(۶۳۸۱) سوال: من به رادیو قرآن گوش می‌دهم، و برخی گویندگان هنگام سخن گفتن نام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را ذکر می‌کنند، آیا در همان هنگام، من بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستم؟

جواب:

هرگاه انسان نام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را بشنود، باید بر او صلوات بفرستد زیرا جبرئیل علیه‌السلام به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گفت: «رَغِمَ أَنْفُ امْرِئٍ ذُكرتَ عِنْدَهُ فَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْكَ، فَقُلْتُ: آمِينَ»^[۱]: («بینیِ کسی به خاک مالیده شود که نام تو نزدش برده شود و بر تو درود نفرستد» من گفتم: آمین).

به همین دلیل برخی از اهل علم گفته‌اند: صلوات فرستادن بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر کسی که نام ایشان را بشنود، واجب است.

بر همین اساس هنگام گوش دادن به برنامه‌ «نور على الدرب» نام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را شنیدی، بر ایشان صلوات بفرست ای برادرم؛ که اگر چنین کنی، از این وعید نجات یافته‌ای و همچنین پاداشی نصیبت می‌شود، زیرا «مَنْ صَلَّى عَلَيَّ صَلَاةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ بِهَا عَشْرًا»^[۲]: (کسی که بر من یک‌ بار صلوات بفرستد، الله ده بار بر او صلوات می‌فرستد).

لذا اگر تو بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستی، سه فائده را حاصل کردی:

فایده‌ی اول: امتثال و فرمان‌برداری از دستور الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ؛ چرا که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَـٰۤىِٕكَتَهُۥ یُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِیِّۚ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَیۡهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسۡلِیمًا} [سوره اﻷحزاب: ۵۶]: (به راستی، الله و فرشتگانش بر پیامبر درود می‌فرستند؛ [پس] ای کسانی که ایمان آورده‌اید، [شما نیز] بر او درود فرستید و به شایستگی سلام گویید).

فایده‌ی دوم: صلوات فرستادن از حقوق رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر توست؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به‌وسیله‌ی ایشان تو را از گمراهی نجات داد و به راه هدایت رهنمون ساخت، هیچ راهی برای رسیدن به رضوان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و بهشت او جز راه محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وجود ندارد، حال اگر کسی راه یک شهری را به تو نشان دهد، او را محسن و نیکوکار به خود می‌دانی، پس چگونه با رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که راه به‌سوی بهشت را به تو نشان داده است؟ بنابراین از حقوق ایشان بر تو آن است که بر او صلوات بفرستی.

فایده‌ی سوم: اگر یک‌بار بر ایشان صلوات بفرستی، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ده‌بار بر تو صلوات می‌فرستد و معنای صلوات فرستادن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در ملأ أعلی بر پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثنا می‌گوید، چنان‌که ابو العالية گفته است.

پس هنگامی که معنای صلوات از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چنین باشد، بر تو نیز چنین است، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ذکر و یادت بلند می‌کند و بر تو صلوات می‌فرستد و نزد فرشتگان مقربش از تو یاد می‌کند و این نعمتی بزرگ است، و نیکی نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با ده برابر پاداش داده می‌شود الحمدلله، پس بر انسان شایسته است که در هر زمان و در هر حالی، بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بسیار صلوات بفرستد.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] صحیح مسلم: كتاب الصلاة، باب القول مثل قول المؤذن لمن سمعه، شماره (٣٨٤).