یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۹ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۲۱۶۳ حکم فراموشی قرائت فاتحه توسط مأموم در نمازهای سری

(۲۱۶۳) سوال: مأموم در یکی از نماز‌های سری قرائت فاتحه را فرمواش می‌کند پس آیا بعد از سلام دادن امامش باید یک رکعت بخواند یا قرائت امام برای او کفایت می‌کند؟

جواب:

قول راجح این است که قرائت فاتحه برای مأموم واجب است و بنا بر همین اگر مأموم قرائت فاتحه را در یکی از رکعات فراموش کرد پس آن رکعت برای او لغو شده است و بعد از سلام دادن امامش یک رکعت بدل آن می‌خواند زیرا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ»[۱] (کسی که سوره‌ی فاتحه نخواند نماز ندارد) و : «مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَهِيَ خِدَاجٌ، فهی خداج، فهی خداج»[۲] (هر کس نماز بخواند و سوره‌ی فاتحه را در آن نخواند به تحقیق نماز او ناقص است، به تحقیق نماز او ناقص است، به تحقیق نماز او ناقص است) یعنی فاسد است و نمی‌گوییم که نمازش کاملا باطل است چون که فراموش کرده است ولی اگر از روی عمد قرائت فاتحه را رها کند نمازش باطل است.


[۱] رواه البخاری (۷۵۶) و مسلم (۳۹۴).

[۲] رواه مسلم (۳۹۵).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: مأموم نسي قراءة الفاتحة في إحدى الصلوات السرية، فهل عليه بعد سلام إمامه أن يأتي بركعة، أم تكفي قراءة الإمام؟

فأجاب رحمه الله تعالى: القول الراجح أن قراءة الفاتحة واجبة على المأموم، وبناء عليه فإذا نسي المأموم أن يقرأ الفاتحة في إحدى الركعات فإن هذه الركعة تُلغى، ويأتي بدلها بركعة بعد سلام إمامه، فإذا أدرك الإمام في أول ركعة ونسي أن يقرأ الفاتحة في هذه الركعة مثلا، فإنه إذا سلم الإمام يجب عليه أن يأتي بركعة بدلا عن الركعة التي ترك فيها قراءة الفاتحة، لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب» ، ولقوله: كل صلاة لا يقرأ فيها بأم القرآن فهي خداج، فهي خِدَاجٌ، فهي خِدَاجٌ»، يعني: فاسدة. وإنما لم نقل ببطلان الصلاة كلها لأنه كان ناسيا، ولو تعمد أن يَدَعَ قراءة الفاتحة فإن صلاته تكون باطلة.

مطالب مرتبط:

(۲۱۵۹) مأموم هنگام قرائت امام، فاتحه را بخواند یا سکوت کند؟

این مسئله یعنی قرائت مأموم پشت امام اهل در آن اختلاف کرده‌اند و راجح در نزد من و آنچه شافعی و جماعتی از علما می‌گویند این است که فاتحه را مأموم باید در نمازهای جهری و سری بخوانن ...

ادامه مطلب …

(۲۱۵۸) جمع‌بندی احادیث درباره‌ی قرائت فاتحه در نماز جماعت

این بسیار مهم است که طالب علم جمع بین نصوصی که ظاهرش در تعارض است را بداند تا برایش آشکار شود که تعارضی بین آنها وجود ندارد چون که در شریعت الله تعارضی وجود ندارد و همچنین بین کلام الله و آنچه به صورت صحیح از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده تعارض وجود ندارد.

ادامه مطلب …

(۲۱۶۰) آیا قرائت فاتحه در نماز جهری برای مأموم واجب است؟

قول راجح این است که قرائت فاتحه برای مأموم واجب است و تفاوتی بین نماز جهری و سری ندارد...

ادامه مطلب …

(۲۱۶۲) حکم قرائت کردن فاتحه برای مأموم

صحیح این است که قرائت فاتحه برای مأموم واجب است....

ادامه مطلب …

(۲۱۵۷) احکام قرائت مأموم در نماز جماعت

مأموم قرائت نمی‌کند و امامش قرائت می‌کند مگر سوره‌ی فاتحه...

ادامه مطلب …

(۲۱۷۹) حکم گفتن «آمین» بعد از خواندن سوره فاتحه در نماز

بله برای انسان مشروع هنگامی که سروه‌ی فاتحه را تمام کرد بگوید: آمین....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه