سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

۳۲۹ – آیا خریدن انواع عروسک‌ها جایز است؟

۳۲۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: انواع مختلفی از عروسک‌ها وجود دارند که برخی از آنها با پنبه ساخته شده‌اند، و عبارت از کیسه‌ای هستند که دوخته شده و دارای سر و دو دست و دو پا است. برخی از آنها کاملا شبیه انسان، و برخی حرف می‌زنند یا گریه کرده و راه می‌روند. حکم خریدن چنین عروسک‌هایی برای دخترکان کوچک که به وسیله‌ی آن یاد بگیرند یا آرام شوند، چیست؟

جواب دادند: آن دسته از عروسک‌ها که در آن نقشی نیست و اعضایی به عنوان سر و دست و پا دارد، اما واضح نیستند تشابه به خلقت در آن آشکار نیست، شکی نیست که جایز است و از جنس همان عروسک‌هایی است که عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَابا آنها بازی می‌کرد.

اما وقتی کامل الخلقه باشد و چنان است که انگار انسانی را مشاهده می‌کنی، و خصوصا اگر دارای حرکت و صدا باشد، من در جایز بودن اینها، چیزی در خود حس می‌کنم. چون این کاملا تشابه با خلقت الله است، و ظاهر اینکه عروسکی که عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَابا آن بازی می‌کرد دارای این اوصاف نبود. پس اجتناب از اینها اولاتر است؛ اما قطعا به صورت قطع نمی‌گویم حرام است. چون در چنین اموری، چیزهایی برای کودکان رخصت دارد که برای بزرگ سالان رخصت ندارد. چون طبع بچه با بازی و آرامش همخوانی دارد و مکلف به هیچ یک از عبادات نیست تا بگوییم: وقتش بیهوده می‌گذرد. اما اگر کسی می‌خواهد در این مورد احتیاط کند، سر عروسک را بکند، یا کمی آن را با آتش گرم کرده تا نرم شود و سپس آن را فشار دهد تا ترکیبش عوض شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(329) سئل فضيلة الشيخ : هناك أنواع كثيرة من العرائس منها ما هو مصنوع من القطن، وهو عبارة عن كيس مفصل برأس ويدين ورجلين ، ومنها ما يشبه الإنسان تماماً ، ومنها ما يتكلم أو يبكي أو يمشي ، فما حكم صنع أو شراء مثل هذه الأنواع للبنات الصغار للتعليم والتسلية؟

فأجاب قائلاً : أما الذي لا يوجد فيه تخطيط كامل وإنما يوجد فيه شيء من الأعضاء والرأس ولكن لم تتبين فيه الخلقة فهذا لا شك في جوازه وأنه من جنس البنات اللاتي كانت عائشة – رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُا – تلعب بهن.

وأما إذا كان كامل الخلقة وكأنما تشاهد إنساناً ولا سيما إن كان له حركة أو صوت فإن في نفسي من جواز هذه شيئاً ، لأنه يضاهي خلق الله تماماً ، والظاهر أن اللعب التي كانت عائشة تلعب بهن ليست على هذا الوصف، فاجتنابها أولى ؛ ولكني لا أقطع بالتحريم نظراً لأن الصغار يرخص لهم ما لا يرخص للكبار في مثل هذه الأمور ، فإن الصغير مجبول على اللعب والتسلي ، وليس مكلفاً بشيء من العبادات حتى نقول: إن وقته يضيع عليه لهواً وعبثاً ، وإذا أراد الإنسان الاحتياط في مثل هذا فليقلع الرأس أو يحميه على النار حتى يلين ثم يضغطه حتى تزول معالمه.

مطالب مرتبط:

۳۲۷ – حکم پوشاندن لباسی به کودکان که در آن تصاویر جانداران وجود دارد

۳۲۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم پوشاندن لباسی به بچه که در آن تصاویر جانداران وجود دارد، چیست؟ جواب دادند: اهل علم می‌گویند: هر لباسی که پوشیدن آن برای بزرگسال، حرام است، پوشاندن آن به بچه نیز حرام است. هر لباسی که در آن تصویر وجود دارد، پوشیدنش برای انسان بزرگ حرام است […]

ادامه مطلب …

۳۳۵ – عذاب مجسمه ساز شدیدتر است یا عذاب مشرک؟

۳۳۵. از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه بین این حدیث که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که می‌فرمایند: «شدیدترین عذاب روز قیامت برای کسانی است که در خلقت، شبیه آنچه الله خلق کرده، درست می‌کنند» و بین اینکه عذاب مشرک در قیامت از همه سخت‌تر است؟ جواب دادند: در جمع بین این دو مساله، چند وجه ذکر […]

ادامه مطلب …

۳۲۵ – اجبار دانش آموزان به رسم کردن تصویر

۳۲۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در فتوای قبل گفتید: «و اگر دانش آموز حتما باید چیزی نقاشی کند، حیوانی را نقاشی کند که سر نداشته باشد». اما اگر دانش آموز، سر را نقاش نکند، ممکن است مردود شود. چکار کند؟ جواب دادند: اگر چنین است، پس دانش آموز ناچار به این کار است، […]

ادامه مطلب …

۳۴۲ – حکم عکس گرفتن با دستگاه فوتوگرافی فوری چیست؟

۳۴۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گرفتن عکس با دستگاه فوتوگرافی فوری چیست؟ جواب دادند: عکس انداختن با دستگاه فوتوگرافیِ فوری که برای آن احتیاجی به استفاده از دست نیست، اشکالی ندارد؛ چون شامل تصویر نمی‌شود. اما این مساله باقی می‌ماند: هدف از گرفتن این عکس چیست؟ اگر هدف این است که انسان، […]

ادامه مطلب …

رساله‌ای در توضیح حکم عکاسی یا فوتوگرافی

رساله بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین. و أصلی و أسلّم علی نبینا محمد، و علی آله، و صحبه أجمعین، و من تبعهم بإحسان إلی یوم الدین. اما بعد: سوالات بسیاری درباره‌ی مصاحبه‌ای که بین من و نماینده‌ی مجله‌ی «المسلمون» به تاریخ جمعه، ۲۹/۱۱/۱۴۱۰ هـ در شماره ۲۸۱ در مورد حکم عکس «فوتوگرافی» صورت […]

ادامه مطلب …

۳۴۰ – معنای جمله‌ی «مگر نقش و نگاری در لباس» که در حدیث آمده، آیا دال بر حلال بودن تصاویر روی لباس است؟

۳۴۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: معنی جمله‌ی «مگر نقش و نگاری در لباس» که در حدیث آمده، آیا دال بر حلال بودن تصاویری است که روی لباس هستند؟ جواب دادند: نظر من این است که حدیث «مگر نقش و نگاری در لباس»، از نصوص متشابه است و قاعده‌ی سلیم این است که به […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه