(۲۱۵۳) سوال: حکم بسیاری از مردم که سوره‌ی فاتحه را نمی‌خوانند چیست؟ شیخ بزرگوار فرق بین ترک عمدی یا سهوی رکن و واجب نماز چیست؟

جواب:

می‌گوید: بسیاری از مردم قرائت سوره‌ی فاتحه را ترک می‌کنند، و من صحت این قول را نمی‌دانم زیرا نزد بسیاری از مردم مشهور است که باید سوره‌ی فاتحه خوانده شود و قرائت فاتحه رکنی از ارکان نماز است که بدون آن نماز صحیح نمی‌باشد پس کسی که فاتحه را در هر رکعتی که باشد ترک کند نمازش باطل است یعنی اگر فاتحه را در رکعت اول ترک کرد و نمازش را تمام کرد پس نمازش باطل است و قبول نیست زیرا که قرائت فاتحه باید در رکعتی از نماز خوانده شود.

و اگر از روی سهو آن را ترک کرد و اگر قبل از این که برای رکعت دوم بلند شود بیاد آورد باید به اول برگردد و فاتحه را بخواند سپس تکمیل کند یعنی نماز را ادامه دهد و از بعد از بلند شدن برای رکعت دوم بیاد آورد پس رکعت اول تبدیل به رکعت اول می‌شود و رکعت اول لغو می‌شود زیرا که فاتحه را نخوانده است.

اما فرق بین رکن و واجب در نماز: در این مشترک هستند که اگر از روی عمد ترک شود نماز باطل است پس اگر انسان به صورت عمدی تشهد اول را ترک کند نمازش باطل می‌شود و همچنین اگر تشهد آخر را ترک کند نماز باطل می‌شود با وجود این که تشهد اول واجب است و تشهد آخر رکن است و اگر تشهد اول را از روی سهو ترک کند پس واجب با سهو ساقط می‌شود ولی بر اوست که سجده‌ی سهو انجام دهد.

مثل این: اگر از تشهد اول برای رکعت سوم بلند شد و برای تشهد اول ننشست پس نمازش را ادامه می‌دهد و قبل از سلام دادن دو سجده را بجا می‌آورد و این دو سجده از واجبی که ترکش کرده است کفایت می‌کند.

و اما رکن که با سهو ساقط نمی‌شود اگر در رکن سهوی انجام داد پس باید آن را و بعد آن را انجام بدهد و ساختمان بنا نمی‌شود مگر با ارکان آن.

و این فرق آن است پس اگر شخصی سجده‌ی دومی را ترک کرد سپس بلند شد و بعد از قیام بیاد آورد که سجده‌ی دوم را انجام نداده است، پس به او می‌گوییم: برگرد و به حالت بین دو سجده بشین و سجده‌ی دوم را انجام بده و نماز را به اتمام برسان و بعد از سلام دادن نماز دو سجده را بجا بیاور.

و اگر شخصی سجده‌ی دوم را ترک کند و آن را بیاد نمی‌آورد مگر در رکعت دوم هنگامی که به آنجا می‌رسد پس رکعت اول را لغو می‌کند و رکعت دوم بدلی از رکعت اول می‌شود و نماز را کامل می‌کند و بعد از سلام سجده‌ی سهو را بجا می‌آورد.