شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۳۵۳۸) حکم اطعام اهل میت توسط همسایگان در سه روز اول

(۳۵۳۸) سوال: حکم درست کردن غذا مثلا توسط همسایه‌ها و این که به مدت سه روز برای اهل میت ببرند، چیست؟

جواب:

یک بار آن جایز است اما به شرط اینکه اهل میت به نسبت درست کردن غذا، مشغول باشند به خاطر قول رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که می‌فرماید: {اصنعُوا لآلِ جَعفَرٍ طعامًا؛ فإنه قد أتاهم أمْرٌ يَشْغَلُهم}[۱] (برای آل جعفر غذای درست کنید چون ایشان به امری که به سراغشان آمد مشغول هستند) و قول {فإنه قد أتاهم أمْرٌ يَشْغَلُهم} به علت آن دلالت می‌دهد که ایشان به دلیل این مصیبت مشغول بودند و اما اگر علت وجود نداشت معلول که فرستادن غذا باشد هم منتفی می‌شود پس اگر اهل میت به نسبت درست کردن طعام مشغول نبودند، درست کردن غذا و فرستادن آن منتفی است.

و امروزه بعضی از مردم غذای زیادی درست می‌کنند  و برای جمع زیادی که پیش اهل میت برای سه روز گرد آمدن می‌فرستند که همه‌ی این‌ها بدعت است و بیان آن برای مردم واجب است و این که راهنمایی بشوند که این را ترک بکنند چون که ضایع کردن وقت و مال است و مخالفت با سنت می‌باشد و چه بسا در آن اختلاط بین زن و مرد نیز باشد و این مردم را از آن ذکری که به آن مأمور شده‌ایم مشغول کند و آن استرجاع (إنا لله و إنا الیه راجعون) است که انسان می‌گوید: {إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، اللَّهُمَّ اؤْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا. إِلَّا أَخْلَفَ اللَّهُ لَهُ خَيْرًا مِنْهَا}[۲] (بگوید:إنالله و إنا إلیه راجعون؛ و چنین دعا کند: خداوندا! مرا در مصیبتم اجر بده و بهتر از آن را نصیب من گردان) پس با این موارد از امور شرعی دور می‌مانند و آن استرجاع گفتن و برایشان طلب اجر نمودن است و اینکه برایشان چیز بهتر جایگزین شود.

در این راستا کسانی را که به این مناسبات دچار شده‌اند نصیحت می‌کنم که به خود رحم کنند و از آنچه سلف صالح بر آن بوده‌اند پیروی کنند و بهترین روش، روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است و در این اموری که هیچ دلیلی از جانب الله بر آن نیست از نفس هیچ کس پیروی نکنید که فقط خود را به گناه نزدیک کرده‌اید و به خود و اهل و نزدیکان خود رفق به خرج دهید که با موافقت سلف صالح حاصل می‌شود.


[۱] [تخریج آن گذشت]

[۲] [تخریج آن گذشت]

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم صنع الطعام من الجيران مثلا، ثم يرسلونه لأهل الميت لمدة ثلاثة أيام؟

فأجاب رحمه الله تعالى: هذا مشروع مرَّةً واحدة، بشرط أن يحصل لأهل الميت ما يشغلهم عن صنع الطعام؛ لقول النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – لما جاء نبأ جعفر بن أبي طالب رضي الله عنهم: «اصْنَعُوا لِآلِ جَعْفَرٍ طَعَامًا، فَإِنَّهُ قَدْ أَتَاهُمْ أَمْرٌ شَغَلَهُمْ». فقوله: «فَإِنَّهُ قَدْ أَتَاهُمْ أَمْرٌ شَغَلَهُمْ»، يدل على أن العلة في أنهم انشغلوا بهذه المصيبة، وإذا زالت هذه العلة فإن المعلول ينتفي، أي: إذا لم يكن لأهل الميت ما يشغلهم عن إصلاح الطعام فإنه ينتفي صنع الطعام لهم وإرساله إليهم.

