دوشنبه 20 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
3 آگوست 2026

(۲۴۲۹) موقعیت سجده سهو در صورت نقص رکعات نماز

(۲۴۲۹) سوال: شنیده‌ام که در هنگام نقص در عدد رکعات سجده‌ی سهو قبل از سلام قرار دارد، آیا این صحیح است؟

جواب:

خیر، صحیح نیست چون نقص در عدد رکعات در واقع زیادت در نماز است لذا هنگامی که قبل از تمام شدن سلامی دادی واجب است که آن رکعتی که ناقص بوده را بخوانی و زمانی که آن را خواندی در نتیجه در نماز زیادت قولی رخ داده است و آن سلام دادن در اثنای نماز بوده در محلش نبوده است  لذا در این صورت سجده‌ی سهو برای نقص در رکعت نماز بعد از سلام قرار دارد چون باید آن رکعت ناقص را بخواند اما سجده برای نقص در نماز قبل از سلام است و این صحیح می‌باشد ولی این در نقص رکعت نمی‌باشد زیرا نقص در رکعت تصور نمی‌شود مگر این آن باید بخواند.

ولی سجده‌ی سهو در نقص زمانی که در ترک از واجبات نماز واقع شود مثل: کسی که تشهد اول را در نماز سه یا چهار رکعتی ترک کند و بلند شود و تشهد اول را نخواند؛ پس تشهد نمی‌خواند ولی دو سجده را به خاطر این نقص قبل از سلام به جا می‌آورد همانطور از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است: «أن النبي صلى بهم فقام من ركعتين و لم يجلس – يعني: لم يجلس في التشهد الأول- فلما قضى الصلاة و انتظر الناس تسليمه سجد سجدتين ثم سلم»[۱]: (رسول الله با ایشان نماز می‌خواند که از رکعت بلند شد و ننشست (یعنی برای تشهد اول ننشست) هنگامی که نماز را تمام کرد و مردم منتظر سلام نمازش بودند دو سجده کرد سپس سلام داد).

و همچنین نظر نیز موافق همین است: شایسته است که انسان نقض را قبل از خارج شدنش از نماز جبران کند و برای همین موضع آن قبل از نماز است.


[۱] تخریج آن گذشت.

جواب:

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: سمعت أنه عند . النَّقْص في عدد الركعات يكون سجود السهو قبل السلام، هل هذا صحيح أم لا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لا، هذا ليس بصحيح؛ لأن النقص في عدد الركعات زيادة في الحقيقة، فإنك إذا سلمت قبل تمام الصلاة وجب عليك أن تأتي بالركعة الناقصة، وإذا أتيت بالركعة الناقصة صارت النتيجة أنك زدت في الصلاة زيادة قولية، وهي السلام الذي سلمته في أثناء الصلاة في غير محله، فعلى هذا يكون السجود لنقص ركعة في الصلاة بعد السلام؛ لأنك لا بد أن تأتي بهذه الركعة الناقصة، ولكن السجود للنقص قبل السلام هذا صحيح لكن لا لنقص ركعة؛ لأن نقص الركعة لا يُتَصَوَّرُ ، إذ إن من نقص ركعةً لا بد أن يأتي بها.

لكن سجود السهو يكون في النقص إذا ترك واجبًا من واجبات الصلاة مثل: من ترك التشهد الأول، قام في الثلاثية أو الرباعية ولم يتشهد التشهد الأول، فإنه لا يأتي به، ولكن يسجد سجدتين قبل السلام من أجل هذا النقص، كما ثبت ذلك عن رسول الله صلى الله عليه وسلم أنه قام عن التشهد الأول، فلما قضى الصلاة وانتظر الناس تسليمه سجد سجدتين ثم سلم، فسجد قبل السلام.

والنظر أيضًا موافق لهذا فإن النقص نقص ينبغي أن يخبره الإنسان قبل أن يخرج من صلاته، ولهذا كان موضعه قبل السلام.

مطالب مرتبط:

(۲۴۴۴) حکم سجده در سوره سجده و تصحیح اشتباه در نماز جماعت

به نسبت کسانی که گمان کردند امام نیز همراه آنها در سجده است سجده کردند سپس دانستند که امام در رکوع است در این حالت از سجده بلند می‌شوند و به رکوع می‌روند و از امامشان تبعیت می‌کنند و نمازشان صحیح می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۲۴۵۷) وظیفه مأموم در صورت ترک رکعت توسط امام در نماز جماعت

اگر مأموم یقین دارد که امامش نماز را ناقص خواندن و تسبیح گفته اما برنگشت در این حالت واجب است که از او جدا شود....

ادامه مطلب …

(۲۴۶۳) حکم اشتباه در رکعات نماز و تکرار تسبیح توسط مأمومین در نماز جماعت

اگر انسان در نماز سری، جهری بخواند نمازش باطل نیست اگر چه به عمد نیز جهری بخواند دیگر چه رسد به این که سهوا این کار را کرده باشد زیرا جهری و سری خواندن آن در محلش سنت می‌باشد و واجب نیست....

ادامه مطلب …

(۲۴۲۷) حکم سجده‌ی سهوی که محل آن بعد از سلام است اما قبل از سلام خوانده شود

بعضی از اهل علم مانند شیخ الإسلام ابن تیمیه نیز رأی‌شان بر این است که اگر محل آن قبل از سلام است واجب است که قبل از سلام خوانده شود و اگر محل آن بعد از سلام است واجب است که بعد از آن خوانده شود.....

ادامه مطلب …

(۲۴۳۹) حکم سجده‌ی سهو در صورت اشتباه سهوی در قرائت قرآن در نماز

هنگامی که در ترتیب آیات اشتباه کرد سجده‌ی سهو ندارد اما این خطا در ترتیب سوره‌ی فاتحه باشد واجب است که آن دوباره به طریق صحیح بخواند زیرا فاتحه رکنی از ارکان نماز است ...

ادامه مطلب …

(۲۴۴۳) حکم افزودن رکعت سوم در نماز صبح به صورت سهوی

واجب است که برگردد و بشیند و سلام دهد سپس دو سجده را بعد از سلام به جا آورد.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه