یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۹ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۷۹۰) حکم تلاوت قرآن بدون ترتیل

(۷۹۰) سوال: حکم کسی که قرآن را بدون ترتیل می‌خواند چون ترتیل بلد نیست، چیست؟

جواب:

ترتیل قرآن به دو صورت است:

یک: ترتیلی که در بیان حروف و واضح خواندن آنهاست. به طوری که هیچ حرفی ساقط نشود. این واجب است. به هیچ عنوان جایز نیست انسان قرآن را طوری تلاوت کند که باعث اسقاط برخی از حروف شود؛ مانند برخی که قرآن را چنان با سرعت می‌خوانند که گاهی واو، یا فاء یا لام یا هر حرف دیگری را تلفظ نمی‌کنند. از آن جهت درست نیست که این تلاوت با تلاوتی که بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نازل شده، فرق دارد و ترس این می‌رود که در زمره‌ی کسانی قرار گیرد که فقط زبان در دهان می‌چرخانند تا بگویند قرآن تلاوت می‌کنیم.

دو: ترتیلی که در درجه‌ی بالاتری از اظهار حروف قرار دارد. در این ترتیل، صدای خارج شده از دهان، با تجوید زیبا می‌شود، یا اینکه سر هر آیه توقف می‌کند. این ترتیل، واجب نیست، بلکه مستحب است. اگر انسان رعایت کرد، تلاوتش کامل‌تر و پر فضیلت‌تر است. اگر هم رعایت نکرد، گناهی ندارد.

* * *

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ماحكم من قرأ القرآن ولم يرتل لعدم قدرته على الترتيل؟ أفيدونا بهذا مأجورين.

فأجاب رحمه الله تعالى: ترتيل القرآن على وجهين:

الوجه الأول: ما يكون به بيان الحروف وإظهارها بحيث لا يُسقط شيئًا من الحروف فهذا واجب، ولا يجوز للإنسان أن يقرأ على وجه يسقط فيه الحروف، كما يفعله بعض الناس من السرعة العظيمة التي يُخفي فيها الواو أحيانًا، أو الفاء أحيانًا، أو اللام أحيانًا، أو أي حرف من الحروف؛ لأنه إذا تلاه على هذا الوجه فقد تلاه على غير ما أنزل، فيُخشى أن يكون ممن يلوون ألسنتهم بالكتاب.

والوجه الثاني: فهو الترتيل الذي يكون أكثر من إظهار الحروف، بحيث يكون اللفظ مُحسَّنا بالتجويد، أو يقف عند كل آية، فهذا الترتيل ليس بواجب، ولكنه مستحب، إن فعله الإنسان فهو أكمل وأفضل، وإن لم يفعله فلا حرج عليه.

مطالب مرتبط:

(۷۹۱) حکم اشتباهات سهوی در قرائت قرآن

(۷۹۱) سوال: سائل می‌گوید: جوانی هستم که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ایمان دارم. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را نیز تصدیق می‌کنم. بر نمازهای فرض مواظبت داشته و قرآن را زیاد تلاوت می‌کنم. اما وقتی بین قرائت خود و قاریانی که صدایشان را از رادیو می‌شنوم، مقایسه می‌کنم، می‌بینم اشتباهات زیادی دارم. آیا به خاطر اشتباهات غیر عمدی که […]

ادامه مطلب …

(۷۹۹) قرائت قرآن با تجوید رایج امروزی

(۷۹۹) سوال: آیا قرائت قرآن با تجوید معروف امروزی، سنت است؟ جواب: تا جایی که من به آن رسیده‌ام، قرائت قرآن با تجویدی که امروزه رواج دارد، روشی برای قشنگ خواندن قرآن است. ولی واجب نیست. بلکه واجب این است که شخص، حروف و حرکات را درست تلاوت کند. اما اگر به نحوی که امروزه […]

ادامه مطلب …

(۷۸۷) آشنایی به احکام تجوید برای قاری قرآن

(۷۸۷) سوال: آیا لازم است کسی که قرآن می‌خواند، به احکام تجوید وارد باشد؟ جواب: لازم نیست قاری قرآن به قواعد تجوید وارد باشد و شرط هم نیست که قرائتش با تجوید باشد. بلکه به مجرد اینکه حروف و حرکات را همان طور که هست، بخواند، اجر و ثواب دارد، حتی اگر قواعد تجوید را […]

ادامه مطلب …

(۷۹۸) منظور از تغنّی به قرآن در حدیث

(۷۹۸) سوال: خانمی پرسیده: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده: «لَيْسَ منَّا مَنْ لَمْ يتغنَّ بالقرآن».[۱] «از ما نیست کسی که قرآن را با صدای زیبا نخواند». منظور از تغنّی به قرآن در این حدیث چیست؟ جواب: در معنای این حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که فرموده: «لَمْ يتغنَّ بالقرآن» اختلاف وجود دارد. گفته شده: بدین معناست که […]

ادامه مطلب …

(۷۹۶) اشتباه خواندن قرآن بدون اینکه بداند

(۷۹۶) سوال: کسی که قرآن را در همان حد که بلد است، بخواند، ممکن است بدون اینکه بداند، گاهی اشتباه بخواند. این کار چه حکمی دارد؟ جواب: بر او واجب است برود یاد بگیرد؛ زیرا موضوع ساده‌ای نیست. ولی برخی مردم بر همان طبیعت و شخصیتی که دارند، قرآن می‌خوانند بدون اینکه تلاش و تمرینی […]

ادامه مطلب …

(۷۹۷) قرائت قرآن بدون تلاش برای فهم بهتر حروف

(۷۹۷) سوال: خانمی می‌گوید: من قرآن می‌خوانم و حروف هجا را هم سطحی بلدم. اما برای شناخت عمیق‌تر آنها تلاش نمی‌کنم. در نتیجه شناخت کامل به آن ندارم. به همین خاطر هنگام قرائت، بعضی کلمات را اشتباه می‌خوانم. با این حساب، آیا جایز است قرآن بخوانم؟ البته باید بگویم که برای تلاوت صحیح، تلاش می‌کنم. […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه