سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۶۵۱۷) حکم شرعی و راهکارهای حفظ صله رحم در مواجهه با قطع رابطه خویشاوندان

(۶۵۱۷) سوال: خاله و دایی‌ام با مادرم که خیر آن‌ها را می‌خواهد دچار مشکلاتی شده‌اند و در بسیاری از اوقات با مادرم صحبت نمی‌کنند و او را دشنام می‌دهند ولی مادرم قطع کردن صله‌ی رحم را دوست ندارد و به صله‌ی رحم رغبت دارد ولی آن‌ها در مقابل، آن‌ها نمی‌خواهند که با مادرم صحبت کنند و رابطه داشته باشند و دایی‌ام بیش از ۷ سال است با مادرم قطع رابطه کرده است، با این وجود، مادرم چکار کند؟ جزاکم الله خیرا.

جواب:

بر مادرت واجب است که صله‌ی رحم را با آن‌هایی که با او قطع رابطه کرده‌اند به جا آورد چون رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «لَيْسَ الْوَاصِلُ بِالْمُكَافِئِ»: (به جا آوردن پيوند خويشاوندى به طور متقابل صله‌ی رحم راستين نيست) و او کسی می‌باشد که فقط در صورتی صله‌ی رحم را به جا می‌آورد که در مقابل، صله‌ی رحمش را به جا آورند و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «وَلَكِنِ الْوَاصِلُ الَّذِي إِذَا قَطَعَتْ رَحِمُهُ وَصَلَهَا»[۱]: (بلكه صله‌ی رحم (راستين) هنگامى است كه اگر خويشاوندان ارتباط خويش را با كسى قطع كردند، او همچنان پيوند خويشاوندى را با آنان حفظ مى كند) لذا او صله‌ی رحم را در صورتی به جا می‌آورد که حتی آن‌ها نیز با او قطع رابطه کرده‌اند و در این حالت او اجر صله‌ی رحم و اجر صبر بر قطع رابطه‌‌ای که آن‌ها کرده‌اند را دارد و همچنین اجر صبر بر بد کلامی آن‌ها از دشنام و غیره را نیز دارد لذا به صله‌ی رحم خود را ادامه دهد و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به خاطر اذیتی که از جانب آن‌ها به او می‌رسد امید اجر داشته باشد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لديّ خال وخالة، يحصل منهما مشكلات مع والدتي التي تُحب الخير لهما، وهما كثيرًا ما يتكلمان على والدتي ويَسبَّانِها، ولأن والدتي لا تحب قطيعة الرحم، فهي ترغب في صلتهما، إلا أنهما لا يريدان مقابلتها، والتحدث معها، علما بأن خالي قاطع والدي أكثر من سبع سنوات، فماذا تعمل والدتي جزاكم الله خيرا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: الواجب على والدتك أن تصل هؤلاء الأقارب القاطعين، لأن النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- قال: «لَيْسَ الوَاصِلُ بِالْمُكَافِي». وهو الذي لا يصل رحمه إلا إذا وصله، قال -عليه الصلاة والسلام-: «وَلَكِنِ الوَاصِلُ الَّذِي إِذَا قُطِعَتْ رَحِمُهُ وَصَلَهَا». فهي إذا واصلتهم، وهم يقاطعونها، فلها الأجر على صلتها، ولها الأجر على الصبر على مقاطعتهم، ولها الأجر على الصبر على ما يتفوهون به عليها من السب وغيره، فلتَمْضِ في صلتها، ولتحتسب الأجر من الله -تعالى- على ما يحصل من هؤلاء الأقارب من أَذِيَّة.

مطالب مرتبط:

(۶۵۲۳) گناهی کسی که سبب قطع صله‌ی رحم می‌شود چگونه است؟

کسی که امر به قطع صله‌ی رحم می‌نماید با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش مخالفت نموده و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به صله‌ی ارحام امر کرده است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن تشویق نموده و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در قرآن خبر داده است که قطع کردن صله‌ی رحم از اسباب لعنت می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۶۵۳۳) حکم ترک دیدار خویشاوندان به سبب پرهیز از شنیدن غیبت

بر تو واجب است که صله‌ی رحمت را به جا آوری و با طوری نیک نزدشان بروی و از صله‌ی رحم تو بر آن‌ها، این است که وقتی غیبت کردند، آن‌ها را نصیحت کنی...

ادامه مطلب …

(۶۵۲۰) آیا اجر به جا آوردن صله‌ی ارحام نزدیکان شیری مانند به جا آوردن صله‌ی ارحام نزدیکان نسبی است؟

رای پسر واجب نیست  همانطور که صله‌ی رحم مادر نسبی خود را به جا می‌آورد، صله‌ی رحم مادر شیری خود را نیز به جا آورد و در حقیقت رضاعت موجب نزدیکی و خویشاوندی در بعضی امور می‌گردد اما مانند نسبی نیست.....

ادامه مطلب …

(۶۵۲۲) می‌خواهم که برای مردم حقوق أقارب (نزدیکان) شیری را واضح کنید و آیا حقوق آن‌ها مانند أقارب (نزدیکان) نسبی است؟

این که رضاعت نوعی صله می‌باشد شکی نیست ولی قرابت محسوب نمی‌گردد و حقوقی که در قرابت قرار دارد را ندارند و برای همین نفقه، دیه، صله و دیگر چیز‌ها در آن واجب نیست و فقط با آن، نکاح حرام می‌شود...

ادامه مطلب …

(۶۵۱۳) عموهایم نزد مردم با صحبت‌هایشان من را اذیت می‌کنند، من با آن‌ها چکار کنم؟

صله‌ی رحم را با آن‌ها قطع نکن، بلکه صله‌ی رحم آن‌ها را به جا آور و هنگامی که صله‌ی رحم را در مقابل کسی که صله‌ی رحم را قطع کرده است به جا آوری، بافضلیت‌تر است لذا تو واجب صله‌ی رحم آن‌ها را به جا بیاور ...

ادامه مطلب …

(۶۵۳۱) پدر شیری دارم ولی با او مقابله نمی‌کنم آیا گناهی دارم؟

او گناهی ندارد چون پدر شیری از خویشاوندانی نیست که به جا آوردن صله‌ی او واجب باشد ولی شایسته است انسان خویشاوندان شیری خود را با نیکی کردن و احسان و صدقه و غیره فراموش نکند اما حق آن‌ها مانند حق قرابت نیست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه