(۳۴۹۶) سوال: آیا زیارت قبور و خواندن فاتحه بر اولیای الله جایز است یا خیر؟

جواب:

زیارت قبور سنتی است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن دستور دادند بعد از اینکه از آن نهی کرده بودند، چنانچه این از ایشان صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است در فرموده‌اش: «قَد كُنتُ نَهَيتُكُم عَن زيارةِ القُبورِ، فقَدْ أذِنَ لِمُحمَّدٍ في زيارَةِ قبرِ أمِّهِ، فَزوروها فإنَّها تذَكِّرُ الآخِرةَ» (من شما را از زیارت قبرها نهی می‌کردم، به محمد اجازه زیارت قبر مادرش داده شده است، پس قبرها را زیارت کنید که شما را به یاد آخرت می‌اندازد). پس زیارت قبور برای متذکر شدن و پند گرفتن سنت است؛ که همانا انسان وقتی این اموات را در قبرهایشان زیارت کرد، درحالی‌که دیروز همراه او بر روی زمین بودند، می‌خوردند همان‌طور که می‌خورد، و می‌نوشیدند همان‌طور که می‌نوشد، و از دنیایشان لذت می‌بردند، اما الان در گرو اعمال خود هستند، اگر خیر بوده پس خیر است و اگر شر بوده پس شر است، لذا بایستی که پند بگیرد و قلبش نرم شود، و به سوی الله عَزَّوَجَلَّ با دست کشیدن از معصیتش به سوی طاعتش روی آورد.

و شایسته است برای کسی‌که قبرستان را زیارت کرد دعاهایی کند که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم کرده و به امتش تعلیم داده است: «السَّلامُ عليكم دارَ قومٍ مُؤمنينَ، وإنَّا إن شاءَ اللهُ بكم لاحِقُونَ» لام بر شما ای ساکنان مؤمن این سرزمین؛ ما هم به خواست الهی به زودی به شما ملحق می‌شویم)، «وَيَرْحَمُ اللهُ المُسْتَقْدِمِينَ مِنا ومِنْكُمْ والمُسْتَأخِرِين» (الله به پیشینیان و بازماندگانمان رحم کند)، «أَسْأَلُ اللهَ لنا ولَكُمُ العافِيةَ» (از الله خواستار عافیت برای خود و شما هستم)، «اللّهُمَّ لا تَحْرِمْنا أجْرَهُمْ ولا تَفْتِنا بعدَهُم» (بارالها؛ ما را از اجر آن‌ها محروم مگردان، و بعد از آنان ما را مبتلا مکن)، «اللّهُمَّ اغْفِرْ لَنا ولَهُم» (بارالها؛ ما و آن‌ها را بیامرز).

و از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است که ایشان فاتحه را موقع زیارت قبور بخواند، و بر همین اساس خواندن فاتحه موقع زیارت قبور بر خلاف عمل مشروع از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است.

و اما زیارت قبور برای زنان حرام است؛ لأن النبي صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم لعن زائرات القبور، والمتخذين عليها المساجد والسرج (برای اینکه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زنانی را که به زيارت قبور می‌روند و کسانی‌که بر قبرها مسجد بنا می‌کنند و روی آن‌ها چراغ می‌گذارند، لعن و نفرين کردند). پس حلال نیست برای زن که قبرستان را زیارت کند. این در صورتی‌ست که از خانه‌اش به قصد زیارت بیرون رود و اما چنانچه بر قبرستان گذر کرد بدون قصد زیارت پس حرجی بر او نیست که بایستد و بر اهل قبرستان آن‌طور که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امتش را تعلیم داده سلام کند، پس فرق می‌کند به نسبت زنان بین کسی‌که از خانه‌اش به قصد زیارت خارج شود، و کسی که از قبرستان بدون قصد عبور کند آنگاه بایستد و سلام کند: پس اولی که از خانه‌اش به خاطر زیارت خارج شد فعل حرامی را مرتکب شده است و خودش را در معرض لعنت الله عَزَّوَجَلَّ قرار داده است، و اما دومی حرجی بر او نیست.