(۲۱۵۷) سوال: چه زمانی که مأموم قرائت می‌کند و چه زمانی به امامش گوش می‌دهد؟

جواب:

مأموم قرائت نمی‌کند و امامش قرائت می‌کند مگر سوره‌ی فاتحه زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با اصحابش نماز صبح می‌خواند  و هنگامی که نماز پایان یافت فرمود: کدام یک از شما با من در قرائت منازعه می‌کرد یا مانند این کلمه؟ سپس رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «لَا تَقرؤوا إِلَّا بِأم القرآن ؛ فَإِنَّهُ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِهَا»[۱] (جز سوره ی فاتحه، چيزی نخوانيد، زيرا نماز کسی که در آن سوره ی فاتحه را نخواند، صحيح نيست) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اصحابش را قرائت کردن همراهش نهی کرد مگر سوره‌ی فاتحه و دلیل آن نماز نداشتن کسی که این سوره را نخواند بیان کرد.

و برای همین: هنگامی انسان وارد نماز شد و امام فاتحه را می‌خواند پس او ساکت بماند و استفتاح را نخواند تا هنگامی که امام فاتحه را تمام کند سپس استفتاح را بخواند و استعاذه کند و قرائت فاتحه را شروع کند و آن را تمام می‌کند هرچند امام قرائت سوره‌ی بعد از فاتحه را شروع کند زیرا فاتحه از آن مستثنی است.

و اگر وارد نماز شد و امام سوره‌ی بعد از فاتحه را می‌خواند پس در اینجا استفتاح نخواند زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «لا تفعلوا إلا بأم القرآن» (این کار را نکنید مگر خواندن سوره‌ی فاتحه ولی استعاذه را بخواند بعد قرائت فاتحه را شروع کند زیرا استعاذه تابع قرائت است همانطور الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَإِذَا قُرِئَ ٱلۡقُرۡءَانُ فَٱسۡتَمِعُوا۟ لَهُۥ وَأَنصِتُوا۟ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ} [سوره اﻷعراف: ۲۰۴] (و چون قرآن خوانده شود، پس به آن گوش فرا دهید، و خاموش باشید، تا مشمول رحمت شوید).

[۱] تخریج آن گذشت.