(۵۹۵۱) سوال: حکم ذبح نمودن جربوع (نوعی موش) و سوسمار چیست؟ آیا این دو حلال هستند یا حرام؟ لطفا پاسخ دهید.

جواب:

بله، جربوع و سوسمار حلال هستند و بدان اصل در تمامی آنچه بر روی زمین از جمله دانه‌‌ها، درخت‌‌ها و حیوانات وجود دارد، حلال است؛ به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا}[البقرة: ۲۹]: (او (الله) است که همه‌‌ی آنچه را که در زمین است برای شما آفرید) اگر در سنت حلال بودن یک چیز به صورت معین وارد شود، دلالت بر تأکید بیشتر آن می‌‌دهد و یربوع حلال است، زیرا جزو شکارهایی است که اگر انسان آن را در حرم به قتل برساند یا اگر در حال احرام آن را به قتل برساند باید فدیه دهد[۱]. همچنین سوسمار حلال بوده و خوردن آن بر سفره‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است، اما خود ایشان صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نخوردند. پیرامون خوردن سوسمار از ایشان صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سؤال شد، فرمود: «لم أجده بأرض قومي فأجدني أعافه»[۲]: (نه، ولی در سرزمین قومم (مکه) نبود به همین سبب خوشم نمی‌‌آید بخورم) و اگر حلال هستند باید ذبح شوند، به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «ما أنهر الدم وذکر اسم الله علیه فکل»[۳]: (هر چیزی که خون را جاری سازد -می‌‌توان به وسیله‌‌ی آن ذبح کرد- و اسم الله  بر آن بده شود از آن بخور).

[۱] أبوداود: کتاب الأطعمة، باب فی أکل الضبع (۳۸۰۱)، ابن ماجة: کتاب المناسک، باب جزاء الصید یصیبه المحرم، شماره­ی (۳۰۸۵).

[۲] بخاری: کتاب الأطعمة، باب ما کان النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم لا یأکل حتی یسمی له فیعلم ما هو، شماره­ی (۵۰۷۶)، مسلم: کتاب الصید والذبائح و ما یؤکل من الحیوان، باب إباحة الضب، شماره­ی (۱۹۴۵).

[۳] تخریج آن گذشت.