۷۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حدیثی که در “الترغیب و الترهیب” از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که گفت: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر ابو عیاش در حالی که داشت نماز می‌خواند، گذشت و شنید که می‌گوید: «پروردگارا، از تو خواهانم، تو که همه‌ی صفات والا از آنِ توست، هیچ معبودی جز تو وجود ندارد، ای حنّان، و ای منّان، و ای به وجود آورنده‌ی آسمان‌ها و زمین…». روایت امام احمد، و لفظ حدیث از ایشان است، و روایت ابوداود و نسائی و ابن ماجه. حال آیا حنّان از اسم‌های الله است؟

جواب دادند: به مسند احمد، و ابو داود و نسائی و ابن ماجه مراجعه کردم. امام احمد این حدیث را در چند جا از مجلد سوم مسند خود در صفحات ۱۲۰ – ۱۵۸ – ۲۴۵ و ۲۶۵ آورده است. همچنین ابوداود در جلد اول، باب دعاء، صفحه ۳۴۳، و نسائی در جلد سوم، باب “الدعاء بعد الذکر” صفحه ۴۴، و ابن ماجه در جلد دوم، “کتاب الدعاء”، باب “اسم الله الأعظم” صفحه ۱۲۶۸ ذکر کرده‌اند و در هیچ کدام از آنها ذکری از حنّان نیست، به جز یک حدیث نزد امام احمد که در آن لفظ حنّان و منّان آمده است و این همان حدیثی است که در صفحه ۱۵۸ است، و با لفظی که در سوال ذکر شد، در “الترغیب و الترهیب” نیست، و لفظی که در “الترغیب” آمده در آن فقط لفظ منّان آمده است. همچنین سخنی از شیخ الاسلام ابن تیمیه دیده‌ام که در آن نمی‌پذیرد که حنّان از اسم‌های الله تعالی باشد. وقتی که چنین است و اکثر روایت‌ها دال بر عدم اثبات آن است، نظرم این است که در این مورد توقف شود. والله أعلم.