شنبه 22 ذیقعده 1447
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
9 می 2026

(۴۸۰) حکم خواندن فاتحه بعد از اذان برای پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم

(۴۸۰) سوال: لطفا در مورد این مسئله، توضیح دهید؛ در بیشتر مساجد سرزمین ما، بعد از اذان، همان دعای منقول از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را می‌خوانند و سپس می‌گویند: برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فاتحه بخوانید. آیا این کار، درست است یا بدعت؟

جواب:

اگر دعای منقول از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را بعد از اذان، با صدای بلند از بالای مناره می‌خوانند، سنت نیست اما اگر با صدای آرام می‌گویند، سنت است و فرقی ندراد شخص بر سر مناره یا روی زمین باشد؛ اما این‌که می‌گویند: (برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فاتحه بخوانید) بدعت  بسیار زشتی است که بعد از اذان نماز فجر و اذان هیچ نماز دیگری و بعد از نمازها و در هیچ جا و مکانی گفته نمی‌شود. خواندن فاتحه برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از دو وجه، بدعت است؛ زیرا:

اول: نادانی است زیرا کسی ‌که فاتحه را برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌خواند، می‌خواهد ثوابش به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برسد، در حالی که پوشیده نیست که با وقتی ما سوره‌ی فاتحه را می‌خوانیم برای او نیز پاداشی مانند پاداش ما نوشته می‌شود لذا اصلا نیازی نیست که بگوییم: برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است! زیرا ایشان ثواب را به دست آورده‌ است و با گفتن این جمله، فقط خود را از ثواب آن بی‌بهره کرده‌ایم.

دوم: صدقه دادن اعمال صالح و نیک مانند خواندن سوره‌ی فاتحه و… برای پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را صحابه انجام نداده‌اند در حالی که آنان بیشتر از ما رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و انجام عمل صالح و خوب را دوست داشتند و مادامی که آن‌ها چنین کاری نکرده‌اند، باید آنان را الگوی خود قرار دهیم و از آنان پیروی کنیم. بنابراین نهی و منع می‌شود که انسان عمل صالح و خوبی را انجام دهد و آن را برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار دهد یا بگوید: ‌ای الله! ثواب این کار را برای پیامبرت محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار بده. به سؤال کننده نیز توصیه می‌کنم که با برادران مسلمانش که مؤذن هستند تماس برقرار کرده و به آنان خبر دهد که این کار، بدعت و نادانی است.

***


این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل من اليمن: أرجو منكم أن توضحوا لنا هذه كالتالي: عندنا في بلادنا في معظم المساجد بعد الأذان يدعون بالدعاء الوارد عن النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم و بعد الانتهاء منه يقولون الفاتحة على روح النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم فهل هذا العمل صحيح أم بدعة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: أما إذا كانوا يدعون الدعاء الوارد عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – بعد الأذان على رءوس المنارات فهذا ليس بسنة إذا جهروا به، أما سرًا فهو سُنة، سواء كنت في المنارة، أم في الأرض.

وأما قولهم: اقرءوا الفاتحة على روح النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- فهو بدعة منكرة، لا يقال بعد أذان الفجر، ولا بعد الأذان الآخر، ولا بعد الصلوات ولا في أي مكان. وقراءة الفاتحة على روح النبي صلى الله عليه وسلم بدعة لوجهين:

الوجه الأول: أنها سفه؛ لأن من قرأ الفاتحة على روحه أراد أن يثاب النبي صلى الله عليه وسلم ثواب القراءة، ومعلوم أن قراءتنا للفاتحة يكتب لرسول الله صلى الله عليه وسلم مثل ما نؤجر عليه، أي إنه يكتب له مثل أجورنا، وإذا كان يكتب له مثل أجورنا فلا حاجة أن نقول: إنها على روح النبي. لأنه قد حصل على الثواب، ويكون قولنا: على روحه. أننا حرمنا أنفسنا من ثوابها فقط، هذا من وجه.

الوجه الثاني: أن التصدق بالأعمال الصالحة الفاتحة وغيرها على النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم لم يفعله الصحابة رضي الله عنهم، الذين هم أشد حبا منا لرسول الله -صلى الله عليه وعلى آله وسلم – وهم أشد منا حبا لما فيه الخير له، وإذا كانوا لم يفعلوه فلنا فيهم أسوة.

وعلى هذا فينهى أن يجعل الإنسان أي عمل صالح يعمله لروح النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أو يقول: اللهم اجعل ثوابه لنبيك محمد – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- للوجهين الذين ذكرناهما. وإني أنصح هذا السائل بأن يتصل بإخوانه المؤذنين فيقول لهم: إن هذا أمر بدعة، وسفه من القول.

مطالب مرتبط:

(۴۳۱) چه زمانی بدعت به وجود آمد؟

بدعت‌ها در اواخر عصر صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم پدیدار گشت اما بدعت‌هایی در چند مسئله‌ی معيّن بود سپس بدعت‌ها منتشر شد تا به بدعت در اعتقاد در مورد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ رسید...

ادامه مطلب …

(۴۴۶) حکم خواندن ذکر “يا لطيف” به صورت جماعی بعد از نماز

این کار بدعت است و جایز نیست؛ این بدعت را از کجا آورده است؟ آیا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چنین می‌کرد؟ آیا ابوبکر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ، عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ، عثمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ، علی رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ، ابن مسعود رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ و دیگر صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم مردم را امر کردند که چنین بگویند؟

ادامه مطلب …

(۴۶۴) حکم جشن مولودی برای بزرگداشت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم

جشن مولودی و تولد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از نظر تاریخی درست نیست و از نظر شرعی نیز جایز نیست و بدعت است.

ادامه مطلب …

(۴۸۸) نهی از انجام بدعت‌ها

بر مؤمن واجب است هرگاه دلیل برایش واضح شد، روش خود را ترک کند اگر دلیل بر آن دلالت نداده است. بنابراین برای هیچ کس جایز نیست بنا بر آداب و رسوم قوم خود با دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مخالفت کند.

ادامه مطلب …

(۴۷۵) حکم زیارت بعضی از مساجد در ماه رجب

این برادرانم که این کار را انجام می‌دهند را نصیحت می‌کنم که خود را خسته نکنند و مالشان را در این راه تباه نکنند که فقط آنان را از الله دورتر می‌کند؛ بلکه همت و کوشش خود را در چیزی  مصرف کنند که مشروعيت آن در كتاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ یا سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده باشد که همین برای مؤمن، کافی است.

ادامه مطلب …

(۴۵۸) حکم کوبیدن بر طبل و حركاتی مانند رقص برای ذکر الله

عمل باید سبب شرعی داشته باشد که مقتضی انجام آن باشد؛ اگر انسان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را بنا بر سببی عبادت کند که در شرع نیامده است، عمل وی پذیرفته نیست زیرا با شرع موافق نیست و متابعت و پیروی در آن صورت نگرفته است.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه