شنبه 25 صفر 1448
۱۷ مرداد ۱۴۰۵
8 آگوست 2026

(۶۴۱۳) حکم تکرار صلوات در میان سخنرانی و مشروعیت آن در سنت نبوی

(۶۴۱۳) سوال: برخی از علما در میان ما هنگامی که می‌خواهند سخنرانی یا موعظه‌ای ارائه دهند، هر از چند گاهی توقف کرده و می‌گویند: بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستید سپس کمی صحبت می‌کنند و دوباره می‌گویند: بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستید؛ آیا این کار از رسول کریم صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است؟

جواب:

آنچه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در خطبه‌ها و موعظه‌ها وارد شده این است که با حمد و ستایش الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آغاز می‌کرد، و اشکالی ندارد که انسان پس از آن، بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستد؛ پس شهادت دهد و بگوید: شهادت می‌دهم که هیچ معبودی بحقی جز الله نیست و شهادت می‌دهم که محمد بنده و فرستاده‌ اوست، و بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستد، سپس بگوید: «اما بعد» و موضوع خطبه را آغاز کند.

اما برخی از خطبا وقتی در مردم غفلتی مشاهده می‌کنند، برخی‌شان می‌گویند: بگویید لا إله إلا الله، یا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را یاد کنید، و برخی می‌گویند: بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستید، و با این هدف که مردم را بیدار و متوجه کنند، این سخن را می‌گویند و بعضی دیگر می‌گویند: توجه کن، یا گوش بده و مانند این‌ها.

پس آنچه برایم روشن است، این است که کسانی که چنین عباراتی را در وسط خطبه می‌گویند، قصدشان از آن، عبادت‌کردن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با این کلمات نیست، بلکه هدفشان تنبیه و متوجه‌کردن موعظه‌شوندگان و حاضران است و من در چنین کاری اشکالی نمی‌بینم، إن شاء الله.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بعض العلماء عندنا عندما يريد أن يلقي كلمة، أو موعظة من حين لآخر يتوقف، ويقول: صلُّوا على رسول الله. ثم يتحدث قليلا، ثم يقول لهم بعد ذلك: صلوا على رسول الله. فهل هذا وارد عن الرسول الكريم صلى الله عليه وسلم ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الوارد عن النبي صلى الله عليه وسلم في الخطب، والمواعظ أنه يبدأ بحمد الله، والثناء عليه، ولا حرج أن يصلى الإنسان على النبي صلى الله عليه وسلم بعد ذلك فيتشهد، ويقول: أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمدا عبده ورسوله، ويصلي على النبي صلى الله عليه وسلم ثم يقول: أما بعد. ويبدأ في موضوع الخطبة، لكن بعض الخطباء إذا رأى من الناس غفلة، فمنهم من يقول: قولوا: لا إله إلا الله، أو: اذكروا الله. ومنهم من يقول : صلوا على النبي صلى الله عليه وسلم. وينوي بذلك أن ينبه الناس، ومنهم من يقول: انتبه أو: استمع. أو ما أشبه ذلك.

فالذي يظهر لي أن هؤلاء الذين يقولونها في أثناء الخطبة هم لا يريدون بهذا التعبد الله -تعالى- بذلك، وإنما يريدون بذلك تنبيه الموعوظين، والمخطوب فيهم، ومثل هذا لا أرى فيه بأسًا إن شاء الله.

مطالب مرتبط:

(۶۳۹۶) حکم داستان‌سرایی غیر واقعی برای ترغیب کودکان به نماز

اگر این داستان‌ها واقعی باشد، اشکالی ندارد اما اگر غیر واقعی باشد، مانند این‌که به کسی نسبت دهی که نماز صبح را خواند و چنین و چنان شد، در حالی که واقعیت ندارد، جایز نیست؛ چون این دروغ است.....

ادامه مطلب …

(۶۴۰۷) حکم قطع سخنران به دلیل طولانی‌شدن موعظه در مجلس عروسی

لازم است کسی که مردم را موعظه می‌کند، در موعظه‌ی خود حکمت به‌ خرج دهد؛ یعنی زمان مناسب، مکان مناسب، و شرایط مناسب و حتی افراد مناسب را در نظر بگیرد چون ممکن است فرد در برخی مواقع آمادگی شنیدن پند و موعظه را داشته باشد، و در زمانی دیگر نداشته باشد، پس باید حال او در نظر گرفته شود...

ادامه مطلب …

(۶۴۰۳) مسلمان چگونه دعوت به‌ سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را ابلاغ کند؟

مسلمان دعوت به‌سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با این‌که به سرزمین‌های مختلفِ برود و با مردم سخن بگوید و آن‌ها را پند دهد، انجام می‌دهد اما دعوت عمومی، در مساجد، مدارس و گردهمایی‌ها صورت می‌گیرد....

ادامه مطلب …

(۶۴۰۵) همکار غیرمسلمانم را به اسلام دعوت نکنم، در قیامت مؤاخذه می‌شوم؟

بر کسی که در محل کار، همکاری غیرمسلمان دارد واجب است که او را به اسلام دعوت کند، اما با نرمی و آرامش، و ارائه‌ی چهره‌ی حقیقی اسلام...

ادامه مطلب …

(۶۴۱۱) آیا جایز است که امام مسجد برای جماعت حاضر در مسجد نوارهای ضبط‌ شده‌ای را پخش کند که شامل نشست‌ها، سخنرانی‌ها و خطبه‌هایی از برخی مشایخ و خطبا باشد؟

می‌گوییم: اشکالی در این کار نیست؛ زیرا آنچه به‌طور مستقیم در مسجد گفته می‌شود، جایز است که از طریق این وسایل نیز در مسجد پخش شود، مادامی که آن سخن، مفید و سودمند باشد اما بدون شک بهتر و شایسته‌تر آن است که خودِ امام سخن بگوید...

ادامه مطلب …

(۶۳۹۸) حکم خواندن احادیث ریاض الصالحین بعد از نماز عصر در مساجد

این کار از بدعت‌ها نیست، بلکه از کارهایی است که موجب نشر علم می‌شود، پس اگر مردم به خواندن احادیث یا تفسیر قرآن کریم هر روز پس از نماز عصر یا عشاء یا مغرب عادت کنند، این کار نیکوست و از بدعت‌ها به شمار نمی‌آید.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه