چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

(۱۰۴۵) حکم عمل نکردن به حدیث آحاد

(۱۰۴۵) سوال: آیا اگر انسان به حدیثی که فقط یک نفر آن را روایت کرده، عمل نکند، گنهکار می‌شود؟

جواب:

حقیقتا این سوال، بدون هدف است؛ زیرا حدیث صحیح حدیثی است که یک راوی عادل با سند متصل آن را روایت کند و سند و متن حدیث دارای شذوذ نباشد. اگر حدیث صحیحی، شروط صحت را داشته باشد، حتی اگر یک نفر هم آن را روایت کرده باشد، به مقتضای آن عمل می‌شود. فرقی نمی‌کند که این حدیث در امور عملی باشد، یا در امور علمی. بنا بر منهجی که اهل سنت بر اساس آن حرکت می‌کنند، هیچ فرقی بین این دو نوع حدیث نیست. همچنین به حدیث حسن نیز عمل می‌شود؛ زیرا بین حدیث حسن و حدیث صحیح فقط یک فرق بسیار کوچک وجود دارد و آن هم این است که قوّت ضبط راوی حدیث حسن، تامّ و کامل نیست. یعنی قوّت ضبط دارد، اما کامل نیست. این نوع از حدیث، جزء احادیث مقبولی است که به آن عمل می‌شود.

پس شایسته است این قاعده‌ی عمومی را بدانیم که به تمام روایت‌های صحیحی که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده‌اند عمل می‌شود. فرقی نمی‌کند که از طریق یک نفر روایت شده باشد یا دو نفر یا سه نفر و یا بیشتر.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يأثم الإنسانُ إذا لم يعمل بالأحاديث التي انفرد بروايتها شخص واحد؟

فأجاب رحمه الله تعالى: هذا سؤال عائم في الحقيقة؛ لأن الحديث الصحيح هو الذي رواه عدل بسند متصل غير مُعَلَّل ولا شاذ، فالحديث الصحيح إذا تمت فيه شروط الصحة ولو كان من طريق واحد فإنه يجب العمل بمقتضاه، سواء في الأمور العملية، أو في الأمور العلمية، لا فرق بين هذا وهذا على ما مشى عليه أهل السنة والجماعة، وكذلك الحديث الحسن يُعمل به أيضًا؛ لأن الحديث الحسن ليس بينه وبين الحديث الصحيح إلا فرق خفيف جدا، وهو: أن راويه لا يكون تام الضبط، فيكون عنده ضبط لكنه ليس تاما، وهو من الأحاديث المقبولة التي يعمل بها.

وينبغي أن تعلم أن القاعدة العامة: أن كل ما صح عن النبي صلى الله عليه وسلم فإنه معمول به، سواء جاء من طريق واحد، أو من طريقين، أو من ثلاثة أو أكثر.

مطالب مرتبط:

(۱۰۵۹) آیا حفظ کردن حدیث واجب است؟

بر انسان واجب نیست که احادیث را حفظ کند، اما واجب است علمی که به آن نیاز دارد تا بتواند عبادات و معاملاتش را انجام دهد، یاد بگیرد

ادامه مطلب …

(۱۰۵۸) حکم روایت کردن حدیث به معنا

مشکلی ندارد. اما شایسته است آن را با گفتن: أو کما قال صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پایان دهد تا کسی حدیث را با این لفظ حفظ نکند و تصور نکند که این همان لفظ حدیث از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است.

ادامه مطلب …

(۱۰۵۷) گفتن صدق الله العظیم بعد از خواندن حدیث

پایان دادن به کلام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یا کلام الله با گفتن "صدق الله العظیم" یکی از امور نوپیدایی است که در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و سلف صالح معروف نبوده است

ادامه مطلب …

(۱۰۵۳) روش تشخیص حدیث صحیح از موضوع

در این علم باید به متخصصینش مراجعه شود؛ کسانی که به احادیث توجه و عنایت دارند و صحیح و ضعیف را از هم تشخیص می‌دهند. به کتب آنها مراجعه شود

ادامه مطلب …

(۱۰۵۱) حکم عمل به حدیث ضعیف که مخالف قرآن نباشد

عمل به حدیث ضعیف جایز نیست. زیرا اگر انسان به آن عمل کند به این معناست که آن را به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نسبت داده، در حالی که از او ثابت نیست.

ادامه مطلب …

(۱۰۴۷) مدلّس کیست و سبب تدلیس در حدیث چیست

اهل علم ذکر کرده‌اند که احادیث «مُعَنعَن» از اشخاصی که معروف به تدلیس هستند پذیرفته نمی‌شود، مگر اینکه صریحا از لفظ «حدّثنی» استفاده کنند.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه