یکشنبه 5 جمادی‌الثانی 1448
۲۴ آبان ۱۴۰۵
15 نوامبر 2026

(۲۱۶۳ حکم فراموشی قرائت فاتحه توسط مأموم در نمازهای سری

(۲۱۶۳) سوال: مأموم در یکی از نماز‌های سری قرائت فاتحه را فرمواش می‌کند پس آیا بعد از سلام دادن امامش باید یک رکعت بخواند یا قرائت امام برای او کفایت می‌کند؟

جواب:

قول راجح این است که قرائت فاتحه برای مأموم واجب است و بنا بر همین اگر مأموم قرائت فاتحه را در یکی از رکعات فراموش کرد پس آن رکعت برای او لغو شده است و بعد از سلام دادن امامش یک رکعت بدل آن می‌خواند زیرا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ»[۱] (کسی که سوره‌ی فاتحه نخواند نماز ندارد) و : «مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَهِيَ خِدَاجٌ، فهی خداج، فهی خداج»[۲] (هر کس نماز بخواند و سوره‌ی فاتحه را در آن نخواند به تحقیق نماز او ناقص است، به تحقیق نماز او ناقص است، به تحقیق نماز او ناقص است) یعنی فاسد است و نمی‌گوییم که نمازش کاملا باطل است چون که فراموش کرده است ولی اگر از روی عمد قرائت فاتحه را رها کند نمازش باطل است.


[۱] رواه البخاری (۷۵۶) و مسلم (۳۹۴).

[۲] رواه مسلم (۳۹۵).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: مأموم نسي قراءة الفاتحة في إحدى الصلوات السرية، فهل عليه بعد سلام إمامه أن يأتي بركعة، أم تكفي قراءة الإمام؟

فأجاب رحمه الله تعالى: القول الراجح أن قراءة الفاتحة واجبة على المأموم، وبناء عليه فإذا نسي المأموم أن يقرأ الفاتحة في إحدى الركعات فإن هذه الركعة تُلغى، ويأتي بدلها بركعة بعد سلام إمامه، فإذا أدرك الإمام في أول ركعة ونسي أن يقرأ الفاتحة في هذه الركعة مثلا، فإنه إذا سلم الإمام يجب عليه أن يأتي بركعة بدلا عن الركعة التي ترك فيها قراءة الفاتحة، لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب» ، ولقوله: كل صلاة لا يقرأ فيها بأم القرآن فهي خداج، فهي خِدَاجٌ، فهي خِدَاجٌ»، يعني: فاسدة. وإنما لم نقل ببطلان الصلاة كلها لأنه كان ناسيا، ولو تعمد أن يَدَعَ قراءة الفاتحة فإن صلاته تكون باطلة.

مطالب مرتبط:

(۲۱۷۴) حکم نماز سالمندی ناتوان از یادگیری قرائت و اذکار نماز

نماز‌های گذشته‌ی این زن صحیح است هرچند که واجب‌ها را بجا نیاورده است چون که معذور بوده و جهل داشته است و اما از این بعد برایش واجب است که امور دینش را یاد بگیرد و به آنچه از دین الله آموخت عمل کند....

ادامه مطلب …

(۲۱۷۵) وظیفه دینی در آموزش نماز به سالمندان

شایسته است که بر تعليم آن حرص داشته باشی مخصوصا که به سن بالایی رسیده است و نیاز به متابعت و تعلیم دارد تا که فراموش نکند...

ادامه مطلب …

(۲۱۶۵) حکم شک در قرائت فاتحه مأموم و تأثیر آن بر صحت نماز

شک‌های بسیار واجب است که ترک شود و به آن توجهی نشود زیرا که انسان به وسواس می‌افتد و شیطان نیز در به شک انداختنش کوتاهی نمی‌کند بلکه ر امور دیگر نیز او را به شک می‌اندازد...

ادامه مطلب …

(۲۱۷۷) حکم گفتن «أقامها و أدامها» در هنگام اقامه

این در حدیثی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده است ولی بعضی آن را ضعیف دانسته و بعضی نیز آن را حسن دانسته‌اند پس اگر انسان را گفت حرجی بر او نیست و همچنین اگر کسی آن را ترک کرد حرجی بر آن نمی‌باشد....

ادامه مطلب …

(۲۱۷۱) حکم نماز برای کسی که نمی‌تواند بنویسد و بخواند

انسان به اندازه‌ی توانش تقوای الله را رعایت می‌کند و الله بیش‌ از توان انسان او را مکلف نمی‌سازد، ولی واجب است به اندازه‌ی توانش آن را یاد بگیرد و برایش حلال نیست که در آن سهل‌انگاری کند و آن را به حال خود رها کند....

ادامه مطلب …

(۲۱۵۶) چگونه فاتحه را بخوانیم در حالی‌که امام قرائت را به صورت جهری می‌خواند؟

امام شایسته است که سکوت کمی را بعد از سوره‌ی فاتحه و قبل از سوره‌ای که بعد از آن قرائت می‌شود بکند همانطور که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از حدیث سمرة بن جُندُب روایت شده است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه