(۱۲۷۰) سوال: اموری هستند که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آنها را انجام داده‌اند ولی بر آنها تاکید نفرموده است. آیا برای ما جایز است که به آنها عمل کنیم؟

جواب:

هر چیزی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را انجام نداده‌اند بدعت است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ما را از بدعت بر حذر داشته و فرموده‌اند: «هر بدعتی گمراهی و هر گمراهی در آتش است».^[۱]

اما آنچه که ایشان انجام داده‌اند، اما بر آن تاکید نکرده‌اند: در صورتی که ثابت شود آن عمل، سنت ایشان است، سنت به حساب می‌آید و در مرتبه‌ی لایق به خودش است. حال اگر موکد باشد، تبدیل به سنت موکده و اگر موکده نباشد، تبدیل به سنت غیر موکده می‌شود.

مثال سنت غیر موکده مثل این حدیث است: «قبل از مغرب نماز بخوانید، قبل از مغرب نماز بخوانید، قبل از مغرب نماز بخوانید. در بار سوم فرمود: هر کس که می‌خواهد. اکراه داشتند از اینکه مردم آن را سنت در نظر بگیرند».^[۲] یعنی: مردم آن را سنت موکده‌ی راتب قرار دهند.

خلاصه: هر چیزی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را پایه گذاری نکرده باشند، بدعت است و برای هیچ کسی جایز نیست که به وسیله‌ی آن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را عبادت نماید. نیز، هر چیزی که ایشان انجام داده، اما بر آن تاکید ننموده، سنت است. آنچه انجام داده و بر آن تاکید فرموده، بر حسب مقتضای نصوص شرعی، ممکن است واجب و ممکن است سنت موکد باشد.

***

^[۱] سنن نسائی: کتاب صلاة العیدین، کیف الخطبة، حدیث شماره (۱۵۷۸). از جابر بن عبدالله انصاری رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا با این لفظ: «كُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ، وَكُلُّ ضَلَالَةٍ فِي النَّارِ».

^[۲] مسند احمد: (ج۵، ص۵۵، حدیث شماره ۲۰۵۷۱)، و سنن ابوداود: کتاب الصلاة، باب الصلاة قبل المغرب، حدیث شماره (۱۲۸۱) و آلبانی آن را صحیح دانسته است، از عبدالله مُزَنی رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «صَلُّوا قَبْلَ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ»، ثُمَّ قَالَ: «صَلُّوا قَبْلَ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ لِمَنْ شَاءَ»، خَشْيَةَ أَنْ يَتَّخِذَهَا النَّاسُ سُنَّةً».