(۶۷۷۹) سوال: شیخ بزرگوار، الله شما را حفظ کند، آیا وسواس قلبی از نشانه‌های نفاق است یا نشان‌دهنده ضعف ایمان؟ زیرا این فرد هیچ توانی در آن ندارد و این وسواس در بسیاری از مواقع به ویژه زمانی که قصد انجام اعمال صالح دارد با او هستند؟

جواب:

وسواس قلبی نه نفاق است و نه دلیلی بر ضعف ایمان بلکه نشانه قوت ایمان است اما بر انسان واجب است که در برابر آن مقاومت کند و صحابه نیز از این وسواس‌ها به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم  شکایت کردند و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «وَقَدْ وَجَدْتُمُوهُ؟. قَالُوا: نَعَمْ. قَال: ذَاكَ صَرِيحُ الْإِيمَانِ»[۱]: (آیا آن را در خود یافته‌اید؟ گفتند: بله، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: این، ایمان خالص است).

سپس رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دستور داد که هرکس این را احساس نمود، از شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و از این وسواس‌ها دوری کند همان‌طور که در حدیث آمده است: «يَأْتِي الشَّيْطَانُ أَحَدَكُمْ، فَيَقُولَ: مَنْ خَلَقَ كَذَا وَكَذَا؟ حَتَّى يَقُولَ لَهُ: مَنْ خَلَقَ رَبَّكَ؟ فَإِذَا بَلَغَ ذَلِكَ، فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ، وَلْيَنْتَهِ»[۲]: (شیطان یکی از شما را وسوسه می‌کند و می‌گوید: چه کسی فلان چیز را خلق کرده؟ چه کسی فلان چیز دیگر را خلق کرده؟ تا اینکه می‌پرسد: چه کسی خالق پروردگارت است؟ هنگامی که به این مرحله رسید، پس باید به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و از آن دست بکشد).

بنابراین، اگر مؤمن این وسواس‌ها را که شیطان به او می‌افکند، احساس کرد، باید به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده پناه ببرد و از این وسواس‌ها دوری کند و ان شاء الله از بین خواهند رفت.

بنابراین، این وسواس‌ها نه دلیلی بر نفاق هستند و نه بر ضعف ایمان و وجود آن نشانه ایمان خالص هست همچنین شیطان به قلبی خراب نمی‌آید که فاسدش کند چون خودش فاسد است بلکه به سراغ قلب‌های سالم و خالص می‌آید تا دین و یقین آن‌ها را فاسد کند و از ابن عباس نقل شده که به  او گفته شد: یهودیان ادعا می‌کنند در نماز خود وسواس ندارند، ایشان پاسخ دادند: “شیطان با قلب خراب چه می‌کند؟ ” [۳]

پس شیطان به قلبی که از قبل خراب است نمی‌آید تا آن را تخریب کند زیرا آن قلب از پیش ویران شده است اما کسی که به این وسواس‌ها دچار می‌شود، باید از شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و به آن‌ها توجه نکند و به کار خود ادامه دهد، چه آن کار دنیوی باشد و چه اخروی.

[۱] صحیح مسلم: كتاب الإيمان، باب بيان الوسوسة في الإيمان، وما يقوله من وجدها، شماره (۱۳۲).

[۲] صحیح بخاری: كتاب بدء الخلق، باب صفة إبليس وجنوده، شماره (۳۱۰۲)، و صحیح مسلم: كتاب الإيمان، باب الوسوسة في الإيمان وما يقوله من وجدها، شماره (١٣٤).

[۳] تخریج آن گذشت.