سه‌شنبه 28 رمضان 1447
۲۶ اسفند ۱۴۰۴
17 مارس 2026

(۲۳۲۸) ذکر ده‌گانه پس از نماز مغرب و صبح

(۲۳۲۸) سوال: هنگامی که انسان بعد از نماز مغرب و صبح ۱۰ بار می‌خواند: لا إله الا الله وحده لا شریک له و له الملک و له الحمد و هو علی کل شیء قدیر، آیا امام این را قبل از این که رو به نماز‌گزاران کند می‌گوید؟

جواب:

اینگونه نیست که امام قبل از این که آن را بگوید به نماز‌گزاران رو نکند بلکه این از سنت نمی‌باشد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بعد از سلام دادنش رو به قبله نمی‌نشست مگر به اندازه‌ی گفتن: «أستغفر الله، أستغفر الله، أستغفر الله اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»[۱] (از الله طلب آمرزش می‌کنم، از الله طلب آمرزش می‌کنم، از الله طلب آمرزش می‌کنم، بار الهی! تو سلامی و سلام (پاکی، آرامش، صلح) از توست، خجسته‌ای ای صاحب بزرگی و بخشش) سپس از قبله رو می‌گرداند.

و برای امام شایسته نیست که بیشتر از آن طول دهد زیرا رو گردانند مأمومین وابسته به آن است از آن جایی در حدیث آمده است: «لَا تَسْبِقُونِي بِالرُّكُوعِ وَلَا بِالسُّجُودِ وَلَا بِالْقِيَامِ وَلَا بِالِانْصِرَافِ». (پس در رکوع، سجود، قیام و تمام کردن نماز بر من پیشی نگیرید) برای همین فقها می‌گویند: نشستن طولانی رو به قبله امام بعد از سلام نماز مکروه است پس سنت این است که امام بعد از سلام دادن بگوید: «أستغفر الله، أستغفر الله، أستغفر الله اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»[۲] (از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب آمرزش می‌کنم، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب آمرزش می‌کنم، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب آمرزش می‌کنم، بار الهی! تو سلامی و سلام (پاکی، آرامش، صلح) از توست، خجسته‌ای ای صاحب بزرگی و بخشش) سپس رویش را از قبله تغییر دهد تا این که مأمومین مهلت روی گرداندن داشته باشند.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندما يقرأ الإنسان بعد صلاة المغرب والصبح: لا إله إلا الله وحده لا شريك له له الملك وله الحمد وهو على كل شيء قدير، عشر مرات، هل على الإمام أن يقول ذلك قبل أن يلتفت ناحية المصلين؟

فأجاب رحمه الله تعالى: ليس على الإمام أن يقول ذلك قبل أن يلتفت إلى المصلين بل وليس من السُّنَّةِ له ذلك، فإن النبي صلى الله عليه وسلم كان لا يجلس بعد سلامه مستقبل القبلة إلا بمقدار ما يقول: «أستغفر الله ثلاثا، أنت اللهم السلام ومنك السلام، تباركت يا ذا الجلال والإكرام»، ثم ينصرف.

ولا ينبغي للإمام أن يطيل أكثر من ذلك؛ لأن انصراف المأمومين مُقَيَّد به، حيث جاء في الحديث: «لَا تَسْبِقُونِي بِالرُّكُوعِ وَلَا بِالسُّجُودِ، وَلَا بِالْقِيَامِ وَلَا بالانصراف»، ولهذا قال الفقهاء -رحمهم الله – : يُكْرَهُ للإمام أن يطيل الجلوس مستقبل القبلة بعد سلامه، وعلى هذا فالسُّنَّة أن يقول الإمام بعد السلام: «أستغفر الله أستغفر الله أستغفر الله اللهم أنت السلام ومنك السلام، تباركت يا ذا الجلال والإكرام، ثم ينصرف، حتى يعطي المأمومين مُهْلَةٌ فينصر فوا.

مطالب مرتبط:

(۲۳۳۴) حکم شرع در مورد خواندن نماز پشت امامی با ذکر صلوات خاص

اگر این را در نماز می‌خواند چیزی که برای من ظاهر گشت نماز او باطل است چون که این دعا نزدیک است که شرک باشد...

ادامه مطلب …

(۲۳۲۷) تهلیلی که بعد از نماز مغرب و فجر گفته می‌شود چیست؟

آنچه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است الله را تسبیح گوی که آن  ۳۳ سبحان الله، ۳۳ الحمدلله و۳۳ بار الله اکبر است که در بار صدم آن می‌گویی: لا اله الا الله و حده لا شريك له و له الملك و له الحمد و هو علي كل شيء قدير....

ادامه مطلب …

(۲۳۲۹) حکم ۱۰ بار گفتن: «لا إله الا الله وحده لا شریک له و له الملک و له الحمد و هو علی کل شیء قدیر»، بعد از نماز مغرب و فجر

بله در حدیث حسن مقبول که به آن عمل می‌شود وارد شده است....

ادامه مطلب …

(۲۳۲۰) حکمت استغفار بلافاصله بعد از نماز

(۲۳۲۰) سوال: مناسبت استغفار بلافاصله بعد از نماز چیست؟ جواب: مناسبتش ظاهر است آیا نماز انسان از خلل خالی می‌باشد؟ ممکن است برای انسان درهای وسواس شیطان را باز شود و در رکوع یا سجود یا نشستن یا قیام کاستی به وجود آورد پس نماز انسان از خلل خالی نمی‌باشد پس مناسب است که به […]

ادامه مطلب …

(۲۳۳۸) دعا کردن با بالا بردن دست بعد از نماز جایز است یا خير؟

نصوص قرآن و سنت یک‌دیگر را تفسیر می‌کنند پس هنگامی که کلمه‌ی «دبر الصلاة» آمد نظر کردیم: اگر پشت نماز به دعا مقید شده است مراد آخر نماز و قبل از سلام است و اگر به ذکر مقید شده مراد بعد از سلام است....

ادامه مطلب …

(۲۳۱۹) حکم استغفار بعد از نماز

فقط در مورد نمازهای فرض است زیرا کسانی که همراه رسول الله نماز شب را خواندند ذکر نکردند که بعد از پایان نماز این اذکار را بخوانده باشند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه