(۵۹۷۹) سوال: شیخ محمد! حکم شریعت از دیدگاه شما پیرامون ذبح شخص تارک نماز چیست؟ آیا جایز است شخص نمازگزار از آن بخورد؟

جواب:

اگر کسی که نماز نمی‌‌خواند ذبح کند، خوردن آن حلال نیست، زیرا قول راجح از اقوال اهل علم این است که تارک نماز کافر و از دین خارج است و مادامی که از دین خارج است ذبح او حلال نیست، زیرا ذبح حلال نیست؛ مگر اینکه ذبح کنند مسلمان یا اهل کتاب یعنی یهود یا نصارا باشد، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَّكُمْ}[المائدة: ۵]: (و (همچنین) طعام اهل کتاب برای شما حلال است) و غذای اهل کتاب، همان‌‌طور که ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا تفسیر نموده، ذبح آنها است[۱]. اما ذبح مرتد و سایر کفار غیر از یهود و نصارا حلال نیست و اجماع را بر این مسئله بسیاری از اهل علم نقل نموده‌‌اند. هرگاه مسلمان و اهل کتاب ذبح کنند، ذبح آنها برای ما حلال است هر چند ندانیم آیا نام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر آن برده شده یا خیر؟ در صحیح بخاری از عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا روایت شده که قومی به نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده و گفتند: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! گروهی برای ما گوشت می‌‌آورند و ما نمی‌‌دانیم آیا اسم الله بر آن می‌‌برند یا خیر؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «سمو أنتم وکلوا»: (شما بسم الله بگویید و بخورید) عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا گفت: آنها تازه مسلمان بودند[۲]. در اینجا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ذبح این افرادی را که دانسته نشده آیا بر ذبح خود بسم الله گفته یا خیر، حلال نموده است، زیرا اگر یک فعلی از اهل آن صادر شود پیرامون کیفیت فعل، شروط و موانع آن سؤال نمی‌‌شود؛ زیرا اصل بر صحت است مگر اینکه دلیلی بر فساد آن باشد. همچنین در مورد ذبح مسلمان، یهودی و نصرانی نمی‌‌پرسیم که چگونه آن را ذبح نموده است بلکه آن را می‌‌خوریم و سؤال نمی‌‌کنیم که آیا بر آن بسم الله گفته یا خیر؟ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از ذبح یهود خوردند و نپرسیدند که چگونه ذبح نموده‌‌اند و قاعده‌‌ای که به آن اشاره نمودیم بسیار مفید است و آن هم این است که اصل برای کسی که اهلیت فعل را دارد، صحیح بودن فعل او است تا اینکه دلیلی بر فساد آن باشد و اگر ما، مسلمانان را الزام کنیم به اینکه در مورد فعل انجام دهنده بپرسند که آیا شروط آن کامل شده و موانع آن رفع شده، سختی زیادی را بر مسلمانان که تابع روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش هستند تحمیل نموده‌‌ایم. خلاصه اینکه ذبح کسی که نماز نمی‌‌خواند، حرام است و خوردن آن، چه برای نمازگزاران و چه غیر نمازگزاران حرام است.

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شیخ بزرگوار! اگر تارک نماز وجوب آن را انکار کند؟

‌‌جواب: همچنین اگر منکر فرضیت آن باشد، ذبح او حرام است مگر اینکه تازه مسلمان باشد که نمی‌‌داند نماز واجب است یا خیر؟ این شخص با جهلش به وجوب، کافر نمی‌‌شود تا اینکه حق برای او آشکار گردد. بعد از اینکه حق آشکار گشت، بر وی به آنچه مقتضای این انکار است، حکم می‌‌شود.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.