(۲۴۲۳) سوال: سجده‌ی سهو را با ذکر مثال برای ما شرح دهید؟

جواب:

سبب سجده‌‌ی سهو یکی از این سه امور است: زیادت، نقصان یا شک.

اما مراد اینجا از زیادت فعلی مثل کسی است که در یک رکعت از روی فراموشی دو بار رکوع می‌کند که برای او سجده‌ی سهو واجب می‌شود و محل آن بعد از سلام قرار دارد چون که زیادت در نماز رخ داده است و همچنین کسی که در نماز چهار رکعتی پنج رکعت بخواند نمازش باطل نمی‌شود ولی باید بعد از سلام سجده‌ی سهو انجام دهد و کسی که از روی فراموشی تشهد اول بلند شد و نخواند نمازش باطل نمی‌شود ولی باید سجده‌ی سهو را قبل از سلام بجا آورد.

و اگر کسی قولی را ترک کرد: سبحان ربی الأعلی در سجده یا سبحان ربی العظیم در رکوع بر او سجده‌ی سهو در قبل از سلام واجب می‌شود.

و اما شک که همچنین سبب سوم برای سجده‌ی سهو است که یعنی تردید مثلا انسان تردید که سه یا چهار رکعت خوانده است؟

و در حکم آن گفته می‌شود: اگر انسانی است که زیاد شک می‌کند یعنی تقریبا نمازی نیست که در آن شک نکند به این شک اعتبار داده نمی‌شود و به آن توجه نمی‌شود.

و اگر به صورت معتدل است که وسواس و شک‌های وسواسی نیست نگاه می‌کنیم: آیا غلبه‌ی ظنی دارد؟ که غالب ظن آن گرفته می‌شود و نماز را بر اساس آن به پایان می‌رساند سپس دو سجده بعد از سلام بجا می آورد.

و اگر گفت که ترجیح و غلبه‌ی ظنی ندارم؛ می‌گوییم: نمازت را براساس یقین بنا کن و آن حداعقل در نظر گرفتن می‌باشد و نماز را بر همان اساس تمام می‌کند سپس سجده‌ی سهو را قبل از سلام انجام می‌دهد، مثال آن: شخصی در این که سه یا چهار رکعت خوانده است شک می‌کند؟ پس به او می‌گوییم: غلبه‌ی ظنت چیست؟ می‌گوید: غلبه‌ی ظنم این است که سه رکعت خوانده‌ام پس می‌گوییم: رکعت چهارم را نیز بخوان و سجده‌ی سهو را قبل از سلام بجا آور؛ شخصی دیگر شک می‌کند که سه یا چهار رکعت خوانده است؟ و به او می‌گوییم: غلبه‌ی ظنت چیست؟ می‌گوید: غلبه‌ی ظنی ندارم و به صورت مساوی شک دارم پس به او می‌گوییم: آن را سه رکعت قرار بده چون حداعقل سه رکعت می‌باشد سپس رکعت چهارم را بخوان و سجده‌ی سهو را قبل از سلام انجام بده.