ثم إن ما يفعله بعض الناس ذاك اليوم من صنع أطعمة كثيرة، وإرسال غنم كثير، واجتماع أمم كثيرة عند أهل الميت لمدة ثلاثة أيام، هذا كله من البدع التي يجب بيانها للناس وإرشادهم إلى تركها؛ لأن فيها ضياع وقت وضياع مال ومخالفة للسنة وربما يكون فيها اختلاط بين الرجال والنساء، وفيها انشغال للناس عن الذكر المأمور به عند المصيبة، وهو الاسترجاع بأن يقول الإنسان: «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ اللهُمَّ أَجُرْنِ فِي مُصِيبَنِي، وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا». فيشتغلون بهذه الأمور المحسوسة عن الأمور الشرعية، وهي الاسترجاع وسؤال الله أن يأجره على المصيبة، وأن يُخلف له خيرًا منها.

وإنني في هذه المناسبة أُوَجّه النصيحة لإخواني الذين اعتادوا هذه العادات، وأقول: ارفقوا بأنفسكم، واتبعوا ما كان عليه سلف الأمة، فإن خير الهدي هدي محمد -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-، ولا تُتعبوا أنفسكم وغيركم بمثل هذه الأمور التي ما أنزل الله بها من سلطان، فإن هذا الأمر الذي أنتم عليه إلى الإثم أقرب منه إلى السلامة، فرفقًا بأنفسكم ورفقا بأهليكم ورفقا بأقاربكم ورفقا بأصحابكم، وستحصلون مع ذلك على موافقة هدي السلف الصالح.

مطالب مرتبط:

(۳۵۲۵) حکم دریافت فدیه از تعزیه‌کنندگان برای تسلی بازماندگان

این عمل بدعت می‌باشد و در عهد سلف معروف نبوده است....

ادامه مطلب …

(۳۵۳۲) حکم جمع شدن در چادر برای کسی که می‌خواهد تعزیه بگیرد؟

این ماتم که اهل میت بعد از مرگ برایش می‌گیرند از بدعت‌هایی است که در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش معروف نبوده و در آن مفاسدی از جمع شدن آنها و نوحه‌خوانی است و نوحه‌خوانی از امور منکر بلکه از گناهان کبیره است...

ادامه مطلب …

(۳۵۰۶) حکم گریه بر میت

بر اثر گریه کردن بر پدرش گناهی بر وی نیست. زیرا این امری فطری است که انسان نمی‌تواند آن را دفع کند به ویژه زمانی که مصیبت را به یاد آورد یا چیزی از آثارش مثل کتاب، لباس، مجلس و چنین چیزهایی را ببیند اما برای انسان شایسته است به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد، صبر و شکیبایی کرده و مصیبتش و آنچه از دست داده را زیاد یاد نکند...

ادامه مطلب …

(۳۵۴۳) آیا گرفتن پول برای قرائت قرآن بر سر قبر جایز است؟

این عمل بدعی می‌باشد و نفعی به مرده و زنده نمی‌رساند...

ادامه مطلب …

(۳۴۹۷) چگونه به اهل میت تسلیت (و تعزیه) بگویم؟

تسلیت اهل میت با اینست که برای انسانی که مصیبت دیده با میت است چیزی یاد شود که او را بر صبر کردن و تحمل مصیبت تقویت کند، و بهترین چیزی که با آن تسلیت گفته می‌شود آن چیزی‌ست که پیامبر –عليه الصلاة والسلام– برای یکی از دخترانش ذکر نمود ...

ادامه مطلب …

(۳۵۴۷) حکم قرائت قرآن در مسجد بعد از مرگ میت

این از بدعت منکری می‌باشد که برای اهل علم واجب است که برای مردم واضح سازند و از آن بر حذر دارند چون که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن بر حذر داشته است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه