سه‌شنبه 14 صفر 1448
۶ مرداد ۱۴۰۵
28 جولای 2026

(۶۵۷) سوال: توصیه به کتب تفسیر

(۶۵۷) سوال: خواندن چه کتاب‌های تفسیری را به من و دانشجویان توصیه می‌کنید؟

جواب:

گرایش کتاب‌های تفسیر با یکدیگر متفاوت است؛ مثلا تفسیر ابن کثیر یکی از بهترین تفاسیر است، ولی او در این کتاب زیاد به لغت عربی از جهت بلاغت و إعراب و غیره عنایت نورزیده است.

تفسیر ابن جریر نیز طولانی است و روایاتی را که در خود گرد آورده، شامل صحیح و غیر صحیح بوده و خواندنش محتاج دانشجویی است که نسبت به علم رجال و سند، شناخت داشته باشد.

همچنین کتاب‌های تفسیر خوبی وجود دارند که متاسفانه منهجشان در عقیده، سالم نیست. مثل تفسیر زمخشری که از نظر بلاغت و لغت خوب است، اما از جنبه‌ی عقیده، سالم نیست و کلماتی در آن وجود دارد که انسان متوجه منظور آنها نمی‌شود. اما اگر آنها را به خاطر بسپرد، ممکن است بعدا متوجه منظورش بشود. حال ممکن است کسی این سخنان را پذیرفته و در نتیجه گمراه شود.

به همین خاطر دانشجو تا زمانی که در ابتدای طلب علم است، تفسیر ابن کثیر، یا تفسیر عبدالرحمن بن سعدی یا تفسیر ابوبکر جزایری را مطالعه کند. البته ممکن است تفاسیر دیگری مثل آنها یا بهتر از آنها نیز وجود داشته باشد.

سپس در صورتی که توفیق الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شامل حالش شد و از لحاظ علمی توانمند شد و علم در وجودش چنان رسوخ پیدا کرد که توانست مسائلی را که در ایام دانشجویی به آنها دست نیافته، بفهمد، به هر تفسیری که خواست می‌تواند رجوع نماید.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما هي كتب التفسير التي تنصحونني بقراءتها، وخصوصا لطلبة العلم، مأجورين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: كتب التفسير الحقيقة تختلف مشاربها، فتفسير ابن كثير من أحسن التفاسير، لكنه الله لا يعتني كثيرا باللغة العربية، – يعني: بالبلاغة وأوجه الإعراب وما أشبه ذلك-.

وتفسير ابن جرير – وهو أصل تفسير ابن كثير – أيضًا مطول، وفي الآثار الواردة فيه ما هو غثّ وسمين فيحتاج إلى طالب علم يكون له معرفة بالرجال والأسانيد.

وهناك كتب تفسير جيدة، لكن منهجها في العقيدة غير سليم، كتفسير الزمخشري، فهو جيد من حيث البلاغة واللغة، لكنه ليس بسليم من حيث العقيدة، وفيه كلمات تمر بالإنسان لا يعرف مغزاها لكنها إذا وقرت في قلبه فربما يتبين له مغزاها فيما بعد، ويكون قد استسلم لها فَيُضَل.

لذلك أرى أن طالب العلم يأخذ (تفسير ابن كثير رحمه الله) ما دام في أول الطلب، أو (تفسير الشيخ عبد الرحمن بن سعدي رحمه الله)، أو (تفسير أبي بكر الجزائري)، وهذا ما اطلعت عليه وقد يوجد تفاسير أخرى مثلها أو أحسن منها.

ثم إذا وفقه الله إلى علم واسع وملكة قوية يدرك بها ما لا يدركه في أيام الطلب فليراجع كل ما تيسر من التفاسير.

مطالب مرتبط:

(۶۷۴) کتابهایی در باب زهد و فروتنی

(۶۷۴) سوال: جناب شیخ! در باب زهد، خواندن چه کتاب‌هایی را توصیه می‌کنید؟ جواب: در باب زهد هیچ چیزی بهتر از قرآن و سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وجود ندارد. زهد، دو مفهوم شرعی و عرفی دارد. مفهوم شرعی: ترک هر چیزی است که برای آخرت سودی ندارد. منظور از این نوع زهد این نیست که […]

ادامه مطلب …

(۶۱۱) نیت دو خانم که معلم قرآن هستند

(۶۱۱) سوال: زنی معلم قرآن است وسبب معلم شدنش هم به خاطر نیاز شدید مدرسه به معلمان زن بوده است. زن دیگری نیز به خاطر پول معلم قرآن شده و هر دو، نیتشان برای خواندن و شنیدن قرآن، رضایت الله تعالی نیست. آیا با توجه به این نیتشان ثوابی به آنها تعلق می‌گیرد یا خیر؟ […]

ادامه مطلب …

(۶۷۳) مفیدترین کتاب‌ها در باب سیرت پیامبر

(۶۷۳) سوال: لطفا تعدادی از بهترین کتاب‌هایی که در زمینه‌ی سیرت نوشته شده‌اند را معرفی بفرمایید. جواب: کتاب‌های زیادی در زمینه‌ی سیرت پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نوشته شده‌اند. بعضی از این کتاب‌ها سند ندارند. اما چون این روایات بین مردم مشهور بوده‌اند، در کتاب‌ها نوشته شده‌اند. یکی از بهترین کتاب‌هایی که در این زمینه نوشته شده – […]

ادامه مطلب …

(۶۶۰) سوال: بهترین کتاب عقیده برای حفظ

(۶۶۰) سوال: بهترین کتاب برای حفظ در زمینه‌ی عقیده چیست؟ همچنین بهترین شرحی که بر این کتاب داده شده و چند شرح دیگر بر همین کتاب را معرفی نمایید. جواب: یکی از بهترین کتاب‌ها در عقیده، کتاب (العقیدة الواسطیة) تألیف شیخ الاسلام ابن تیمیه می‌باشد که رساله‌ای مختصر و بسیار مفید است. در این کتاب […]

ادامه مطلب …

(۶۱۰) نصیحتی برای اصلاح نیت در طلب علم

(۶۱۰) سوال: نصیحت شما به طالب علمی که برای اصلاح نیت و اخلاصش تلاش کرده، اما نتوانسته آن را اصلاح کند و می‌ترسد مشمول احادیث وعید و تهدید قرار گیرد که در مورد خالص نبودن نیت آمده و امکان دارد به همین خاطر طلب علم را رها نماید، چیست؟ جواب: این سؤال مهمی برای طالب […]

ادامه مطلب …

(۷۲۰) کشتن حیوانات برای مومیایی و کالبدشکافی

(۷۲۰) سوال: من دانشجوی دانشگاه هستم. روزی درس مومیایی کردن حیوانات داشتیم. ما این کار را برای تجربه بر روی برخی حیوانات انجام دادیم. حیواناتی مثل خرگوش و گرگ و کبوتر و غیره. آنها را زنده به کلاس می‌آوردیم و سپس آنها را می‌کشتیم. اینجا مشکل دومی نیز وجود دارد. ما آنها را به یکی […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه