(۳۸۴۲) سوال: حکم برخی چیزهای جدید مانند قطره، آمپول و سرمه برای روزه‌دار چیست؟

جواب:

الله جَلَّ‌جَلَالُهُ راه‌ حل این چیزهای جدید را در كتاب خویش و سنت پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار داده است زیرا نصوص شرعی از كتاب و سنت به دو قسمت، تقسیم می‌شود:

قسمت اول: نصوص شرعی که حکم یک چیز معیّن را بیان می‌کند.

قسمت دوم: نصوص شرعی که بیانگر قواعد و اصول کلی است که چیزهای جدید و رخدادهای نوین در آن وارد می‌شود؛ برای مثال: خوردن، نوشیدن و هم‌بستری مواردی هستند که الله جَلَّ‌جَلَالُهُ به ‌عنوان باطل ‌کننده‌های روزه در کتابش بیان نموده و فرموده است: {فَالآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمْ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنْ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنْ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيام إِلَى اللَّيْلِ} [البقرة: ۱۸۷] : (اکنون با آنان هم‌بستری کنید و آن‌چه را که الله برایتان مقدّر نموده، جویا شوید؛ و بخورید و بیاشامید تا روشنی فجر در سپیده‌دم از سیاهی شب برایتان آشکار گردد؛ سپس روزه را تا این که شب فرا برسد تکمیل نمایید). در سنت نیز از مواردی هم‌چون استفراغ عمدی و حجامت به عنوان باطل‌کننده‌ی روزه یاد شده است.

آمپول که از چیزهای جدید به شمار می‌رود، خوردنی، نوشیدنی و معادل آن نیز نمی‌باشد؛ در نتیجه تأثیری بر روزه‌‌دار ندارد زیرا اصل بر صحیح بودن روزه‌ای می‌باشد که آن را با مقتضای شریعت اسلامی آغاز کرده است تا این ‌که چیزی رخ دهد که از نظر شرعی، روزه‌اش را باطل کند؛ لذا هر کس ادعا کند فلان چیز روزه را باطل می‌کند، می‌گوییم: “دلیل بیاور” اگر دلیل آورد می‌پذیریم اما در غیر این صورت، اصل بر بقا و صحت روزه است.

بنابراین می‌گوییم: آمپول دو نوع است:

نوع اول: آمپول‌هایی که جایگزین خوردن و نوشیدن می‌شود؛ آن‌گونه که بیمار را از غذا و نوشیدنی بی ‌نیاز می‌کند. این نوع از آمپول، روزه را باطل می‌کند زیرا معادل خوردن و نوشیدن است و شریعت بین دو چیز مشابه، فرق نمی‌گذارد بلکه حكم نظیر و همانندش را برایش قرار می‌دهد‌.

نوع دوم: آمپولی که بیمار را از خوردن و نوشیدن بی‌ نیاز نمی‌کند؛ بلکه فقط برای درمان و بهبود جسم است. این نوع آمپول تأثیری بر روزه ندارد و تفاوتی ندارد که در رگ یا عضله تزریق شود و طعمش در حلق احساس شود یا نشود؛ زیرا همان طور که قبلا نیز بیان کردیم، اصل بر درست بودن روزه است تا این‌ که دلیلی بر باطل بودنش وجود داشته باشد. سرمه و قطره‌ی چشم نیز همین ‌گونه است و هرگز تأثیری بر روزه ندارد زیرا قاعده می‌گوید: استعمال و استفاده‌ی هر چیزی که خوردنی، نوشیدنی و معادل خوردن و نوشیدن نباشد، تأثیری بر روزه‌دار ندارد.