چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

(۱۲۸۸) حکم جواب دادن به فتوا از روی فتوای علما

(۱۲۸۸) سوال: اگر من به فتوای یکی از علمای بزرگ مطلع باشم و در همان مورد از من سوال کنند، حکم جواب دادن به این سوال چیست؟

جواب:

فتوا دادن با تکیه بر فتوای علمایی که به آنها اعتماد داری، اشکالی ندارد. ولی باید بگویی: فلانی چنین و چنان گفت. البته این در صورتی است که مطمئن باشی او چنین گفته است. نیز باید مطمئن باشی منظور عالم نیز همان چیزی است که از تو سوال شده است. اما اینکه خودت با اطمینان فتوا بدهی، درست نیست. چون وقتی با اطمینان فتوا بدهی، فتوا را به خودت منسوب کرده‌ای. اما وقتی آن را از کسی دیگر نقل کنی، فقط ناقل قول آن عالم هستی و از اینکه چیزی را به تو نسبت دهند که اهلیتش را نداری، در امان می‌مانی. انسان مقلد باید قول را به کسی که از او تقلید می‌کند، نسبت دهد. اما کسی که حکم مساله‌ای را با استدلال به قرآن و سنت بیان می‌کند و اهلیت استدلال را هم دارد، اشکالی ندارد فتوا را از قول خودش جواب دهد.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الإفتاء إذا عَلِمتُ فتوى السؤال من شيخ من كبار العلماء؟

فأجاب- رحمه الله تعالى -: الإفتاء بقول بعض العلماء الذين تثق بهم لا بأس به، ولكن لتكن صيغة الإفتاء بقولك: قال فلان كذا وكذا، إذا كنت متيقنا من قوله، ومن أن هذه الصورة التي سئلت عنها هي التي يقصدها هذا العالم، وأما أن تفتي به جَزْمًا فهذا لا ينبغي؛ لأنك إذا أفتيت به جَزْمًا نَسبتَ الفتوى إليك، وأما إذا نقلتها عن غيرك فأنت ناقل، وتَسْلَم من أن يُنسب إليك ما لست أهلا له. فالإنسان المقلد ينبغي له أن ينسب القول إلى من قلده لا إلى نفسه، بخلاف الذي يستدل على حكم المسألة من الكتاب والسنة وهو من أهل الاستدلال، فلا بأس أن يفتي ناسبا الشيء إلى نفسه.

مطالب مرتبط:

(۱۲۸۱) تقلید چیست و آیا در عصر صحابه بوده؟

اجتهاد یعنی نهایت تلاش برای رسیدن به حکم شرعی از طریق ادله‌ی قرآن و سنت و اجماع و قیاس صحیح. به این عملیات، اجتهاد می‌گویند

ادامه مطلب …

(۱۲۶۹) تفریق بین قرآن و سنت جایز است یا خیر؟

آنچه در سنت وجود دارد همانند آن چیزی است که در قرآن است و در ثبوت حکم با هم تفاوتی ندارند. هر چه در سنت واجب شده، مثل وجوب قرانی است

ادامه مطلب …

(۱۲۹۹) نصیحت به مفتیان بدون علم

کسی که فتوا می‌دهد، در واقع از طرف شریعت سخن می‌گوید. کسی که بدون علم فتوا دهد، حتی اگر جوابش درست باشد، باز هم اشتباه است

ادامه مطلب …

(۱۲۶۶) ضرورت‌های پنجگانه در دین اسلام

این ضرورت‌ها شامل حفظ دین، جان، مال، عقل و ناموس است. البته دین اسلام برای این آمده که مصالح را محقق یا تکمیل کند و مفاسد را از بین ببرد یا کم کند

ادامه مطلب …

(۱۲۸۲) سوال: شروط اجتهاد چیست؟ مقلد کیست؟

باید شخص نسبت به ادله‌ی شرعی و محل خلاف بین اهل علم اطلاع داشته باشد. باید چنان مسلط باشد که بتواند راجح و مرجوح را بفهمد

ادامه مطلب …

(۱۲۸۶) حکم تقلید از مذاهب اربعه

در صورتی که شخص عامی باشد و از قرآن و سنت چیزی نفهمد، باید از یک عالم معتبر تقلید کند. اما تقلید کورکورانه توسط عالم نمایان، ممنوع است

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه