سه‌شنبه 21 صفر 1448
۱۳ مرداد ۱۴۰۵
4 آگوست 2026

(۶۳۷۵) اذکار صبحگاه و شامگاه دقیقاً چه زمانی گفته می‌شوند؟

(۶۳۷۵) سوال: اذکار صبحگاه و شامگاه دقیقاً چه زمانی گفته می‌شوند؟ آیا اذکار صبحگاه باید پیش از طلوع خورشید گفته شوند؟ و آیا گفتن آن‌ها پس از طلوع خورشید جایز است؟ و درباره‌ی اذکار شامگاه، آیا آن‌ها را پیش از غروب می‌گوییم؟ و آیا گفتنشان پس از غروب جایز است؟

جواب:

امر در این موضوع واسع است، اذکار صبحگاه از هنگام طلوع فجر آغاز می‌شود تا وقتی که خورشید بالا بیاید و به‌اصطلاح وقت چاشت (ضحی) فرا برسد و اذکار شامگاه از زمانی آغاز می‌شود که آفتاب زرد می‌شود تا نیمه شب یا نزدیک آن اما گاهی اذکار خاصی با زمان خاصی وارد شده‌اند؛ مثل آیه‌الکرسی که وارد شده: «مَنْ قَرَأَهَا فِي لَيْلَةٍ لَمْ يَزَلْ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ، وَلَا يَقْرَبُهُ شَيْطَانٌ حَتَّى يُصْبِحَ»[۱]: (هر کس آن را در شبی بخواند، پیوسته از جانب الله محافظی بر او خواهد بود و شیطان تا صبح به او نزدیک نمی‌شود) پس آنچه مقید به شب باشد، باید در شب گفته شود.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة:  متى تُذْكَر أذكار الصباح والمساء على وجه التحديد؟ هل نذكرها في الصباح قبل طلوع الشمس؟ وهل يجوز ذكرها بعد طلوعها؟ وبالنسبة لأذكار المساء، هل نذكرها قبل الغروب، وهل يجوز ذِكْرُها بعد غروبها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الأمر في هذا واسع، فأذكار الصباح من حين يطلع الفجر إلى أن ترتفع الشمس ضُحًى، وأذكار المساء من حين أن تصفر الشمس إلى منتصف الليل، أو قريبًا منه، لكن أحيانًا تأتي أذكار مُعيَّنة محددة، مثل آية الكرسي: مَنْ قَرَأَهَا فِي لَيْلَةٍ لَمْ يَزَلْ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ، وَلَا يَقْرَبُهُ شَيْطَانٌ حَتَّى يُصْبِحَ. فما قيد بالليل، فهو في الليل.

مطالب مرتبط:

(۶۳۶۳) آیا برای زنی که بر طهارت نیست، جایز است که بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستد؟

بله، جایز است که زن حائض بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستد و تمام اذکار واردشده از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را بگوید....

ادامه مطلب …

(۶۳۷۶) حکم به‌تأخیر انداختن اذکار صبحگاه تا ساعت یازده چیست؟

اگر به خاطر عذر باشد مثلاً اگر انسان خواب باشد و فقط در این ساعت بیدار شود، امیدواریم اشکالی نداشته باشد اما اگر بدون عذر باشد، اذکار صبحگاه جایگاهش همان وقت صبح است....

ادامه مطلب …

(۶۳۷۷) حکم اذکار روزانه برای افراد ناتوان از خواندن و نوشتن

اگر اکتفا به برخی اذکار، از نظر سنت کافی باشد همان‌گونه که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند ...

ادامه مطلب …

(۶۳۸۳) آیا در مورد صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در شب جمعه چیزی وارد شده است؟

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مسلمان را به زیاد کردن صلوات بر خود در روز جمعه امر فرموده است، با این‌که بسیار صلوات فرستادن بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در همه‌ی اوقات امری مشروع است.....

ادامه مطلب …

( ۶۳۷۸) صحت این جمله که «اللهم صل على محمد، وعلى آل محمد» را در روز جمعه هزار بار بگوییم، چگونه است؟

تعیین این ذکر به عدد معینی (مثل هزار بار) صحیح نیست اما زیاد فرستادن صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در روز جمعه مشروع است...

ادامه مطلب …

(۶۳۸۲) یا صحیح است که بعد از نام هر پیامبر یا رسولی که ذکر می‌شود، «صلّى الله عليه وسلّم» گفته شود؟

صلوات و سلام بر پیامبران علیهم‌الصلاة والسلام، هنگام ذکر آنان جایز است اما رسول ما محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به تأکید بر صلوات هنگام ذکر خاص شده است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه