یکشنبه 30 ذیقعده 1447
۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
17 می 2026

(۲۰۵) حقیقت چگونگی سوال در قبر

(۲۰۵) سوال: در کتابی با عنوان (دقائق الأخبار) مطلبی با این مضمون خواندم که بعد از مرگ، فرشته‌ای بر انسان در قبرش وارد می‌شود که نامش دومان است. به او می‌گوید: عملت را بنویس. می‌گوید: قلم، دوات و برگه‌ام کجا است؟ انگشت سبابه‌اش را گرفته و می‌گوید: این قلمت است، به دهانش اشاره کرده و می‌گوید: جوهرت این ‌جا است و تکه‌ای از پوست دستش را جدا کرده و می‌گوید: این برگه‌ات است. همچنین مطالب زیادی درباره‌ی رخدادهای بعد از مرگ را روایت کرده است؛ مانند: اجازه گرفتن روح از پروردگارش بعد از گذشت یک هفته و برگشت آن به خانه‌ای که در آن زندگی می‌کرده است. آیا این درست است؟ آیا دلیلی از قرآن و سنت وجود دارد که این سخنان را اثبات کند؟

جواب:

این نادرست و بلکه باطل است؛ جایز نیست که در امور غیبی، به چیزی اعتماد کنیم که از الله و پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت نیست زیرا کسی غیر از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ یا کسی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وی را برگزیده -مانند پیامبران- از امور غیبی اطلاع ندارد. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {عَالِمُ ٱلغَیبِ فَلَا یُظهِرُ عَلَى غَیبِهِۦ أَحَدًا إلَّا مَنِ ٱرتَضَى مِن رَّسُول فَإِنَّهُۥ یَسلُكُ مِن بَینِ یَدَیهِ وَمِن خَلفِهِۦ رَصَدا} [جن ٢٦-٢٧]: «(الله) دانای غیب است و هیچ کس غیبش را نمی‌داند * مگر رسولانی که آنان را برگزیده است که بی‌گمان از پیش روی او و پشت سرش نگهبانی می‌گمارد» هر آن‌ چه در آن کتاب درباره‌ی رخدادهای بعد از مرگ برای انسان بیان کرده، باطل است که هیچ اصلی ندارد.

برادرانم را از خواندن چنین کتاب‌هایی هشدار می‌دهم که امثال این کتاب‌ها در باب وعظ، ترغیب و ترهیب بسیار است. در این‌گونه کتاب‌ها، احادیثی یافت می‌شود که هیچ اصلی ندارند و هدف جعل ‌کنندگان این احادیث، تقویت رغبت و اشتیاق یا رهبت و ترس در مردم است که این اشتباه است. از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهم اگر این کارشان از روی حُسن نیت بوده آنان را عفو نماید. حتما از خواندن چنین کتاب‌هایی خودداری کنید که آن چه از سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که به صحت رسیده و از ایشان ثابت است ما را از این احادیث دروغین بی‌نیاز می‌کند.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: قرأت في كتاب يسمى (دقائق الأخبار) ما يفيد أن الإنسان بعد الموت يدخل عليه في القبر ملك اسمه دومان، فيقول له: اكتب عملك. فيقول: أين قلمي وحبري وورقي؟ فيمسك سبابة يده اليمنى ويقول هذا ،قلمك ويشير إلى فمه من هنا حبرك، ويقطع من جلد يده ويقول: هذا .ورقك. وروى الكثير مما يحدث بعد الموت مثل استئذان الروح من ربها بعد أسبوع وتعود إلى البيت الذي كانت تعيش قطعة فيه. هل هذا صحيح؟ وهل هناك ما يثبت ذلك من القرآن والسنة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا غير صحيح بل هو باطل، والأمور الغيبية لا يجوز الاعتماد فيها على شيء لم يثبت فيها عن الله ورسوله، لأن الأمور الغيبية لا يطلع عليها إلا الله -عز وجل-، أو من أطلعه الله عليه ممن اصطفاه من الرسل، قال الله تعالى: ﴿ عَلِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِن رَّسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا ﴾ [الجن: ٢٦ –

٢٧]، وما ذكره مما يكون للإنسان بعد موته فهو باطل لا أصل له.

و إني أُحذر أخي السائل من قراءة مثل هذه الكتب، وما أكثر أنواعها في الوعظ والترغيب والترهيب فإن كثيرًا من الكتب المصنفة في الوعظ والترغيب والترهيب فيها أحاديث لا زمام لها، وإنما يقصد واضعوها أن يقووا رغبة الناس أو رهبتهم، وهذا خطأ، أرجو الله أن يعفو عنهم إذا كان صادرًا عن حسن النية، فالحذر الحذر من مثل هذه الكتب، وما صح من رسول الله صلى الله عليه وسلم فيه كفايتنا عن هذه.

مطالب مرتبط:

(۲۵۷) انسان اختیار دارد یا مجبور است؟

اگر فعل انسان به اختیار خودش نبود مجازات کردن وی به خاطر گناهان، ظلم و ستم بود حال آن که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از هر ظلمی پاک و منزه است. چه بسیار است آیاتی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در آن اعمال را به انسان نسبت داده است؛

ادامه مطلب …

(۲۷۰) در امان ماندن از چشم‌ زخم

برای درمان چشم زخم بعد از وقوع آن نیز اسبابی جود دارد؛ از جمله: قرائت بر کسی ‌که چشم خورده است، همچنین به شخصی که چشم زده، دستور دهند که وضو بگیرد و آن چه از آب وضو که از او می‌ریزد را جمع کنند و بر فرد چشم ‌خورده بریزند و از آن بنوشد ...

ادامه مطلب …

(۲۴۹) تفاوت بین قضا و قدر

قضا به معنای چیزی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حکم می‌‌نماید و قدر به معنای جیزی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در ازل نوشته است...

ادامه مطلب …

(۲۱۹) آیا پل صراط ویژگی مشخصی دارد؟

پل صراط، پلی است که بر دوزخ نصب شده است و مؤمنان برای ورود به بهشت - الله ما و شما را از آن‌ها قرار دهد - از آن می‌گذرند، افراد به تناسب کردارشان بر آن عبور می‌کنند....

ادامه مطلب …

(۱۸۹) آیا شخص مرده می‌بیند؟

ینایی مرده همانند بینایی وی در دنیا نیست؛ زیرا با مرگش احساس را از دست می‌دهد؛ اما چیزهایی از جهان آخرت را در قبرش می‌بیند....

ادامه مطلب …

(۲۱۶) حوض مورود

حوضی در عرصات و صحنه‌های قیامت است که برای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است. طولش مسافت یک ماه و عرضش نیز مسافت یک ماه است. ظرف‌هایش از نظر زیبایی و کثرت، همانند ستارگان آسمان هستند. آبش از شیر سفید‌تر، از عسل شیرین‌تر و از مشک خوشبو‌تر است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه