(۶۵۴۴) سوال: می‌دانیم که دین حنیف‌مان مارا به اطاعت از پدر و مادر در هرآنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ راضی است، امر کرده است و سوال من این است: بعضی پدران را می‌یابیم که در معامله با پسران خود سنگ‌دل هستند به‌گونه‌ای که از خلال آن احساس ترس و هراس می‌کنیم و بعضی از آن‌ها کتک می‌زنند و دشنام می‌دهند و لعنت می‌کنند و وقتی که پسر از این مرحله‌ی (سنی) عبور کرد و بزرگ شد، بدتر می‌شود و در این مرحله می‌گوید: اگر با دختر فلانی ازدواج نکردی من از تو راضی نیستم و اگر فلان مقدار مال به من ندهی من از تو راضی نیستم و چیزهای دیگری که در این مجال وجود دارد و همه‌ی آن با این حجت که: «أنتَ و مالُكَ لأَبِيكَ[۱]: (تو و مال تو برای پدرت می‌باشد)، آیا نصحیت و توصیه‌ای برای این پدران وجود دارد شیخ بزرگوار؟

جواب:

نصیحت من به پدران و مادران این است که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را در تربیت فرزندان از دختر و پسرشان رعایت کنند و آن‌ها را بر نیکی یاری دهند و این باید با لطف و توصیه‌ی صحیح و عدم خشونت باشد و بدانند که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ رَفِيقٌ يُحِبُّ الرِّفْقَ، وَيُعْطِي عَلَى الرِّفْقِ مَا لَا يُعْطِي عَلَى الْعُنْفِ، وَمَا لَا يُعْطِي عَلَى مَا سِوَاهُ»[۲]: (الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مهربان و آسان گير است و نرمی و ملايمت را دوست دارد و در برابر نرمی و خوش رفتاری، پاداش يا نتايجی می‌دهد که در برابر (خشونت و) چيزهای ديگر نمی‌دهد) خشونت سبب قطع رابطه و نافرمانی می‌گردد چون سرشت انسان‌ها اینگونه است که از کسی که به او بدی می‌کند، بدش آید و از کسی که به خوبی کند، خوشش بیاید.

اما نصیحت من به نسبت فرزندان این است که صبر کنند و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ احتساب اجر نمایند و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهند که پدران و مادرانشان بر آن‌ها مسلط نگرداند و بدانند که برای هر سختی، رهایی است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اجر صبرکنندگان را بدون حساب می‌دهد.

 اگر پدران یا مادرانشان آن‌ها را به امری که در آن سختی است، امر کنند و آن به مصلحت پدر و مادرشان نیست یا در آن ضرر دنیا و آخرتشان قرار دارد، واجب نیست که از پدر و مادرشان اطاعت کنند چون اطاعت از پدر و مادر فقط در اموری می‌باشد که به نفع پدر و مادر است و به فرزندان ضرری نمی‌رسد و همیشه جانب صبر و امید به اجر و انتظار فرج را برتری دهید و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ (حل) آن را بخواهید چون الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده است: {وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌۖ أُجِیبُ دَعۡوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِۖ فَلۡیَسۡتَجِیبُوا۟ لِی وَلۡیُؤۡمِنُوا۟ بِی لَعَلَّهُمۡ یَرۡشُدُونَ} [سوره البقرة: ۱۸۶]: (و چون بندگانم، از تو درباره من بپرسند، بگو: به راستی که من نزدیکم، دعای دعاکننده را هنگامی‌که مرا بخواند؛ اجابت می‌کنم. پس (آنان) باید دعوت مرا بپذیرند، و به من ایمان بیاورند، باشد که راه‌یابند).

[۲] صحیح مسلم: كتاب البر والصلة والآداب، باب فضل الرفق، رقم (٢٥٩٣).

[۱]  سنن ابن ماجه: كتاب التجارات، باب ما للرجل من مال ولده، شماره (۲۲۹۱).