یکشنبه 12 صفر 1448
۴ مرداد ۱۴۰۵
26 جولای 2026

(۶۰۹۵) حکم شکستن قسم و استغفار هنگام قسم یاد کردن

(۶۰۹۵) سوال: شیخ بزرگوار! حکم شریعت از دیدگاه شما پیرامون کسی که به الله قسم یاد نماید و آن امری را که به خاطر آن قسم یاد نموده انجام ندهد چیست؟ حکم کسی که در لحظه‌‌ای‌‌ که قسم یاد می‌‌کند استغفار می‌‌گوید چیست؟

جواب:

هرگاه انسان بر انجام چیزی قسم یاد نماید سپس آن را انجام ندهد بر او کفاره لازم است، به دلیل فرموده‌‌ی الله: {فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ ۖ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ ذَٰلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ ۚ}[المائدة: ۸۹]: (پس کفاره‌‌ی آن اطعام ده مسکین است از غذاهای متوسطی که به خانواده‌‌ی خود می‌خورانید یا لباس پوشاندن آنها و یا آزاد کردن یک برده لذا اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد سه روز روزه بگیرد این کفاره‌‌ی سوگندهای شما است) لذا هرگاه بر چیزی قسم یاد نمود و گفت: به الله قسم فلان کار را انجام می‌‌دهم اما آن را انجام نداد بر او این کفاره لازم است. یا اینکه برده آزاد می‌‌کند یا ده مسکین غذا می‌‌دهد از متوسط آنچه به خانواده‌‌اش می‌‌خوراند یا لباس می‌‌پوشاند. اگر نیافت بر او واجب است سه روز پی در پی روزه بگیرد و فایده‌‌ای ندارد که بعد از قسم استغفر الله بگوید و آنچه به او سود می‌‌رساند این است که إن شاء الله بگوید. بنابراین هرگاه بر چیزی قسم یاد نمود و گفت: إن شاء الله و به قسم خود وفا نکرد چیزی بر او نیست. هرگاه گفت: به الله قسم إن شاء الله فلان کار را انجام خواهم داد ولی انجام نداد کفاره ندارد. این چیزی است که در سنت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ما حكم الشرع في نظركم فضيلة الشيخ فيمن يحلف بالله دون أن ينفذ الأمر الذي حلف من أجله؟ وحكم من يستغفر الله في نفس اللحظة التي حلف بها؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا حلف الإنسان على شيء أن يفعله ولم يفعله فعليه الكفَّارة؛ لقوله تعالى: ﴿فَكَفَرَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَرَةُ أَيْمَنِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ﴾ [المائدة: ۸۹] فإذا حلف على شيء وقال: والله لأَفْعَلَنَّ كذا ولم يفعله فعليه هذه الكَفَّارة؛ إما أن يُعتق رقبة أو يطعم عشرة مساكين من أوسط ما يطعم أهله أو يكسوهم، فإن لم يجد فعليه أن يصوم ثلاثة أيام متتابعة، ولا ينفعه إذا قال: أستغفر الله بعد اليمين، وإنما الذي ينفعه أن يقول: إن شاء الله، فإذا حلف على شيء وقال: إن شاء الله ولم يوف بيمينه فلا شيء عليه، فإذا قال: والله لأفْعَلَنَّ كذا إن شاء الله ولم يفعل فليس عليه كفارة، هذا ما جاءت به السُّنَّة عن النبي صلى الله عليه وسلم.

مطالب مرتبط:

(۶۰۳۷) حکم قسم دروغ بر قرآن و عواقب آن

هرگاه شخصی در خصومت بر امری به دروغ قسم یاد کند؛ قسم او قسم غموس است و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده که هر کسی که به دروغ قسمی یاد کند تا مال برادر مسلمانش را با آن تصاحب کند، فاجر است....

ادامه مطلب …

(۶۰۵۷) حکم و معنای قسم به “بر من حرام است” در شریعت اسلامی

قسم یاد نمودن با این صیغه بر خلاف امر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است....

ادامه مطلب …

(۶۰۱۹) حکم قسم یاد کردن به مصحف

قسم یاد کردن به مصحف از جمله اموری است که در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مشهور نبوده بلکه بعدها پدید آمده است. اما قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مشروع است ولی شایسته نیست انسان زیاد به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کند بلکه به جز هنگام نیاز، قسم یاد نمی‌‌کند....

ادامه مطلب …

(۶۰۱۷) حکم قسم یاد کردن به مصحف چیست؟

قسم یاد کردن به مصحف امری است که سلف صالح بر آن نبوده و در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و صحابه وجود نداشته است. حتی بعد از تدوین مصحف به آن قسم یاد نمی‌‌کردند. بلکه انسان به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کند بدون اینکه قسمش به مصحف باشد....

ادامه مطلب …

(۶۰۴۹) حکم قسم بر اساس تصور اشتباه

هرگاه انسان بر چیزی قسم یاد نمود با این تصور که درست است سپس خلاف آن برایش آشکار گشت، چیزی بر او نیست، چون در قسمش راست گفته است از این جهت که هنگام قسمش تصور دیگری نداشته است....

ادامه مطلب …

(۶۱۰۳) آیا در کفاره‌‌ی قسم تعداد ده مسکین شرط است؟

مسکین چه از خویشاوند یا غیر خویشاوند باشد تفاوتی ندارد بلکه اگر ازخویشاوند باشد بهتر است.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه