پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۶۷۲۲) آیا برخواستن برای معلم جایز است؟

(۶۷۲۲) سوال: آیا برخواستن برای معلم جایز نیست؟ و اگر جایز نیست، چه باید کرد اگر این موضوع باعث ناراحتی معلم شود؟ به عنوان مثال، در مدرسه‌ی ما یک دانش‌آموز دختر برای معلم نایستاد و معلم از او پرسید: چرا مانند سایر دانش‌آموزان نایستادی؟ او پاسخ داد که این کار جایز نیست و این موضوع باعث بحث بین آنها شد و معلم خواست آن دانش‌آموز را به مدت دو روز از کلاس دور کند و ما نمی‌خواهیم این اتفاق برای ما بیفتد، پس چه کنیم؟ الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شما را موفق بگرداند.

جواب:

وادار کردن دانش‌آموزان پسر یا دختر به ایستادن برای معلم مرد یا معلم زن از امور منکر است و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده که فرمودند: «مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَمْثُلَ لَهُ الرِّجَالُ قِيَامًا؛ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ»[۱]: (کسی که دوست داشته باشد مردان برای او بایستند، پس جایگاهش را در آتش آماده کند).

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که شریف‌ترین جایگاه مخلوقات را نزد الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و مؤمنین دارد، دوست نداشت مردم برای او بایستند و از این کار اکراه داشت؛ پس برای ما کافی است که در این عمل رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مانند او باشیم و از چیزی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نمی‌پسندید را نپسندیم و از اینکه مردم برای ما بایستند را دوست نداشته باشیم؛ پس چگونه شایسته‌ی ما می‌باشد که مردم را مجبور کنیم که برای ما بایستند؟ بنابراین مدیران مدارس، چه مرد و چه زن، باید معلمان زن و مرد را از انجام چنین اعمالی منع کنند و مقامات بالاتر از آنها، مثل وزارت یا ریاست نیز باید این موضوع را ملاحظه نماید و آن را ممنوع کنند زیرا این کار نه تنها خلاف مشروع می‌باشد بلکه نوعی برده‌داری و تحقیر برای دانش‌آموزان است و برای دانش‌آموز کافی است که با ادب و احترام به معلم گوش دهد و به او توجه نماید و چیزی را که می‌گوید دنبال کند و در مواردی که سوال دارد و نفهمید با او بحث کند اما این گونه مسائل ظاهری که مخالف شریعت است، جایز نیست که کسی را به انجام آن مجبور کنیم هچنین از شرع نیست که مردم به هنگام ورود معلم به کلاس برای او بایستند اصحاب نیز زمانی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد می‌شد، برای ایشان نمی‌ایستادند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل الوقوف للمُدرّسة لا يجوز؟ وإذا كان لا يجوز فماذا نفعل إذا كان هذا يضايق المدرسة؟ حيث كانت عندنا طالبة لم تقف للمدرسة، فسألتها: لماذا لم تقفي كبقية الطالبات؟ فأخبرتها أن ذلك غير جائز، فحصلت بينهما مناقشة، فأرادت المدرسة إبعاد تلك الطالبة لمدة يومين، ونحن لا نريد أن نُفْصل، فماذا نفعل وفقكم الله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: إلزام الطالبات، أو الطلبة بالقيام للمدرس، أو المُدرسة هذا من الأمور المنكرة، وقد جاء عن النبي صلى الله عليه وسلم: «مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَمْثُلَ لَهُ الرِّجَالُ قِيَامًا، فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ».

وقد كان رسول الله صلى الله عليه وسلم وهو أشرف الخلق عند الله جاها، وعند المؤمنين يكره أن يقوم الناس له، ولا يُحِبُّ ذلك، فحسبنا أن نكون مثل رسول الله صلى الله عليه وسلم في عمله هذا، وأن نكره ما كرهه الرسول صلى الله عليه وسلم وأن نكره أن يقوم لنا الناس، فكيف يليق بنا أن نلزم الناس بالقيام لنا؟ ولهذا ينبغي لمديري المدارس – من رجال ونساء – أن يمنعوا المدرّسات أو المدرسين من عمل مثل هذه الأمور، ثم على من فوقهم من الوزارة أو الرئاسة أن تلاحظ ذلك، وأن تعمم بالمنع منه، لأن هذا كما أنه خلاف المشروع، ففيه نوع من الاستبعاد للطلبة والطالبات والإذلال لهم، وكفى بالطالب وقارا، وكفى به أدببًا أن يكون منتبها للمدرس، متابعا له فيما يقول مناقشا له فيما يُشكل عليه، وأما هذه الأمور الشكلية التي تخالف الشريعة، فإنه لا يجوز لأحد أن يلزم بها، فإنه ليس من الشرع أن يقوم الناس للمعلم إذا دخل، والرسول عليه الصلاة والسلام – كان أصحابه لا يقومون له إذا دخل.

مطالب مرتبط:

(۶۶۹۲) حکم استفاده از گوشی مدرسه برای ضرورت یا غیر ضرورت چیست؟

اشکالی ندارد در آنچه به او اجازه داده شده و آن تماس در داخل منطقه می‌باشد چون هزینه‌ای برای اداره ندارد اما اگر تماس خارج از منطقه باشد مانند تماسی که نیاز به شماره گیری صفر دارد جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۶۷۱۳) معلم مردی که به دختران در سن بلوغ درس می‌دهد، چگونه باید رفتار کند؟

باید از آن دوری کند و این کار را نکند، زیرا دخترانی که در سن بلوغ هستند، فتنه‌ هستند به‌ویژه اگر آنها را ببیند و آنها نیز او را ببینند؛ پس مجال زنان را به زنان بسپارد و او در حوزه‌ی مردان باشد....

ادامه مطلب …

(۶۷۰۶) حکم ادامه‌ی تحصیل دختری جوان در برابر مخالفت پدر

بر آنچه از طرف پدرت حاصل گشته است صبر کن، ممکن است الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از طریقی دیگر گشایش حاصل کند، به طوری که پدرت در امر خود تفکر کند و با افراد عاقل و دیندار مشورت نماید و الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وضعیت را تغییر دهد....

ادامه مطلب …

(۶۷۲۱) آیا جایز است که دانش‌آموز در زمان امتحان به هم‌کلاسی خود کمک کند؟

به هیچ عنوان کمک به هم‌کلاسی در امتحان جایز نیست، زیرا این کار نوعی خیانت در امانت است...

ادامه مطلب …

(۶۶۹۳) آیا در صبحانه خوردن جمعی معلمین در زنگ استراحت اول مشکلی دارد؟

اگر آنها در تعهدی که به‌واسطه‌ی قرارداد بین آنها و دولت بر آن‌ها واجب گشته خللی ایجاد شود، این حرام است...

ادامه مطلب …

(۶۶۹۸) کفاره‌ی کوتاهی معلم در انجام وظایف و حکم صدقه از حقوق

نظر من این است که بر  او واجب می‌باشد به اندازه‌ای که کوتاهی کرده است، از حقوق خود به صندوق مدرسه واریز کند، اگر این امکان‌پذیر نیست، باید آن مبلغ را صدقه بدهد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه