(۴۱۹) سوال: آیا نقاشی کردن موجودات زنده‌ی دارای روح مانند انسان و حیوان، روی کاغذ و رنگ‌آمیزی آن جایز است؟ آیا در عموم این حدیث قدسی وارد می‌شود که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمود: «وَمَن أَظلَمُ مِمَّن ذَهَبَ يَخلُقُ كَخَلقِي؟ فلَيَخلُقُوا حَبَّةً، أو ليَخلُقُوا ذَرَّةً»: (چه کسی ستم‌کارتر از شخصی است که قصد آفریدن همانند خلق و آفرینش مرا دارد؟ پس اگر می‌تواند یک دانه یا یک ذره بیافریند).

جواب:

بله، مشمول این حدیث قدسی است اما خلق و آفریدن، دو نوع است:

نوع اول: خلق جسمي و وصفی: که همان مجسمه است

نوع دوم: خلق وصفي: که همان نقاشی است

 هر دو نوع، مشمول این حدیث هستند؛ زیرا خلق صفت مانند خلق جسم است، هر چند که جسم، بیشتر است زیرا شامل هر دو نوع (خلق جسمی و خلق وصفی) می‌شود که عموم بر این مسئله دلالت دارد.

نقاشی و تصویرگری با دست، حرام است و به طور کلی تفاوتی ندارد که ساخت مجسمه یا نقاشی کردن و رنگ آمیزی باشد زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تصویرگران را لعنت نموده است که عموم لعنت ایشان بر تصویرگران، دلالت می‌دهد که تفاوتی بین تصاویری که به شکل مجسمه هستند و تصاویر رنگ‌آمیزی شده که فقط با رنگ‌آمیزی تصویر حاصل می‌شود، وجود ندارد. همچنین برای مؤمن بهتر و به احتیاط نیز نزدیک‌تر است که از شبهه دوری نماید.

 شاید کسی بپرسد: مگر چنین نیست که پیروی از مدلول نصوص شرعی به احتیاط نزدیک‌تر است، نه گرفتن آن ‌چه سخت‌تر است؟ در پاسخ می‌گوییم: بله، همین طور است اما وقتی عبارتی دارای معنای عام یافت شود که هر دو را شامل می‌شود، گرفتن عموم آن به احتیاط نزدیک‌تر است که البته این مسئله در مورد احادیثی که در موضوع تصویر، وارد شده کاملا صدق می‌کند؛ بنابراین جایز نیست که انسان، تصویر موجود زنده که دارای روح است را نقاشی کند زیرا مشمول تصویرگران می‌شود که لعنت شده‌اند.

***