سه‌شنبه 7 جمادی‌الثانی 1448
۲۶ آبان ۱۴۰۵
17 نوامبر 2026

(۲۰۵) حقیقت چگونگی سوال در قبر

(۲۰۵) سوال: در کتابی با عنوان (دقائق الأخبار) مطلبی با این مضمون خواندم که بعد از مرگ، فرشته‌ای بر انسان در قبرش وارد می‌شود که نامش دومان است. به او می‌گوید: عملت را بنویس. می‌گوید: قلم، دوات و برگه‌ام کجا است؟ انگشت سبابه‌اش را گرفته و می‌گوید: این قلمت است، به دهانش اشاره کرده و می‌گوید: جوهرت این ‌جا است و تکه‌ای از پوست دستش را جدا کرده و می‌گوید: این برگه‌ات است. همچنین مطالب زیادی درباره‌ی رخدادهای بعد از مرگ را روایت کرده است؛ مانند: اجازه گرفتن روح از پروردگارش بعد از گذشت یک هفته و برگشت آن به خانه‌ای که در آن زندگی می‌کرده است. آیا این درست است؟ آیا دلیلی از قرآن و سنت وجود دارد که این سخنان را اثبات کند؟

جواب:

این نادرست و بلکه باطل است؛ جایز نیست که در امور غیبی، به چیزی اعتماد کنیم که از الله و پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت نیست زیرا کسی غیر از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ یا کسی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وی را برگزیده -مانند پیامبران- از امور غیبی اطلاع ندارد. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {عَالِمُ ٱلغَیبِ فَلَا یُظهِرُ عَلَى غَیبِهِۦ أَحَدًا إلَّا مَنِ ٱرتَضَى مِن رَّسُول فَإِنَّهُۥ یَسلُكُ مِن بَینِ یَدَیهِ وَمِن خَلفِهِۦ رَصَدا} [جن ٢٦-٢٧]: «(الله) دانای غیب است و هیچ کس غیبش را نمی‌داند * مگر رسولانی که آنان را برگزیده است که بی‌گمان از پیش روی او و پشت سرش نگهبانی می‌گمارد» هر آن‌ چه در آن کتاب درباره‌ی رخدادهای بعد از مرگ برای انسان بیان کرده، باطل است که هیچ اصلی ندارد.

برادرانم را از خواندن چنین کتاب‌هایی هشدار می‌دهم که امثال این کتاب‌ها در باب وعظ، ترغیب و ترهیب بسیار است. در این‌گونه کتاب‌ها، احادیثی یافت می‌شود که هیچ اصلی ندارند و هدف جعل ‌کنندگان این احادیث، تقویت رغبت و اشتیاق یا رهبت و ترس در مردم است که این اشتباه است. از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهم اگر این کارشان از روی حُسن نیت بوده آنان را عفو نماید. حتما از خواندن چنین کتاب‌هایی خودداری کنید که آن چه از سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که به صحت رسیده و از ایشان ثابت است ما را از این احادیث دروغین بی‌نیاز می‌کند.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: قرأت في كتاب يسمى (دقائق الأخبار) ما يفيد أن الإنسان بعد الموت يدخل عليه في القبر ملك اسمه دومان، فيقول له: اكتب عملك. فيقول: أين قلمي وحبري وورقي؟ فيمسك سبابة يده اليمنى ويقول هذا ،قلمك ويشير إلى فمه من هنا حبرك، ويقطع من جلد يده ويقول: هذا .ورقك. وروى الكثير مما يحدث بعد الموت مثل استئذان الروح من ربها بعد أسبوع وتعود إلى البيت الذي كانت تعيش قطعة فيه. هل هذا صحيح؟ وهل هناك ما يثبت ذلك من القرآن والسنة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا غير صحيح بل هو باطل، والأمور الغيبية لا يجوز الاعتماد فيها على شيء لم يثبت فيها عن الله ورسوله، لأن الأمور الغيبية لا يطلع عليها إلا الله -عز وجل-، أو من أطلعه الله عليه ممن اصطفاه من الرسل، قال الله تعالى: ﴿ عَلِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِن رَّسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا ﴾ [الجن: ٢٦ –

٢٧]، وما ذكره مما يكون للإنسان بعد موته فهو باطل لا أصل له.

و إني أُحذر أخي السائل من قراءة مثل هذه الكتب، وما أكثر أنواعها في الوعظ والترغيب والترهيب فإن كثيرًا من الكتب المصنفة في الوعظ والترغيب والترهيب فيها أحاديث لا زمام لها، وإنما يقصد واضعوها أن يقووا رغبة الناس أو رهبتهم، وهذا خطأ، أرجو الله أن يعفو عنهم إذا كان صادرًا عن حسن النية، فالحذر الحذر من مثل هذه الكتب، وما صح من رسول الله صلى الله عليه وسلم فيه كفايتنا عن هذه.

مطالب مرتبط:

(۲۴۴) عذاب شیاطین در قیامت چگونه است؟

آتشی که شیاطین با آن عذاب می‌‌شوند همان آتشی است که انسان‌‌های کافر با آن عذاب می‌گردند و فرقی ندارد. ...

ادامه مطلب …

(۱۹۷) اعتقاد اهل سنت و جماعت درباره‌ی زندگانی برزخی

دیدگاه اهل سنت و جماعت درباره‌ی زندگانی برزخی این است که هرگاه انسان دفن شود و همراهانش به وی پشت کنند، دو فرشته نزدش می‌آیند، او را می‌نشانند و از سه چیز از او می‌پرسند: پروردگارت کیست؟ دینت چیست؟ پیامبرت کیست؟....

ادامه مطلب …

(۱۷۹) تأثیر ایمان به روز آخرت بر عقیده‌ی مسلمان

تأثیر ایمان به روز آخرت بسیار مهم و بزرگ است و به همین دلیل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در مواضع زیادي در قرآن، آن را با ایمان به خودش همراه نموده است؛ زیرا ایمان به روز آخرت، انسان را وا می‌دارد تا دست به عمل بزند....

ادامه مطلب …

(۲۲۳) آیا فرزند صالح در آخرت برای والدین خود شفاعت می‌کند؟

کودکانی که در کودکی از دنیا رفته‌اند از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که برای والدینشان حجاب و مانعی در برابر دوزخ می‌شوند اما فرزندان بالغ در صورتی ‌که به آنان اجازه داده شود، برای والدین خود شفاعت می‌کنند که دعا برای مرده، از جمله‌ی شفاعت است...

ادامه مطلب …

(۲۱۲) عاقبت کودکانی که قبل از بلوغ و تکلیف از دنیا می‌روند

عاقبت فرزندان مؤمنان، بهشت است زیرا تابع پدران خود هستند....

ادامه مطلب …

(۲۴۷) فرق بین قضا و قدر

این دو کلمه هرگاه جدا ذکر شوند، به یک معنا هستند و هرگاه با هم استفاده شوند، معنای مستقلی دارند. هرگاه گفته شود: قضا (بدون ذکر قدر) شامل هر دو می‌‌شود و هرگاه گفته شود: قدر (بدون ذکر قضا) شامل هر دو می‌‌شود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه