صحيح، ولكن لا يجب الْحَج على من عليه دَيْنٌ حتى يؤدِّيَ دَيْنَهُ لأنه الله تعالى يقول: ﴿ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حجُ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ﴾ [آل عمران: ٩٧]، والْمَدِينُ الذي ليس عنده مال لا يستطيع الوصول إلى البيت يبدأ أولا بقضاء الدَّيْنِ ثم يحج.

والعجب أن بعض الناس – نسأل الله لنا ولهم الهداية – يذهبون إلى الْعُمْرَةِ، أو إلى الحج تطوعًا من غير فَرِيضَةٍ، وهم مَدِينُونَ فِي ذِمَّتِهِمْ دُيُون، وإذا سألتهم لماذا تأتون بالْعُمْرَةِ أو الْحَجِّ وأنتم مَدِينُونَ ؟ قالوا: لأن الدين كثير. وهذا جواب غَيْرُ سَدِيدٍ لأن القليل مع القليل يكون كثيرًا، وإذا قُدِّرَ أَنكَ تَعْتَمِرُ بخمسمائة ريال، فهذه الخمسمائة أبقيها عندك لِتُوَفِّي بها شيئًا من دَيْنِكَ، ومعلوم أن من أَوْفَى من المليون ريالًا واحدًا فإنه يَسْقُطُ عنه ويكون عليه مليونا إلا ريالا، وهذه فائدة يستفيد بها.

فنصيحتي لإخواني الذين عليهم ديون: أن لا يأتوا لتطوع من حَجٌ أو عُمْرَةٍ لأن قضاء الواجب أهم من فعل مستحب، بل حتى من لم يؤدِ الْفَرِيضَة من حَةٍ وعُمْرَةٍ لا يجب أن يؤدِّيَ الْفَرِيضَةَ وعليه دَيْنٌ، لأن الدين سابق، ولا يجب الْحَج أو الْعُمْرَةُ إلا بعد قضاء الدُّيُونِ.

مطالب مرتبط:

(۴۰۷۲) آیا جوان می‌تواند پیش از ازدواج حج به‌جا آورد؟

برای جوان جایز است که قبل از ازدواج حج را ادا کند و اشکالی ندارد اما اگر به ازدواج نیاز دارد و در صورت ترک آن از مشقت و سختی می‌‌ترسد ازدواج را بر حج مقدم می‌‌کند....

ادامه مطلب …

(۴۰۶۵) حکم حج با مدارکی به نام غیر اصلی

حج تو صحیح است زیرا تغییر نامت تأثیری در صحت حج ندارد اما بر تو به خاطر جعل در نامت گناه است و الان بر تو واجب است که به سوی الله توبه کنی....

ادامه مطلب …

(۴۰۷۷) آیا حج بدهکار و حج به‌ جای همسر متوفی پذیرفته است؟

بله، هر کسی حج نمود و و بدهکار بود حج او درست است زیرا از شروط صحت حج عدم بدهکار بودن نیست اما می‌‌گوییم: کسی است بدهی خود را قبل از این که حج را ادا کند پرداخت کند....

ادامه مطلب …

(۴۰۸۱) آیا برای کسی که بدهکار است جایز است حج را ادا کند؟

در صورتی که انسان بدهکار باشد که شامل کل مال او شود حج بر او واجب نیست زیرا الله حج را فقط بر کسی که توانایی دارد واجب نموده است...

ادامه مطلب …

(۴۱۰۶) حکم پرداخت هزینه حج به نیابت از دیگران به افراد ناشناس

تصرف وکیل در حدودی که موکل به او اجازه داده است در صورتی که مخالف شریعت نباشد پذیرفته است و اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۰۹۳) آیا ادا حج از طرف مادر زنده و بیمار جایز است؟

بله، جایز است به جای او در صورتی که حج خود را ادا کرده حج را ادا کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه