(۳۶۳۱) سوال: همکاری دارم که از هر مبلغی که به دست می‌آورد، دو و نیم درصد را به عنوان زکات می‌پردازد؛ وی این‌کار را پیش از این که چیزی از این مال را خرج کند، انجام می‌دهد. آیا این کار، زكات مال که بعد از گذشت یک سال بر وی واجب می‌شود را از او ساقط می‌کند؟ قطعا مبلغی که می‌پردازد، بیشتر از زکاتی است که باید بعد از یک سال بپردازد. زیرا وی زکاتش را از چیزهایی که نیاز دارد و چیزهایی که مازاد بر نیازش است زودتر می‌پردازد.

جواب:

زکات فقط در صورتی واجب می‌شود که یک سال بر مال، بگذرد؛ هرگاه یک سال گذشت، دارایی خود را شمارش کرده و زكاتش را می‌پردازد. اگر کالاهای تجاری یا نقدینگی باشد، یک چهلم (دو و نیم درصد) زکات می‌دهد. چیزهایی که دارد را چهل قسمت می‌کند و یک قسمت را به عنوان زکات در نظر می‌گیرد مگر سود حاصل از تجارت که گذشت یک سال در آن شرط نیست لذا اگر زمینی را به مبلغ ده هزار ريال برای تجارت بخرد و ارزش آن به همین مقدار باقی بماند سپس ناگهان پس از ماه یازدهم قیمتش به پانزده هزار ریال افزایش یابد، بر وی واجب است زكات پانزده هزار ريال را بپردازد، هر چند که فقط یک ماه از این سود گذشته باشد زیرا گذشت یک سال بر اصل مال، معتبر است.

در مورد فرزندان دام‌هایی که در چراگاه می‌چرند نیز چنین است: اگر دامی داشته باشد که در چراگاه می‌چرد‌ و آن دام، فرزندانی به دنیا بیاورد که سبب تغییر مقدار زکاتش شود، شرط نیست که یک سال از فرزندان آن دام بگذرد. همچنین مسئله‌ای وجود دارد که بسیاری از مردم در مورد آن سرگردان هستند و دچار خطا می‌شوند: کسانی که حقوق ماهیانه دریافت می‌کنند، زکات را چگونه بپردازند؟ برخی می‌گویند: محاسبه‌ی زكاتِ هر ماه برایم دشوار است زیرا شمارش و محاسبه‌اش دشوار می‌باشد لذا راه حل چیست؟ می‌گوییم: بهترین راه این است که وقتی یک سال کامل از حقوق ماه اول گذشت، زكات همه‌ی ماه‌ها را بپرداز و در این صورت، زکات آن ماه که یک سال بر آن گذشته را به موقع پرداخته‌ای و زکات ماه‌هایی که هنوز یک سالش کامل نشده را زودتر می‌پردازید. تعجيل و پرداخت زودتر زکات نیز ایرادی ندارد و بدین ترتیب آسوده خواهی گشت. پس اولین ماهِ دریافت حقوق را در نظر می‌گیری و یک سال بعد از آن ماه، زكات همه‌ی ماه‌ها را می‌پردازی و بدین ترتیب از محاسبه کردن هر ماه به طور جداگانه آسوده خواهی شد.