شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۳۴۹۲) حکم سلام دادن و خواندن فاتحه بر قبور

(۳۴۹۲) سوال: وقتی بر قبور گذر می‌کنیم، بر اهل آن سلام می‌کنیم و فاتحه می‌خوانیم، آیا این عمل درست است؟ ما را راهنمایی کنید، الله در قبال آن شما را اجر دهد

جواب:

وقتی انسان قبرستان را زیارت کرد تنها برای دعا کردن برای آن ها زیارت می‌کند، و عبرت گرفتن از حال آن‌ها و به یاد آخرت افتادن؛ و برای همین پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دستور به زیارت قبور دادند، بعد از اینکه از آن نهی کرده بودند، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «قَد كُنتُ نَهَيتُكُم عَن زيارةِ القُبورِ، فقَدْ أذِنَ لِمُحمَّدٍ في زيارَةِ قبرِ أمِّهِ، فَزوروها فإنَّها تذَكِّرُ الآخِرةَ» (من شما را از زیارت قبرها نهی می‌کردم، به محمد اجازه زیارت قبر مادرش داده شده است، پس قبرها را زیارت کنید که شما را به یاد آخرت می‌اندازد). و برای امتش مشروع کرده وقتی قبور را زیارت کردند برای اهل قبور دعا کرده و بگویند: «السَّلامُ عليكم دارَ قومٍ مُؤمنينَ، وإنَّا إن شاءَ اللهُ بكم لاحِقُونَ» (سلام بر شما ای ساکنان مؤمن این سرزمین؛ ما هم به خواست الهی به زودی به شما ملحق می‌شویم)، «وَيَرْحَمُ اللهُ المُسْتَقْدِمِينَ مِنا ومِنْكُمْ والمُسْتَأخِرِين» (الله به پیشینیان و بازماندگانمان رحم کند)، «أَسْأَلُ اللهَ لنا ولَكُمُ العافِيةَ» (از الله خواستار عافیت برای خود و شما هستم)، «اللّهُمَّ لا تَحْرِمْنا أجْرَهُمْ ولا تَفْتِنا بعدَهُم» بارالها؛ ما را از اجر آن‌ها محروم مگردان، و بعد از آنان ما را مبتلا مکن)، «اللّهُمَّ اغْفِرْ لَنا ولَهُم» (بارالها؛ ما و آن‌ها را بیامرز).

و اما خواندن فاتحه موقع زیارت قبور اصلی برایش نیست، بلکه سنت هم نیست، و شایسته نیست برای انسان که در این حالت فاتحه بخواند، و بایستی تنها کاری را انجام دهد که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن راهنمایی نموده و امتش را تعلیم داده مانند سلام همراه با دعا، که چندی قبل آن را خوانديم.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندما نمر على القبور نسلم على أهلها ونقرأ الفاتحة، فهل هذا العمل صحيح؟ أفيدونا مشكورين.

فأجاب رحمه الله تعالى: إذا زار الإنسان المقبرة فإنما يزورها للدعاء لهم والاعتبار بحالهم وتذكر الآخرة ؛ ولهذا أمر النبي بزيارة القبور بعد أن نهي عنها، فقال: «قَدْ كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ زِيَارَةِ القُبُورِ، فَقَدْ أُذِنَ مُحَمَّدٍ فِي زِيَارَةِ قَبْرِ أُمَّهِ، فَزُورُوهَا فَإِنَّهَا تُذَكَّرُ الآخِرَةَ». وشرع لأمته إذا زاروا القبور أن يدعوا لأهل القبور فيقولوا: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ»، وَيَرْحَمُ اللَّهُ الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِينَ»، «أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيةَ». «اللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُمْ، وَلَا تَفْتِنَا بَعْدَهُمْ»، «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَلهُمْ».

وأما قراءة الفاتحة عند زيارة القبور فلا أصل لها، بل وليست بسُنَّة، ولا ينبغي للإنسان أن يقرأ الفاتحة في هذه الحال، وإنما يفعل ما أرشد إليه النبي صلى الله عليه وسلم وعلمه أمته من السلام المقرون بالدعاء، وقد تلوناه قبل قليل.

مطالب مرتبط:

(۳۴۶۴) حکم زیارت قبر فرزند توسط مادر

نصیحتم به این زن که فرزندش را از دست داده این است که زیاد برای او در خانه‌اش دعا و استغفار نماید و اگر الله دعای او را قبول نمود هر چند که نزد قبرش نباشد فرزندش از آن دعا‌ها بهره‌مند می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۴۶۳) حکم قرائت قرآن و دعا برای اموات هنگام عبور از قبرستان

قرائت سوره‌ی فاتحه، اخلاص و دیگر قرآن از بدعت‌ها است، لذا شایسته نیست که این کار را انجام دهی و باید از آن پرهیز نمایی و سلام کردن و دعاهایی که در سنت وارد شده است کافی است.....

ادامه مطلب …

(۳۴۶۲) حکم زیارت قبور توسط زنان و تبریک عید به میت

این کار از بدعت‌ها است و خاص قرار دادن روزهای عید برای زیارت قبرستان امری بدعت است که از هدی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و صحابه نبوده است...

ادامه مطلب …

(۳۴۶۱) حکم همراهی زنان با محارم برای زیارت قبور

این کار جایز نیست، زیرا زیارت نمودن قبور برای زن ممنوع است، حال چه خود یا همراه محرمش برود...

ادامه مطلب …

(۳۴۹۳) آیا دعا در قبرستان جایز است؟

خروج به قبرستان برای صدا زدن الله –تعالى– در آنجا بدعتی منکر است، همانا الله تعالی در هرجایی صدا زده می‌شود جز جاهای کثیفی که الله –تبارك وتعالى– از صدا زده شدن در آن پاک و منزه است...

ادامه مطلب …

(۳۴۸۵) حکم درخواست سلام رساندن به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم توسط مسافران مدینه

این از روی خطا و جهل است و بدعت است؛ زیرا سلام کردن عمل بدنی است و وکیل کردن کسی در آن جایز نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه