(۶۷۴۲) سوال: ‌ای شیخ بزرگوار، اگر انسان بخوابد در حالی که اقوام فوت‌شده‌ا‌ی دارد و در خواب اقوام فوت‌شده‌اش مانند والدینش، در شب نزدش می‌آیند و با او صحبت می‌کنند یا برای مدتی کوتاه نزد او می‌‌خوابند، آیا این رؤیاها صحت دارد؟ الله شما را برکت دهد.

جواب:

این رؤیاها ممکن است صحیح باشند و ممکن است از حدیث نفس (افکار درونی فرد نشأت گرفته) باشند لذا ممکن است فرد در بیداری به مردگان خود فکر کند، گویا که آن‌ها را مخاطب قرار می‌دهد و با آن‌ها صحبت می‌کند سپس آن را درخواب می‌بیند و بسیاری از افراد در خواب چیزهایی را می‌بینند که در بیداری به آن‌ها فکر کرده‌اند با این حال، رؤیا ممکن است صحیح هم باشد به‌طوری که فردی ممکن است مرده‌ای را در خواب ببیند و با او گفتگو کند.

یکی از نمونه‌ها، ماجرای ثابت بن قیس بن شماس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ است هنگامی که در جنگ یمامه به شهادت رسید: «أَنَّ ثَابِتَ بْنَ قَيْسٍ جَاءَ يَوْمَ الْيَامَةِ، وَقَدْ تَحَنَّطَ، وَلَبِسَ أَكْفَانَهُ، وَقَدِ انْهَزَمَ أَصْحَابُهُ، وَقَالَ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَبْرَأُ إِلَيْكَ مِمَّا جَاءَ بِهِ هَؤُلَاءِ، وَأَعْتَذِرُ إِلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلَاءِ، فَبِئْسَ مَا عَوَّدْتُمْ أَقْرَانَكُمْ خَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ أَقْرَانِنَا سَاعَةً، ثُمَّ حَمَلَ فَقَاتَلَ سَاعَةً فَقُتِلَ، وَكَانَتْ دِرْعُهُ قَدْ سُرِقَتْ، فَرَآهُ رَجُلٌ فِيمَا يَرَى النَّائِمُ، فَقَالَ: إِنَّ دِرْعِي فِي قِدْرٍ تَحْتَ إِكَافٍ بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا. وَأَوْصَى بِوَصَايَا، فَطَلَبَ الدِّرْعَ فَوَجَدَ حَيْثُ قَالَ، فَأَنْفَذُوا وَصِيَّتَهُ»[۱]: (ثابت بن قيس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روز جنگ یمامه درحالی آمد که کفن‌های خود را پوشیده و خود را با عطری که برای مردگان استفاده می‌شود معطر کرده بود و در عین حال اصحاب و یارانش نيز شکست خورده بودند و گفت: بار الها من از دستاورد اینها اعلام برائت می‌کنم و از کاری که کرده‌اند از تو عذرخواهی می‌کنم، عادت خیلی بدی به طرف مقابل خود داده‌اید، بگذارید اندکی با طرف مقابل راحت باشیم سپس حمله کرد و مدتی جنگید و کشته شد در حالی که زره‌اش نیز قبلا دزدیده شده بود، پس از کشته شدنش شخصی او را در خواب دید ثابت ابن قیس به او می‌گوید: زره‌ام در فلان جا در یک دیگ زیر یک زین قرار دارد همچنین وصیت‌هایی نیز کرد، آن مرد به دنبال زره گشت و آن را همان جایی یافت که ثابت بن قیس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ در خواب گفته بود از این رو وصیت‌هایش را انجام دادند).

گزارش‌هایی از ملاقات ارواح زنده‌ها با مردگان برای ما ذکر می‌گردد که در آن‌ها مردگان از حقیقت‌هایی صحبت می‌کنند اما اگر مرده‌ای در خواب چیزی بگوید که از نظر شرعی حلال نیست یا امری غیرممکن یا از امور غیب باشد مثل این که بگوید: در آینده فلان چیز و فلان چیز رخ خواهد داد، این چیزی نیست و نباید به آن اعتماد کرد و آن را پذیرفت.

[۱] مستدرك حاكم (٢٦٠/٣ ، شماره (٥٠٣٥ وقال: صحيح على شرط مسلم، ولم يخرجاه.