(۳۸۷۵) سوال: ما دو دوست هستیم که دربارهی حکم مضمضه (شستن دهان و چرخاندن آب در آن) در رمضان، دچار اختلاف شدهایم. یکی از ما میگوید: (مضمضه واجب است مگر در ماه رمضان) و دیگری میگوید: (مضمضه در ماه رمضان نیز واجب است اما در رمضان نباید در انجام آن مبالغه نمود)؛ لطفا حکم این مسئله را توضیح دهید؟
جواب:
مضمضه (شستن دهان و چرخاندن آب در آن) در وضو و غسل، واجب است و فرقی ندارد که در رمضان یا غیر رمضان باشد و این که شخص، روزهدار باشد یا در حال روزه نباشد. برای انسان جایز نیست که در انجام آن، خلل وارد کند اما روزهدار نباید در انجام آن مبالغه و زیادهروی کند؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم به لقيط بن صبره رَضِيَاللهُعَنْهُ فرمود: «وَبالِغ في الاستنشاق إلا أن تكون صائماً»[۱] : (در استنشاق و شستن بینی، مبالغه کن، مگر این که روزهدار باشی). پس وقتی در انجام استنشاق در حالت روزه نباید زیادهروی شود، رعایت این امر دربارهی مضمضه اولویت دارد. بدان که مضمضه برای روزهدار به سه قسمت تقسیم میشود:
قسمت اول: واجب: زمانی که مضمضه در وضو و غسل باشد.
قسمت دوم: جایز: وقتی روزهدار به آن احتیاج داشته باشد؛ چنان که مثلا دچار خشکی دهان و کمبود بزاق دهان شود. در این حالت، جایز است مضمضه کرده و دهانش را با آب، مرطوب نماید. البته نباید آب را ببلعد و فرو ببرد.
قسمت سوم: مكروه: این در صورتی است که بیهوده و برای بازی انجام شود. در این حالت، مکروه است که روزهدار، مضمضه کند زیرا نیازی به انجام آن ندارد؛ مانند چشیدن غذا که برای روزهدار، مکروه است مگر زمانی که بدان نیاز داشته باشد.