چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۳ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

(۳۴۹۲) حکم سلام دادن و خواندن فاتحه بر قبور

(۳۴۹۲) سوال: وقتی بر قبور گذر می‌کنیم، بر اهل آن سلام می‌کنیم و فاتحه می‌خوانیم، آیا این عمل درست است؟ ما را راهنمایی کنید، الله در قبال آن شما را اجر دهد

جواب:

وقتی انسان قبرستان را زیارت کرد تنها برای دعا کردن برای آن ها زیارت می‌کند، و عبرت گرفتن از حال آن‌ها و به یاد آخرت افتادن؛ و برای همین پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دستور به زیارت قبور دادند، بعد از اینکه از آن نهی کرده بودند، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «قَد كُنتُ نَهَيتُكُم عَن زيارةِ القُبورِ، فقَدْ أذِنَ لِمُحمَّدٍ في زيارَةِ قبرِ أمِّهِ، فَزوروها فإنَّها تذَكِّرُ الآخِرةَ» (من شما را از زیارت قبرها نهی می‌کردم، به محمد اجازه زیارت قبر مادرش داده شده است، پس قبرها را زیارت کنید که شما را به یاد آخرت می‌اندازد). و برای امتش مشروع کرده وقتی قبور را زیارت کردند برای اهل قبور دعا کرده و بگویند: «السَّلامُ عليكم دارَ قومٍ مُؤمنينَ، وإنَّا إن شاءَ اللهُ بكم لاحِقُونَ» (سلام بر شما ای ساکنان مؤمن این سرزمین؛ ما هم به خواست الهی به زودی به شما ملحق می‌شویم)، «وَيَرْحَمُ اللهُ المُسْتَقْدِمِينَ مِنا ومِنْكُمْ والمُسْتَأخِرِين» (الله به پیشینیان و بازماندگانمان رحم کند)، «أَسْأَلُ اللهَ لنا ولَكُمُ العافِيةَ» (از الله خواستار عافیت برای خود و شما هستم)، «اللّهُمَّ لا تَحْرِمْنا أجْرَهُمْ ولا تَفْتِنا بعدَهُم» بارالها؛ ما را از اجر آن‌ها محروم مگردان، و بعد از آنان ما را مبتلا مکن)، «اللّهُمَّ اغْفِرْ لَنا ولَهُم» (بارالها؛ ما و آن‌ها را بیامرز).

و اما خواندن فاتحه موقع زیارت قبور اصلی برایش نیست، بلکه سنت هم نیست، و شایسته نیست برای انسان که در این حالت فاتحه بخواند، و بایستی تنها کاری را انجام دهد که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن راهنمایی نموده و امتش را تعلیم داده مانند سلام همراه با دعا، که چندی قبل آن را خوانديم.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندما نمر على القبور نسلم على أهلها ونقرأ الفاتحة، فهل هذا العمل صحيح؟ أفيدونا مشكورين.

فأجاب رحمه الله تعالى: إذا زار الإنسان المقبرة فإنما يزورها للدعاء لهم والاعتبار بحالهم وتذكر الآخرة ؛ ولهذا أمر النبي بزيارة القبور بعد أن نهي عنها، فقال: «قَدْ كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ زِيَارَةِ القُبُورِ، فَقَدْ أُذِنَ مُحَمَّدٍ فِي زِيَارَةِ قَبْرِ أُمَّهِ، فَزُورُوهَا فَإِنَّهَا تُذَكَّرُ الآخِرَةَ». وشرع لأمته إذا زاروا القبور أن يدعوا لأهل القبور فيقولوا: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ»، وَيَرْحَمُ اللَّهُ الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِينَ»، «أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيةَ». «اللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُمْ، وَلَا تَفْتِنَا بَعْدَهُمْ»، «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَلهُمْ».

وأما قراءة الفاتحة عند زيارة القبور فلا أصل لها، بل وليست بسُنَّة، ولا ينبغي للإنسان أن يقرأ الفاتحة في هذه الحال، وإنما يفعل ما أرشد إليه النبي صلى الله عليه وسلم وعلمه أمته من السلام المقرون بالدعاء، وقد تلوناه قبل قليل.

مطالب مرتبط:

(۳۴۹۶) آیا زیارت قبور و خواندن فاتحه بر اولیای الله جایز است یا خیر؟

از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است که ایشان فاتحه را موقع زیارت قبور بخواند، و بر همین اساس خواندن فاتحه موقع زیارت قبور بر خلاف عمل مشروع از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است....

ادامه مطلب …

(۳۴۷۷) حکم زیارت قبر در روز عید و توصیه به عدم رفتن زنان

زیارت قبور برای زنان جایز نیست حق است، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زنان را از زیارت نمودن قبور نهی نموده است...

ادامه مطلب …

(۳۴۷۶) حکم رفتن به قبرستان پس از نماز عید

این عمل بدعت است و در عهد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زیارت نمودن قبور در روز عید رایج نبوده است....

ادامه مطلب …

(۳۴۵۵) حکم دعا برای فردی که نماز نمی‌خوانده و فوت شده است

برای او دعای آمرزش نکن اگر که مرده و نماز نمی‌‌خوانده است زیرا اگر مرده باشد  در حالی که نماز نمی‌‌خوانده بر کفر -پناه بر الله- از دنیا رفته است...

ادامه مطلب …

(۳۴۵۱) حکم سلام دادن به اهل قبور از پشت حصار قبرستان

من در این‌باره توقف می‌کنم، ولی اگر سلام کرد امیدوارم اشکالی در آن نباشد....

ادامه مطلب …

(۳۴۷۱) حکم عزاداری‌های مکرر پس از درگذشت میت

این کار جایز نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه