چهارشنبه 22 صفر 1448
۱۴ مرداد ۱۴۰۵
5 آگوست 2026

۳۰۵ – استخوان‌هایی که هنگام حفاری زمین پیدا می‌شوند را چه کنیم؟

۳۰۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: مردی برای ساختن خانه‌اش، زمین را حفر می‌کند. در هنگام حفاری، به استخوان‌های برخورد می‌کند و آنها را بیرون می‌آورد. حکم این کارش چیست؟

جواب دادند: اگر یقین کند یا ظن غالبش بر این باشد که این استخوان‌ها، استخوان‌های اموات مسلمان است، برایش جایز نیست آنها را بیرون آورده و به جای دیگری ببرد. صاحبان آن قبرها احق به آن زمین از او هستند، زیرا از وقتی در آنجا دفن شده‌اند، مالک آن شده‌اند. جایز نیست کسی خانه‌اش را روی قبر مسلمانان بسازد. اگر یقین داشته باشد که در آن مکان، قبر وجود دارد، واجب است ساختمانی را که ساخته، خراب کند، و قبور را بدون هیچ بنایی بر آنها، رها کند. در مثل چنین حالاتی باید به اولیای امور مراجعه کرد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(305) وسئل حَفِظَهُ‌الله تعالى : عن رجل حفر لتأسيس بيته فوجد عظاماً فأخرجها فما حكم عمله هذا؟

فأجاب قائلاً :إذا تيقن أو غلب على ظنه أنها عظام موتى مسلمين فإنه لا يجوز له نقل العظام، وأصحاب القبور أحق بالأرض منه ، لأنهم لما دفنوا فيها ملكوها ، ولا يحل له أن يبني بيته على قبور المسلمين ، ويجب عليه إذا تيقن أن هذا المكان فيه قبور أن يزيل البناء ، وأن يدع القبور لا بناء عليها . وفي مثل هذه الحال الواجب مراجعة ولاة الأمور.

مطالب مرتبط:

۳۰۴ – آیا درست است برای زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دعا کنیم؟

۳۰۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا مشروع است که انسان بگوید: «پروردگارا، مرا یکی از زائرین قبر پیامبرت صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار ده» یا بگوید: «پروردگارا، مرا یکی از زائرین مسجد پیامبرت صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار ده»؟ جواب دادند: مشروع این است که بگوید مرا یکی از زائران مسجد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار ده؛ زیرا مسجد ایشان است […]

ادامه مطلب …

۲۹۶ – منظور از فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «خانه‌هایتان را قبرستان قرار ندهید» چیست؟

۲۹۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: منظور از این فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست: «خانه‌هایتان را قبرستان قرار ندهید»؟ جواب دادند: در معنای این حدیث، بر دو قول اختلاف است: قول اول: معنایش این است که مردگانتان را در خانه دفن نکنید، و این ظاهر لفظ حدیث است. اما اشکالی که بر این قول […]

ادامه مطلب …

۳۰۶ – آیا روح مردگان در روزهای دوشنبه و پنج شنبه به آنها باز می‌گردد تا سلام زائرانشان را جواب دهند؟

۳۰۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا روح مردگان در روزهای دوشنبه و پنج شنبه به آنها باز می‌گردد تا سلام زائرانشان را جواب دهند؟ جواب دادند: این سخن هیچ اصلی ندارد. زیارت قبور در همه حال مشروع است. زیرا رسول الله علیه الصلاة و السلام فرمودند: «قبرها را زیارت کنید، زیرا آنها شما […]

ادامه مطلب …

۳۰۰ – حکم زیارت برخی مساجد که به صحابه نسبت داده می‌شود

۳۰۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در یمن مسجدی وجود دارد که گفته می‌شود مسجد معاذ بن جبل بوده و به مسجد «الجند» مشهور است. مردم از زن و مرد هر سال در جمعه‌ی ماه رجب برای زیارت به آنجا می‌روند. حکم این عمل چیست و چه نصیحتی برای اینها دارید؟ جواب دادند: این […]

ادامه مطلب …

۳۰۲ – ساختن بارگاه بر قبر اشخاص

۳۰۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: مردی از دنیا رفته، و بعد از مدتی شخصی او را در خواب دیده و از او خواسته که او را از قبر بیرون بیاورد و برایش بارگاه درست کند. او نیز این کار را انجام داده است. حکم این عمل چیست؟ جواب دادند: حکمش این است که […]

ادامه مطلب …

۲۹۹ – حکم سفر به نیت زیارت قبر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست؟

۲۹۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم سفر به نیت زیارت قبر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست؟ جواب دادند: سفر کردن برای زیارت قبور، جایز نیست. حال، قبر هر کس که می‌خواهد باشد. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «مسافرت فقط برای رفتن به سه مسجد، درست است: مسجد الحرام، و مسجد من، و مسجد الاقصی». […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه