یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۳۳۸۲) حکم گذاشتن سنگ به عنوان علامت بر روی قبر

(۳۳۸۲) سوال: بعد از دفن کردن میت چیزی بر روی قبر گذاشته می‌شود که شاهد نامگذاری شده است پس هنگامی که مرد باشد دو علامت از سنگ بر روی آن قرار داده می‌شود و اگر زن باشد سه سنگ به صورت متوالی گذاشته می‌شود. پس صحت قرار دادن این سنگ‌ها چگونه است؟

جواب:

اگر مراد از گذاشتن این سنگ‌ها فقط علامت باشد یکی کافی است و فرقی بین زن و مرد آن وجود ندارد اما چیزی که بین مردم رواج دارد این است که یک سنگ را مقابل سر میت قرار می‌دهند و سنگ دیگر را در مقابل دو پایش قرار می‌دهند برای اینکه حدود قبر مشخص شود تا اینکه وقتی یکی می‌خواهد قبری حفر کند، بداند که اینجا قبری وجود دارد مخصوصاً اگر زمان زیادی از آن بگذرد به این خاطر که گذشت زمان، آثار قبر را از بین می‌برد و فقط آن سنگ‌ها باقی می‌مانند به همین سبب از قدیم، دو سنگ بر قبر قرار می‌دادند یکی مقابل سر میت و یکی دیگر، مقابل پایش و این اشکالی ندارد اما بین مرد و زن تفاوتی نمی‌باشد که اگر زن باشد سه سنگ، که یکی در وسط او و دو تای دیگر در مقابل سر و پایش قرار گیرد پس این اصلی ندارد و در سرزمین ما نیز معروف نمی‌باشد و همچنین این سنگ‌ها بلندی آن به گونه‌ای نیست که از دیگر قبر‌ها متمایز باشد همانگونه  که بعضی از مردم انجام می‌دهند و می‌ترسم که این مشرف قرار دادن این قبر بر دیگر قبر‌ها باشد و علی بن ابی طالب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ به ابی الهیاج گفت: {أَلَا أَبْعَثُكَ عَلَى مَا بَعَثَنِي عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا تَدَعَ تِمْثَالًا إِلَّا طَمَسْتَهُ، وَلَا قَبْرًا مُشْرِفًا إِلَّا سَوَّيْتَهُ}[۱] یعنی: (آیا تو را بر آن‌چه که رسول الله مرا بر آن برانگیخت، برانگیزم؟ ایشان فرمود: هیچ تمثالی را به حال خود رها مکن، جز این که آن را نابود کنی و هیچ قبر بلندی را رها مکن، مگر این که آن را هموار گردانی). مشرف بودن یعنی این که از دیگر قبور بالاتر باشد که باید سنگ‌های در قبرستان یکسان و مانند هم باشند همانگونه که نباید بر این سنگ‌ها چیزی از قرآن یا از سنت و یا از ذکر نوشته شود بلکه فقط به مجرد علامتی بر آن قرار داده شود.


[۱] [تخریج آن گذشت]

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بعد دفن الميت يُوضَعُ على القبر ما يُسَمَّى شاهدًا، فإذا كان رجلًا يُوضَعُ علامتان من حجر، وإذا كانت امرأة توضع ثلاثة أحجار متتالية، فما صحة وضع هذه الأحجار؟

فأجاب رحمه الله تعالى: وضع الأحجار على القبر يُراد به العلامة فقط، والواحدة تكفي، ولا فرق بين الذكر والأنثى، لكن اعتاد الناس أن يجعلوا حجرين أحدهما عند رأس الميت والثاني عند رجليه؛ لتتبين حدود القبر؛ حتى لا يَأْتِيَ أحدٌ فَيَحْفِرَ على القبر الذي كان موجودًا، خصوصا مع طول المدة؛ لأنه مع طول المدة يندفن القبر ولا يبقى إلا تلك الأحجار ؛ فلذلك كان الناس من عهد قديم يجعلون على القبر :حجرين أحدهما عند رأس الميت، والثاني عند رجله، وهذا لا بأس به، ولكن لا يُفَرَّقُ بين الذكر والأنثى بأن يجعل على الأنثى ثلاثة أحجار، واحدًا عند وسطها واثنين عند رأسها ورجليها، فهذا لا أصل له وليس معروفًا عندنا في بلادنا، كما أنه لا تُرْفَعُ تلك الأحجار رفعا يكون به القبر بينا كما يفعل بعض الناس؛ فإني أخشى أن يكون هذا من الإشراف، وقد قال علي بن أبي طالب رضي الله عنه لأبي الهياج: أَلَا أَبْعَتُكَ عَلَى مَا بَعَثَنِي عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ؟ «أَنْ لَا تَدَعَ تِثَالًا إِلَّا طَمَسْتَهُ، وَلَا قَبْرًا مُشْرِفًا إِلَّا سَوَّيْتَهُ» – ومُشْرِفًا أَي: عاليا على غيره، بل تُجْعَلُ الأحجار في المقبرة على حد سواء، كذلك لا يُكْتَبُ على الحجر شيء من القرآن أو شيء من السُّنَّة أو شيءٌ من الذكر، بل تُجْعَلُ علامة فقط.

مطالب مرتبط:

(۳۳۴۰) آیا شتاب کردن در دفن میت، سنت است؟

بله، شتاب کردن در دفن میت و آماده کردن وی مانند غسل زدن، کفن کردن و نماز بر وی از سنت است...

ادامه مطلب …

(۳۳۷۹) حکم نوشتن نام و مشخصات متوفی بر روی قبر

قبرستان جایگاه مردگان است نه جایگاه انسان‌های زنده که  تزیین و آرایش شود و سیمان کاری بشود و بر روی آن جملات مرثیه و مداحی نوشته شود اما واجب است که منزل مردگان بر حالت خودش باقی بماند تا انسانی که از آن عبور می‌کند را بیدار سازد ....

ادامه مطلب …

(۳۳۶۰) حکم نماز در مسجدی که قبری در آن، در جهت عکس قبله قرار دارد

اگر این مسجد بر روی قبر بنا شده است نماز خواندن در آن حرام است و باید خراب شود...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۹) حکم موعظه نزد قبر یا هنگام دفن

پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گاهی این کار را انجام می‌داد اما به روش خطبه نبود بدین صورت که بایستد و با صدای بلند مردم را پند دهد. ...نصیحت

ادامه مطلب …

(۳۳۷۲) حکم دفن میت در قبرهایی با آجر و سیمان

ین کار در مورد قبرها مشروع نیست بلکه مشروع در مورد قبرها این است که حفره‌‌ای در زمین به اندازه‌ی میت حفر شده و میت در آن دفن شود...

ادامه مطلب …

(۳۳۶۵) حکم شرعی نشستن و عبور از روی قبرستان

جایز نیست که قبرستان مسلمانان به عنوان راهی قرار داده شود که مردم از آن عبور کنند و بر آن‌ها بنشینند؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از نشستن بر روی قبر نهی نموده...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه