دوشنبه 20 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
3 آگوست 2026

(۲۳۲۸) ذکر ده‌گانه پس از نماز مغرب و صبح

(۲۳۲۸) سوال: هنگامی که انسان بعد از نماز مغرب و صبح ۱۰ بار می‌خواند: لا إله الا الله وحده لا شریک له و له الملک و له الحمد و هو علی کل شیء قدیر، آیا امام این را قبل از این که رو به نماز‌گزاران کند می‌گوید؟

جواب:

اینگونه نیست که امام قبل از این که آن را بگوید به نماز‌گزاران رو نکند بلکه این از سنت نمی‌باشد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بعد از سلام دادنش رو به قبله نمی‌نشست مگر به اندازه‌ی گفتن: «أستغفر الله، أستغفر الله، أستغفر الله اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»[۱] (از الله طلب آمرزش می‌کنم، از الله طلب آمرزش می‌کنم، از الله طلب آمرزش می‌کنم، بار الهی! تو سلامی و سلام (پاکی، آرامش، صلح) از توست، خجسته‌ای ای صاحب بزرگی و بخشش) سپس از قبله رو می‌گرداند.

و برای امام شایسته نیست که بیشتر از آن طول دهد زیرا رو گردانند مأمومین وابسته به آن است از آن جایی در حدیث آمده است: «لَا تَسْبِقُونِي بِالرُّكُوعِ وَلَا بِالسُّجُودِ وَلَا بِالْقِيَامِ وَلَا بِالِانْصِرَافِ». (پس در رکوع، سجود، قیام و تمام کردن نماز بر من پیشی نگیرید) برای همین فقها می‌گویند: نشستن طولانی رو به قبله امام بعد از سلام نماز مکروه است پس سنت این است که امام بعد از سلام دادن بگوید: «أستغفر الله، أستغفر الله، أستغفر الله اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»[۲] (از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب آمرزش می‌کنم، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب آمرزش می‌کنم، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب آمرزش می‌کنم، بار الهی! تو سلامی و سلام (پاکی، آرامش، صلح) از توست، خجسته‌ای ای صاحب بزرگی و بخشش) سپس رویش را از قبله تغییر دهد تا این که مأمومین مهلت روی گرداندن داشته باشند.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندما يقرأ الإنسان بعد صلاة المغرب والصبح: لا إله إلا الله وحده لا شريك له له الملك وله الحمد وهو على كل شيء قدير، عشر مرات، هل على الإمام أن يقول ذلك قبل أن يلتفت ناحية المصلين؟

فأجاب رحمه الله تعالى: ليس على الإمام أن يقول ذلك قبل أن يلتفت إلى المصلين بل وليس من السُّنَّةِ له ذلك، فإن النبي صلى الله عليه وسلم كان لا يجلس بعد سلامه مستقبل القبلة إلا بمقدار ما يقول: «أستغفر الله ثلاثا، أنت اللهم السلام ومنك السلام، تباركت يا ذا الجلال والإكرام»، ثم ينصرف.

ولا ينبغي للإمام أن يطيل أكثر من ذلك؛ لأن انصراف المأمومين مُقَيَّد به، حيث جاء في الحديث: «لَا تَسْبِقُونِي بِالرُّكُوعِ وَلَا بِالسُّجُودِ، وَلَا بِالْقِيَامِ وَلَا بالانصراف»، ولهذا قال الفقهاء -رحمهم الله – : يُكْرَهُ للإمام أن يطيل الجلوس مستقبل القبلة بعد سلامه، وعلى هذا فالسُّنَّة أن يقول الإمام بعد السلام: «أستغفر الله أستغفر الله أستغفر الله اللهم أنت السلام ومنك السلام، تباركت يا ذا الجلال والإكرام، ثم ينصرف، حتى يعطي المأمومين مُهْلَةٌ فينصر فوا.

مطالب مرتبط:

(۲۳۲۷) تهلیلی که بعد از نماز مغرب و فجر گفته می‌شود چیست؟

آنچه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است الله را تسبیح گوی که آن  ۳۳ سبحان الله، ۳۳ الحمدلله و۳۳ بار الله اکبر است که در بار صدم آن می‌گویی: لا اله الا الله و حده لا شريك له و له الملك و له الحمد و هو علي كل شيء قدير....

ادامه مطلب …

(۲۳۳۹) وقت بلند کردن دستان برای دعا در نماز

آخر نماز قبل از نماز و دستانت را بالا نبر لذا ظاهر سنت این است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دستانش را در دعای نماز جز در قنوت بالا نبرده است...

ادامه مطلب …

(۲۳۱۵) تفاوت اذکار پس از نمازهای پنج‌گانه

در همه‌ی آنها مساوی است مگر نماز فجر و مغرب که از بقیه متمایز می‌شود...

ادامه مطلب …

(۲۳۲۰) حکمت استغفار بلافاصله بعد از نماز

(۲۳۲۰) سوال: مناسبت استغفار بلافاصله بعد از نماز چیست؟ جواب: مناسبتش ظاهر است آیا نماز انسان از خلل خالی می‌باشد؟ ممکن است برای انسان درهای وسواس شیطان را باز شود و در رکوع یا سجود یا نشستن یا قیام کاستی به وجود آورد پس نماز انسان از خلل خالی نمی‌باشد پس مناسب است که به […]

ادامه مطلب …

(۲۳۲۵) صحت ذکر «أستغفرالله» با توصیفات اضافی پس از نماز

صحیح این است که نماز‌گزار بعد از نماز بگوید: «أستغفر الله، أستغفر الله، أستغفر الله اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»...

ادامه مطلب …

(۲۳۲۳) صحت حدیث ذکر «اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ» پس از استغفار

این از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است هنگامی که سلام نماز را می‌داد از الله طلب آمرزش می‌کرد پس می‌گفت: «أستغفر الله، أستغفر الله، أستغفر الله اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه