(۱۱۳۶) سوال: معنای این حدیث چیست؟ ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت می‌کند: «دنیا زندان مومن و بهشت کافر است»؟^[۱]

جواب:

معنای حدیث این است که هر چقدر نعمت‌های دنیا زیاد و ایامش به کام و سکونت در آن شیرین باشد، باز هم برای مومن مثل جهنم است؛ چون مومن از این نعمت‌ها به نعمت‌های بهتر و کامل‌تر و بالاتری منتقل می‌شود. اما به نسبت کافر مثل بهشت است؛ چون در اینجا لذت می‌برد و آخرت را فراموش می‌کند و همان طور است که الله تَبَارَكَ‌وَتَعَالَىٰ در مورد آنها می‌فرماید: {وَالَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَيَأْكُلُونَ كَمَا تَأْكُلُ الْأَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَهُمْ} [محمد: ۱۲]: (و کافران لذت می‌برند و همانند چارپایان می‌خورند و آتش جایگاه آنهاست).

کافر وقتی بمیرد، چیزی جز آتش در مقابل خود نمی‌بیند. آتش پاداش اوست. به همین خاطر، این دنیا با همه‌ی تنگی و ناراحتی و همّ و غمی که در آن هست، برای آنها مثل بهشت است. چون وقتی از این دنیا برود، چیزی جز عذاب در انتظارش نیست. به خاطر همین هم دنیا به نسبت کافران مثل بهشت است.

در مورد ابن حجر عسقلانی رَحِمَهُ‌الله نقل شده که وقتی قاضی القضاة مصر بود، باری سوار بر کالسکه با خدم و حشم از بازار می‌گذشت. یک روز شخصی یهودی او را متوقف کرد و به او گفت: پیامبرتان می‌گوید: «دنیا زندان مومن و بهشت کافر است». چطور برای تو که در این همه ناز و نعمتی، زندان است و برای منی که در نهایت فقر و بدبختی هستم، بهشت؟ ابن حجر به او گفت: دنیا به نسبت من با همه‌ی این خدم و حشم و امکاناتی که می‌بینی دارم، در مقابل نعمت‌های بهشتی که به مومنان تعلق می‌گیرد، مثل زندان است. تو نیز با این همه فقر و بدبختی که در آن هستی، به نسبت جزایی که در آخرت در انتظار کافر می‌باشد، انگار در بهشتی. آن یهودی از این جواب خوشش آمد و مسلمان شد.

***

^[۱] صحیح مسلم: کتاب الزهد و الرقائق، حدیث شماره (۲۹۵۶). از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «الدُّنْيا سِجْنُ المُؤْمِنِ، وجَنَّةُ الكافِرِ».