دوشنبه 4 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
23 مارس 2026

(۲۰۷۹) حکم فکر کردن به امور خارج از نماز در هنگام نماز

(۲۰۷۹) سوال: حکم فکر کردن به امور خارج از نماز در هنگام نماز چیست؟

جواب:

این وسوسه‌هایی است که شیطان در قلب نمازگزار می‌اندازد زیرا همانطور که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  می‌فرماید دشمن ما است: {إِنَّ ٱلشَّیۡطَـٰنَ لَكُمۡ عَدُوࣱّ فَٱتَّخِذُوهُ عَدُوًّاۚ إِنَّمَا یَدۡعُوا۟ حِزۡبَهُۥ لِیَكُونُوا۟ مِنۡ أَصۡحَـٰبِ ٱلسَّعِیرِ} [سوره فاطر: ۶] (مسلما شیطان دشمن شماست، پس او را دشمن گیرید، او فقط پیروانش را دعوت می‌کند تا (همه) از اهل آتش سوزان (جهنم) باشند) و معلوم است که دشمنت که بر تمام بنی آدم تسلط پیدا می‌کند مکر بندگان مخلص الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، نهایت تلاش خود را برای گمراهیت می‌کند و به اندازه‌‌ای که توان دارد تو را فرص‌های تو را نابود می‌کند و می‌آید به سوی انسانی که نماز می‌خواند و از هر طرف بر او وسوسه می‌کند و تو را در فکر تمام چیزی‌هایی که در آن مصحلت دین و دنیا نیست می‌اندازد و هنگامی که سلام نماز را دادی تمام آنها می‌رود انگار که اصلا نبوده است و این موعظه برای این که این دشمنش می‌باشد کافی است.

ولی دردی را نفرستاده است مگر این که داروی آن را نیز نازل کرده است ولله الحمد و در نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به این امر شکایت شد و ایشان امر فرمود که انسان سه بار به سمت چپش تف کند و بگوید: أعوذ بالله من الشیطان الرجیم و تف کردن انسان زمانی ممکن است که امام باشد یا این که دارد به تنهایی نماز می‌خواند اما اگر مأموم است و مردم سمت چپ او قرار دارند ممکن است که از تف انداختن معذور باشد و در این زمان رو کردن به سمت چپ کفایت می‌کند و می‌گوییم نیازی به رو کردن سمت چپ نیست بلکه أعوذ بالله من الشیطان الرجیم را بگوید زیرا ظاهر این است که التفات به سمت چپ برای تف انداختن است و امکان ندارد که در حال نماز به جلویش تف کند زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نهی کرده است.  

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم التفكير في داخل الصلاة بعيدا عنها؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا من الوساوس التي يلقيها الشيطان في قلب المصلي، لأن الشيطان لنا عدو، كما قال الله -عز وجل-: ﴿ إِنَّ الشَّيْطَنَ لكُمْ عَدُو فَاتَّخِذُوهُ عَدُوا إِنَّمَا يَدْعُوا حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحَب السَّعِيرِ ﴾ [فاطر: ٦]، ومن المعلوم أن عدوك الذي سُلطَ على بني آدم إلا عباد الله المخلصين سوف يحرص غاية الحرص على إضلالك وتفويت الفرص بقدر ما يستطيع، فهو يأتي إلى الإنسان في صلاته ويفتح عليه أبواب الوساوس من كل جانب، فيفكر في أشياء ليس له فيها مصلحة، لا في دينه ولا دنياه، وإذا سَلَّمَ وانصرف عن الصلاة تطايرت عنه هذه الوساوس وزالت وكأن لم تكن، ويكفي في هذا موعظة للإنسان وبيانا بأن هذا من عدوه.

ولكن ما أنزل الله داء إلا وأنزل له دواءً ولله الحمد، وقد شكي هذا الأمر للنبي صلى الله عليه وسلم، فأمر أن يتفل الإنسان عن يساره ثلاث مرات، ويقول: «أعوذ بالله من الشيطان الرجيم». والتفل عن اليسار ممكن إذا كان الإنسان إماما أو كان منفردًا، لكن إذا كان مأموما والناس على يساره فالتَّفْلُ قد يكون متعذرًا، وحينئذ يكفي الالتفات، وقد نقول: لا حاجة أيضًا إلى الالتفات، بل يستعيذ بالله من الشيطان الرجيم، لأن الظاهر أن الالتفات كان من أجل التفل الذي يكون عند تعوذه بالله من الشيطان الرجيم، وذلك لأنه لا يمكن أن يتفل أمامه وهو يصلي، فإن النبي صلى الله عليه وسلم نهى عن ذلك.

مطالب مرتبط:

(۲۰۸۲) آیا نماز بدون خشوع صحیح است؟

نماز بدون خشوع صحیح است ولی بسیار ناقص است زیرا خشوع لُبّ و روح نماز است....

ادامه مطلب …

(۲۰۷۵) اسباب خشوع در نماز

انسان قلبش را برای نماز فارغ کند و غیر از آن را فراموش کند و به چیزی دیگر فکر نکند....

ادامه مطلب …

(۲۰۸۳) حکم وسوسه و صحبت درونی در نماز

نماز بدون شک صحیح است زیرا که این امری است که خلاص شدن از آن سخت است ولی به اندازه‌ی آن وسوسه‌ها نماز انسان ناقص است....

ادامه مطلب …

(۲۰۸۶) حکم نماز بدون حضور قلب

اگر این در بیشتر نمازش باشد اکثر اهل علم می‌گویند نمازش صحیح است و با این وسوسه‌ها باطل نمی‌شود ولی بسیار ناقص است....

ادامه مطلب …

(۲۰۸۱) آیا عدم حضور قلب در نماز، آن را باطل می‌کند؟

علما اختلاف کرده‌اند که اگر قلب در نماز حاضر نباشد نماز باطل می‌شود یا نه؟ قول جمهور این است که حتی وسوسه‌ها به بیشتر نماز غلبه کند نمازش باطل نمی‌شود....

ادامه مطلب …

(۲۰۸۵) حکم شک مکرر در نماز و راهکارهایی برای غلبه بر وسواس فکری

نصیحت من به این برادر و دیگرانی که به این مصیبت دچار شده‌اند این است که کاری را بکنند که رسول الله به آن امر نموده است: پناه جستن به الله از شیطان رانده شده بأذن الله این وسوسه‌ها از بین می‌رود.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه