سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

۳۲۰ – آیا نگاه کردن مرد به تصویر، حتی اگر تصویر زن بیگانه باشد، جایز است؟

۳۲۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در فتوای قبلی، فتوای شماره‌ی (۳۱۹) در مورد مسائلی که متعلق به مشاهده‌ی تصاویر است، آمد: «اما اگر از تصاویری است که نگاه کردن به آن حلال نیست؛ مانند نگاه کردن مرد به زن نامحرم، در این حالت، محل شک و تردید. احتیاط این است که از ترس فتنه به آن نگاه نکند». این پاسخ چنین به مخاطب القا می‌کند که شما اشکالی در نگاه کردن مرد به تصویر، حتی اگر تصویر زن بیگانه باشد، نمی‌بینید. امیدواریم در این مورد توضیح بدهید؟

جواب دادند: نکته‌ای که سائل به آن اشاره کرد، یعنی کلام ما چنین به مخاطب القا می‌کند که ما اشکالی در نگاه کردن مرد به تصویر، حتی اگر تصویر زن بیگانه باشد، نمی‌بینیم؛ می‌گوییم: در این مورد، تفصیل وجود دارد:

اگر زن معینی بود و به او نگاه لذت جویانه و شهوت‌آمیز داشت، حرام است. زیرا در چنین موقعی، نفس مرد به آن زن عشق می‌ورزد و به دنبال او رفته و چه بسا شر و فتنه‌ای به وجود آید. اگر به او نگاه لذت جویانه و شهوت آمیز نداشت، بلکه یک نگاه گذار بود که هیچ تاثیری بر او نداشت، و باعث تامل او هم نشد، تحریم این نوع نگاه، محل نظر است. زیرا الحاق نگاه کردن به تصویر با نظر حقیقی، به خاطر تفاوت بسیاری که در تاثیر دارند، صحیح نیست. اما بهتر است از آن دوری شود. زیرا چه بسا به تامل در آن و سپس لذت جویی و شهوت می‌انجامد. به همین خاطر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «وقتی زنی با شوهرش خوابیده است، زنی دیگر را برای شوهرش چنان به تصویر نکشد که شوهرش دارد او را می‌بیند». روایت بخاری. ابو داود و احمد نیز آن را با لفظ: «تا او را برای شوهرش توصیف کند»، روایت کرده‌اند، و لامی که در حدیث آمده، برای تعلیل[۱] است.


[۱] – در حدیث آمده: «لِتنعتها لِزوجها». لامی که در لتنعتها آمده، برای تعلیل است. (مترجم)

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(320) سئل فضيلة الشيخ : جاء في الفتوى السابقة رقم “319” فيما يتعلق بمشاهدة الصور ما نصه : “وإن كان ممن لا يحل له النظر إليه كنظر الرجل إلى المرأة الأجنبية فهذا موضع شك وتردد والاحتياط أن لا ينظر خوفاً من الفتنة” فهذا يفهم منه أن فضيلتكم لا يرى بأساً في نظر الرجل إلى الصورة ولو كانت صورة امرأة أجنبية فنرجو التوضيح؟

فأجاب فضيلته بقوله: النقطة التي أشار إليها السائل وهي أنه يفهم من كلامنا أننا لا نرى بأساً في نظر الرجل إلى الصورة ولو كانت صورة امرأة أجنبية فنقول هذه النقطة فيها تفصيل:

فإن كانت امرأة معينة ونظر إليها نظر تلذذ وشهوة فهذا حرام ، لأن نفسه حينئذ تتعلق بها وتتبعها وربما يحصل بذلك شر وفتنة ، فإن لم ينظر إليها نظر تلذذ وشهوة وإنما هي نظرة عابرة لم تحرك له ساكناً ، ولم توجب له تأملاً فتحريم هذا النظر ، فيه نظر فإن إلحاق نظر الصورة بنظر الحقيقة غير صحيح ، لما بينهما من الفرق العظيم في التأثير ، لكن الأولى البعد عنه لأنه قد يفضي إلى نظر التأمل ثم التلذذ والشهوة ، ولهذا قال النبي، ﷺ : “لا تباشر المرأة المرأة فتنعتها لزوجها كأنه ينظر إليها” رواه البخاري ، ورواه أحمد وأبو داود بلفظ : “لتنعتها لزوجها” . واللام للتعليل . وأما إن كانت الصورة لامرأة غير معينة فلا بأس بالنظر إليها إذا لم يخش من ذلك محظور شرعي.

مطالب مرتبط:

۳۲۹ – آیا خریدن انواع عروسک‌ها جایز است؟

۳۲۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: انواع مختلفی از عروسک‌ها وجود دارند که برخی از آنها با پنبه ساخته شده‌اند، و عبارت از کیسه‌ای هستند که دوخته شده و دارای سر و دو دست و دو پا است. برخی از آنها کاملا شبیه انسان، و برخی حرف می‌زنند یا گریه کرده و راه می‌روند. […]

ادامه مطلب …

رساله‌ای در توضیح حکم عکاسی یا فوتوگرافی

رساله بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین. و أصلی و أسلّم علی نبینا محمد، و علی آله، و صحبه أجمعین، و من تبعهم بإحسان إلی یوم الدین. اما بعد: سوالات بسیاری درباره‌ی مصاحبه‌ای که بین من و نماینده‌ی مجله‌ی «المسلمون» به تاریخ جمعه، ۲۹/۱۱/۱۴۱۰ هـ در شماره ۲۸۱ در مورد حکم عکس «فوتوگرافی» صورت […]

ادامه مطلب …

۳۳۲ – آیا بازی‌های آموزشی کودکان که نقاشی دارند جایز است؟

۳۳۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: بسیاری از بازی‌ها حاوی عکس‌های جاندارانی هستند که با دست کشیده شده‌اند و غالبا هدف از آن، آموزش است. مثل همین تصاویری که در کتاب ناطق وجود دارند. آیا این جایز است؟ جواب دادند: اگر برای آرام کردن بچه‌ها باشد، کسانی که بازی‌های این چنینی را برای کودکان […]

ادامه مطلب …

۳۲۵ – اجبار دانش آموزان به رسم کردن تصویر

۳۲۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در فتوای قبل گفتید: «و اگر دانش آموز حتما باید چیزی نقاشی کند، حیوانی را نقاشی کند که سر نداشته باشد». اما اگر دانش آموز، سر را نقاش نکند، ممکن است مردود شود. چکار کند؟ جواب دادند: اگر چنین است، پس دانش آموز ناچار به این کار است، […]

ادامه مطلب …

۳۱۴ – حکم تصویر عکاسی چیست؟

۳۱۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصویر چیست؟ جواب دادند: تصویر چند نوع است: نوع اول: چیزی را بر هیئت انسان یا حیوان به تصویر بکشد که دارای سایه و جسم است. این کار حرام است. حتی اگر آن را الکی کشیده باشد و قصدش از کشیدن آن، تشابه به الله در خلقت […]

ادامه مطلب …

۳۴۰ – معنای جمله‌ی «مگر نقش و نگاری در لباس» که در حدیث آمده، آیا دال بر حلال بودن تصاویر روی لباس است؟

۳۴۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: معنی جمله‌ی «مگر نقش و نگاری در لباس» که در حدیث آمده، آیا دال بر حلال بودن تصاویری است که روی لباس هستند؟ جواب دادند: نظر من این است که حدیث «مگر نقش و نگاری در لباس»، از نصوص متشابه است و قاعده‌ی سلیم این است که به […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه