چهارشنبه 16 شعبان 1447
۱۵ بهمن ۱۴۰۴
4 فوریه 2026

(۶۵۷) سوال: توصیه به کتب تفسیر

(۶۵۷) سوال: خواندن چه کتاب‌های تفسیری را به من و دانشجویان توصیه می‌کنید؟

جواب:

گرایش کتاب‌های تفسیر با یکدیگر متفاوت است؛ مثلا تفسیر ابن کثیر یکی از بهترین تفاسیر است، ولی او در این کتاب زیاد به لغت عربی از جهت بلاغت و إعراب و غیره عنایت نورزیده است.

تفسیر ابن جریر نیز طولانی است و روایاتی را که در خود گرد آورده، شامل صحیح و غیر صحیح بوده و خواندنش محتاج دانشجویی است که نسبت به علم رجال و سند، شناخت داشته باشد.

همچنین کتاب‌های تفسیر خوبی وجود دارند که متاسفانه منهجشان در عقیده، سالم نیست. مثل تفسیر زمخشری که از نظر بلاغت و لغت خوب است، اما از جنبه‌ی عقیده، سالم نیست و کلماتی در آن وجود دارد که انسان متوجه منظور آنها نمی‌شود. اما اگر آنها را به خاطر بسپرد، ممکن است بعدا متوجه منظورش بشود. حال ممکن است کسی این سخنان را پذیرفته و در نتیجه گمراه شود.

به همین خاطر دانشجو تا زمانی که در ابتدای طلب علم است، تفسیر ابن کثیر، یا تفسیر عبدالرحمن بن سعدی یا تفسیر ابوبکر جزایری را مطالعه کند. البته ممکن است تفاسیر دیگری مثل آنها یا بهتر از آنها نیز وجود داشته باشد.

سپس در صورتی که توفیق الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شامل حالش شد و از لحاظ علمی توانمند شد و علم در وجودش چنان رسوخ پیدا کرد که توانست مسائلی را که در ایام دانشجویی به آنها دست نیافته، بفهمد، به هر تفسیری که خواست می‌تواند رجوع نماید.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما هي كتب التفسير التي تنصحونني بقراءتها، وخصوصا لطلبة العلم، مأجورين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: كتب التفسير الحقيقة تختلف مشاربها، فتفسير ابن كثير من أحسن التفاسير، لكنه الله لا يعتني كثيرا باللغة العربية، – يعني: بالبلاغة وأوجه الإعراب وما أشبه ذلك-.

وتفسير ابن جرير – وهو أصل تفسير ابن كثير – أيضًا مطول، وفي الآثار الواردة فيه ما هو غثّ وسمين فيحتاج إلى طالب علم يكون له معرفة بالرجال والأسانيد.

وهناك كتب تفسير جيدة، لكن منهجها في العقيدة غير سليم، كتفسير الزمخشري، فهو جيد من حيث البلاغة واللغة، لكنه ليس بسليم من حيث العقيدة، وفيه كلمات تمر بالإنسان لا يعرف مغزاها لكنها إذا وقرت في قلبه فربما يتبين له مغزاها فيما بعد، ويكون قد استسلم لها فَيُضَل.

لذلك أرى أن طالب العلم يأخذ (تفسير ابن كثير رحمه الله) ما دام في أول الطلب، أو (تفسير الشيخ عبد الرحمن بن سعدي رحمه الله)، أو (تفسير أبي بكر الجزائري)، وهذا ما اطلعت عليه وقد يوجد تفاسير أخرى مثلها أو أحسن منها.

ثم إذا وفقه الله إلى علم واسع وملكة قوية يدرك بها ما لا يدركه في أيام الطلب فليراجع كل ما تيسر من التفاسير.

مطالب مرتبط:

(۶۶۹) دو کتاب (حادی الأرواح) و (الروح) ابن قیم

(۶۶۹) سوال: نظر شما در مورد دو کتاب (حادی الارواح) و (الروح) تالیف ابن قیم چیست؟ جواب: هر دو کتاب ابن قیم، یعنی (حادی الأرواح) و (الروح) کتاب‌های سودمندی هستند و خیر زیادی در آنها نهفته است. گر چه هر دو کتاب خالی از اشکالاتی که ما را در صحتشان متردد می‌کنند، نیستند، اما بدون […]

ادامه مطلب …

(۶۱۴) روش صحیح طلب علم در ابتدای آموختن

(۶۱۴) سوال: جناب شیخ از شما تقاضا دارم که روش صحیح طلب علم برای مبتدی را بیان کنید. هم چنین کتاب‌هایی که باید از آنها شروع کند را معرفی نمایید. جواب: منهج صحیح برای طالب علم، چه در اول راه باشد و چه در میانه راه طلب علم و چه در پایان آن، این است […]

ادامه مطلب …

(۶۳۲) بهترین وسیله برای تحصیل علم چیست؟

(۶۳۲) سوال: بهترین وسیله برای آموختن علم سودمند چیست؟ جواب: الحمد لله در حال حاضر راه‌های زیادی برای کسب علم وجود دارد. از جمله: اول: نزد شیخی که در علم و دینش مورد اعتماد باشد، کسب علم کنی. این بهترین وقوی‌ترین راه بوده و تحصیل علم را ساده‌تر می‌سازد. دوم: علم را از طریق کتاب‌هایی […]

ادامه مطلب …

(۶۷۲) کتاب (ریاض الصالحین)چگونه کتابیست؟

(۶۷۲) سوال: شخصی در مورد کتاب (ریاض الصالحین) پرسیده که چگونه کتابی است؟ جواب: قبل از پاسخ به این سوال، دوست دارم به سائل و دیگر مسلمانان موضوعی را متذکر شوم. مهم‌ترین کتابی که باید به آن عنایت ورزید، قرآن است. صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم ده آیه از قرآن را که حفظ می‌کردند، تا زمانی که آن […]

ادامه مطلب …

(۶۲۱) آموزش توحید توسط پدر به فرزندان.

(۶۲۱) سوال: چگونه یک پدر، توحید را به فرزندانش بیاموزد؟ جواب: همانگونه که دیگر مسائل دینی را به آنها می‌آموزد، توحید را نیز به آنها بیاموزد. یکی از بهترین کتاب‌ها در این زمینه کتاب (ثلاثة الأصول) تألیف شیخ الإسلام محمد بن عبد الوهاب است. اگر آن را کامل حفظ کنند و به اندازه‌ی عقل و […]

ادامه مطلب …

(۷۰۷) دعوت به سوی الله توسط زنان

(۷۰۷) سوال: یک زن چگونه می‌تواند مردم را به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دعوت دهد؟ چه چیزهایی به او در این راه کمک می‌کنند؟ برای شروع در طلب علم شرعی، چه کتاب‌هایی را مطالعه نماید؟ جواب: اولا زن نیز در صورتی که نسبت به شریعت علم داشته باشد، کاملا مثل مرد، دعوتگر به حساب می‌آید. در […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه