(۴۱۷) حکم نقاشی کردن مناظر طبیعی

(۴۱۷) سوال: آیا نقاشی کردن مناظر طبیعی مانند کوه‌ها، درخت‌ها و رودخانه با قلم‌مو جایز است؟ آیا نگهداری تصاویر گیاهان و مناظر طبیعی یا آویزان کردن آن در خانه جایز است؟

جواب:

بله، نقاشی کردن درختان، دریا، رودخانه، خورشید، ماه، ستارگان، کوه‌ها و… از آفریده‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و تلاش برای زیبا و دقیق بودن آن تصاویر تا حدی که گمان شود منظری طبیعی است، جایز است؛ البته به شرط این ‌که در آن نقاشی‌، تصاویر موجودات زنده که دارای روح هستند مانند انسان و حیوانات، وجود نداشته نباشد که در این صورت، حرام و گناه کبیره است؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «لَعَن المُصَوِّرین»: (تصویرگران و نقاشان را لعنت نمود) هچنین خبر داده‌اند که هر کس موجود زنده‌ای را نقاشی کند، آن نقاشی در روز قیامت زنده خواهد شد و آن فرد به وسیله‌ی آن عذاب می‌بیند. همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «أَشَدُّ النّاسِ عَذَاباً يَومَ القِيَامَةِ الَّذِينَ يُضَاهِئُونَ بِخَلقِ اللهِ»: (شدیدترین عذاب در روز قیامت برای کسانی است که با آفرینش الله رقابت کرده‌اند) همچنین خبر داده که برای به چالش کشیدن و عاجز نمودن به آنان گفته می‌شود: «يُقَالُ لَهُم: أَحيُوا مَا خَلَقتُم»: (چیزهایی که آفریده‌اید را زنده کنید) بنابراین نقاشی تصویر موجود زنده که دارای روح است اعم از انسان و… به تنهایی یا در مناظر طبیعی، جایز نیست و گناه کبیره است؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن ‌را موجب لعنت قرار داده است و کسی ‌که چنین کاری انجام دهد، واجب است به درگاه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و تصاویری که نقاشی کرده را بسوزاند یا پاره کند تا گناهش را به دوش نکشد.

اما نقاشی کردن چیزهای بدون روح، اشکالی ندارد زیرا احادیث چنین اشاره دارد که نقاش مکلف می‌شود تا در تصویرش روح بدمد در حالی که نمی‌تواند که این اشاره‌ای است که نقاشی کردن موجود دارای روح، حرام است. مادامی که نقاشی کردن چیزهای بدون روح مانند درخت، رود، دریا، خورشید، ماه، کوه، خانه و… جایز است، آویختن آن در خانه، نگاه کردن به آن و هدیه دادنش به دیگران نیز جایز است اما شایسته است که مسلمان در این موارد زیاده‌روی نکند بدین صورت که هزینه‌ی زیادی را صرف خرید، آویزان کردن و هدیه‌ دادن این تصاویر کند؛ چون اسراف حرام است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَلا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ} [الانعام: ۱۴۱]: (اسراف نکنید که او اسراف ‌کنندگان را دوست ندارد).

***

تعداد بازدید: 59

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة من العراق من بغداد: هل يجوز الرسم بالريشة في مناظر طبيعية؛ مثل الجبال والأنهار والأشجار؟ وهل يمكن تعليق صور النباتات أو المناظر الطبيعية في البيت، أو الاحتفاظ بها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم يجوز للإنسان أن يرسم صور الشجر والبحار والأنهار، والشمس والقمر والنجوم والجبال وغيرها مما خلق الله -عز وجل، ويجوز أن يحرص على دقة تصويرها؛ حتى تكون كأنها منظر طبيعي، لكن بشرط أن لا يكون فيها صور من ذوات الأرواح، كالإنسان والبهائم؛ وذلك لأن تصوير الإنسان والبهائم محرم، بل من كبائر الذنوب؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم «لَعَنَ الْمُصَوِّرِينَ»، وأخبر أن من صور صورة فإنه يُجعل له بها نفس يعذب بها في جهنم . وقال صلى الله عليه وسلم: «أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ القِيَامَةِ الَّذِينَ يُضَاهُونَ بِخَلْقِ اللَّهِ». وأخبر صلى الله عليه وسلم أنه يُقَالُ لَهُمْ: أَحْبُوا مَا خَلَقْتُمْ». تحديًا وتعجيزا.

فلا يجوز للإنسان أن يصور ما فيه روح من بشر أو غيره، سواء صورها مستقلة، أم صورها داخل هذه المناظر التي ذكرتها السائلة، وهذا التصوير من كبائر الذنوب؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم ما لا يترتب عليه اللعنة ، ومن فعل من ذلك شيئًا فعليه أن يتوب إلى الله، وأن يمزق، أو يحرق ما صوره؛ حتى لا يبوء بإثمه، وأما ما ليس فيه روح فلا بأس به؛ لأن الأحاديث تومئ إلى هذا، فإن فيها أنه مكلف أن ينفخ فيه الروح، وليس بنافخ، وهذا إشارة وإيماء إلى أن المحرم ما كان فيه روح، وإذا جاز أن يصور ما ليس فيه روح من الأشجار والأنهار والبحار، والشمس والقمر والجبال والبيوت وما أشبهها جاز أن يعلقها على بيته وينظر إليها ويهديها إلى غيره لكن ينبغي أن لا يسرف في هذا، فيصرف الأموال الكثيرة في شراء مثل هذه المناظر، وتعليقها على الجدر، أو إهدائها إلى غيره، فإن الإسراف حرام؛ لقول الله تعالى: ﴿ وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ المُسْرِفِينَ ﴾ [الأنعام: ١٤١].