یکشنبه 5 جمادی‌الثانی 1448
۲۴ آبان ۱۴۰۵
15 نوامبر 2026

(۲۳۳) آیا مسلمان خانواده‌اش را بعد از مرگ خود یاد می‌کند؟

(۲۳۳) سوال: آیا مسلمان وقتی وارد بهشت شود، خویشاوندانش که در بهشت هستند را می‌شناسد؟ آیا خانواده‌اش را بعد از مرگ خود یاد می‌کند و احوالشان را می‌داند؟

جواب:

در پاسخ به پرسش نخست باید گفت: فرد بهشتی، خویشاوندانش و هر کس که موجب خوشحالی او شود را می‌شناسد؛ زیرا ﴿وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ﴾ [زخرف: ۷۱]: «در آن هر چه دل‌ها بخواهد و چشم‌ها از آن لذّت می‌برد، وجود دارد و شما در آن همیشه خواهید بود» بلکه انسان به همراه فرزندانش در یک مقام و جایگاه جمع می‌شوند؛ اگر جایگاه فرزندان پایین‌تر باشد همان طور که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: ﴿وَالَّذِينَ آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَانٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَمَا أَلَتْنَاهُم مِّنْ عَمَلِهِم مِّن شَيْءٍ كُلُّ امْرِئٍ بِمَا كَسَبَ رَهِينٌ﴾ [طور: ۲۱]: «کسانی ‌که ایمان آوردند و فرزندانشان در ایمان از آنان پیروی کردند، فرزندانشان را به آن‌ها ملحق می‌کنیم و از عمل آن‌ها چیزی نمی‌کاهیم و هرکس درگرو دستاوردِ خویش است».

پرسش دوم این ‌که آیا مرده از وضعیت بازماندگانش در دنیا با خبر است؟ در این‌ باره روایت صحیح و قابل اعتمادی سراغ ندارم؛ ولی برخی اتفاقات نشان می‌دهد که چه بسا مرده از وضعیت خانواده‌اش با خبر باشد. شخصی برایم حکایت کرد که بعد از وفات پدرش، سندی متعلق به او را گم کرده بود که پیوسته به دنبال آن می‌گشت و در مورد آن پرس و جو می‌کرد؛ ناگهان در خواب دید که پدرش از پنجره‌ی اتاق پذیرایی با او صحبت می‌کند و می‌گوید: سند در صفحه‌ی اول دفتر نوشته شده اما برگه به جلد دفتر چسبیده است، برگه را باز کن که سند را آن جا پیدا خواهی کرد. آن شخص توصیه‌ی پدرش را انجام داد و سند را چنان که پدرش گفته بود یافت. بنابراین شاید مرده از کردار و حالات بازماندگانش با خبر باشد.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل المسلم إذا دخل الجنة يتعرف على أقاربه الذين في الجنة؟ وهل يذكر أهله بعد موته ويعرف أحوالهم؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: أما الشق الأول من السؤال، وهو: إذا دخل أحد الجنة هل يتعرف على أقاربه؟

فجوابه: نعم يتعرف على أقاربه وغيرهم من كل ما يأتيه سرور قلبه لقول الله تعالى: ﴿ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَلِدُونَ ﴾ [الزخرف: ۷۱] بل إن الإنسان يجتمع بذريته في منزلة واحدة إذا كانت الذرية دون منزلته، كما قال تعالى: ﴿ وَالَّذِينَ ءَامَنُوا وَاتَّبَعَتُهُمْ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَنِ الْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّنَهُمْ وَمَا أَلَنَتَهُم مِنْ عَمَلِهِم مِّن شَيْءٍ كُلُّ أَمْرِي بِمَا كَسَبَ رَهِينُ ﴾ [الطور : ٢١].

و أما الشق الثاني من السؤال، وهو: معرفة الميت ما يصنعه أهله في الدنيا ؟ فإنني لا أعلم في ذلك أثرًا صحيحًا يعتمد عليه، ولكن بعض الوقائع تدل على أن الإنسان قد يعرف ما يجري على أهله، فقد حدثني شخص أنه بعد موت أبيه أضاع وثيقةً له، وصار يطلبها ويسأل عنها، فرأى في المنام أن أباه يكلمه من نافذة المجلس ويقول له: إن الوثيقة مكتوبة في أول صفحة من الدفتر الفلاني، لكن الورقة لاصقة بجلدة في الدفتر، فافتح الورقة تجد الوثيقة في ذلك المكان، ففعل الرجل ورآها كما ذكر أبوه، وهذا يدل على أن الإنسان قد يكون له علم بما يصنعه أهله من بعده.

مطالب مرتبط:

(۲۰۶) نجات از فتنه‌ی قبر چگونه است؟

برای نجات از فتنه‌ی قبر، انسان باید مسلمان بمیرد زیرا در این صورت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وی را نجات می‌دهد....

ادامه مطلب …

(۱۸۵) منظور از يأجوج و مأجوج چیست؟

يأجوج و مأجوج دو قبیله از فرزندان آدم هستند همان‌ گونه که در حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یاد شده‌اند. در بعضی کتاب‌ها آمده است که برخی بسیار کوچک و کوتاه و برخی دیگر بزرگ هستند، برخی یک گوش را فرش کرده و دیگری را دور خود می‌پیچد و... که همه‌ی این‌ سخنان بی‌پایه و اساس است.....

ادامه مطلب …

(۱۹۵) آیا وقتی انسان در قبرش دفن شود، روح به جسدش باز می‌گردد؟

از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که هرگاه فردی بمیرد، روحش در قبر به وی بازگردانده می‌شود و درباره‌ی پروردگار، دین و پیامبرش مورد سؤال قرار می‌گیرد....

ادامه مطلب …

(۱۸۳) آیا مسیح دجال همان ابن ‌صیاد است؟

صحیح این است که ابن ‌صیاد آن دجالی که در آخر الزمان برانگیخته می‌شود، نیست؛ بلکه دجالی از دجال‌ها می‌باشد که در پیش ‌بینی همانند کاهنان است  اما آن دجالی که در نزدیکی روز قیامت بر  انگیخته می‌شود و عیسی بن مریم عَلَيْهِ‌السَّلَام  وی را به قتل می‌رساند نیست....

ادامه مطلب …

(۲۱۹) آیا پل صراط ویژگی مشخصی دارد؟

پل صراط، پلی است که بر دوزخ نصب شده است و مؤمنان برای ورود به بهشت - الله ما و شما را از آن‌ها قرار دهد - از آن می‌گذرند، افراد به تناسب کردارشان بر آن عبور می‌کنند....

ادامه مطلب …

(۱۹۰) وقتی انسان از دنیا برود، رهسپار بهشت می‌شود یا جهنم؟

جسم مرده تا روز قیامت در مکانی که دفن شده باقی می‌ماند؛ اما روح وی در بهشت یا جهنم خواهد بود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه