(۶۵۴۱) سوال: حکم پدری که در حق پسرانش جفا می‌کند و همیشه می‌بینی که در صورت فرزندانش عبوس و عصبانی است، چیست؟ با وجود این‌که با دیگران با روی باز و خندان است و خاطر مشکلات عادی که در همه‌ی خانه‌ها وجود دارد، فرزندان را به مدت چند هفته رها کرده می‌کند و به شهر دیگر می‌رود؛ نصیحت شما برای کسانی که مسؤلیت خود را به جا نمی‌آورند چیست؟ آیا بر کارهای خیر و خوش‌رویی با مردم ثواب دارد در حالی که با فرزندانش عبوس و شدید است؟ با بوجود این که فرزندانش در حق او کوتاهی نکرده‌اند و آیا مرد با هم‌نشینی با فرزندانش و خوش‌رویی با آن‌ها دارای اجر می‌گردد؟ با همراه دلیل توضیح داده شود الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در شما برکت بیاندازد؟

جواب:

حکم و دلیل، قول رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است که می‌فرماید: «خَيْرُكُمْ خَيْرُكُمْ لِأَهْلِهِ، وَأَنَا خَيْرُكُمْ لِأَهْلِي»[۱]: (بهترین شما بهترین برای اهلش می‌باشد و من بهترین شما نسبت به اهلم هستم).

لذا نصیحت من برای این پدر (اگر آنچه از او ذکر گردید صحیح باشد) این است که بر معاشرت نیک با خانواده از همسر، پسران و دخترانش و بقیه‌ی خانواده حریص باشد و بداند که این کار او را به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نزدیک می‌کند و از بهترین مردم می‌گردد چون رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «خَيْرُكُمْ خَيْرُكُمْ لِأَهْلِهِ، وَأَنَا خَيْرُكُمْ لِأَهْلِي»: (بهترین شما بهترین برای اهلش می‌باشد و من بهترین شما نسبت به اهلم هستم) اما به نسبت خوش‌رویی و خوش اخلاقی با مردم، دارای اجر است چون این از اخلاق خوبی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن تشویق نموده‌‌اند و انسان نمی‌تواند به همه‌ی مردم روزی دهد و مالش را برای آن‌ها تقسیم کند و اگر این‌کار را نیز بکند به نسبت اخلاق نیک چیزی به حساب نمی‌آید ولی می‌تواند با اخلاق والا و نیک مردم را به خوبی و الفت و محبت فرا خواند.

برای همین می‌گویم: شایسته‌ی این پدر است همانطور که با مردم خوش‌رفتاری می‌کند با خانواده و فرزندانش نیز خوش‌رفتاری نماید و خوش‌رفتاری و احسان با اهل و فرزندانش با‌فضلیت‌تر از احسان و خوش‌رفتاری با دیگران می‌باشد و اما به نسبت خانواده‌اش، باید (در برابر بد اخلاقی پدرشان) صبر نمایند و احتساب اجر کنند و منتظر فرج بمانند و اگر امکان دارد او را نصیحت کنند یا به دوستان و رفیقانش سپرده شود که او را نصحیت کند و شاید الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قلب او را تغییر دهد.

[۱] سنن ترمذی: كتاب المناقب، باب في فضل أزواج النبي صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شماره (٣٨٩٥) وقال: حسن غريب صحيح. و سنن ابن ماجه: كتاب النكاح، باب باب حسن معاشرة النساء، شماره (۱۹۷۷).