سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۶۳۷۳) زمان مشخص اذکار صبحگاه و شامگاه که در سنت مطهر وارد شده، چه زمانی است؟

(۶۳۷۳) سوال: زمان مشخص اذکار صبحگاه و شامگاه که در سنت مطهر وارد شده، چه زمانی است؟ مثلاً آیا زمان اذکار شامگاه بین مغرب و عشاء است یا بین عصر و مغرب؟

جواب:

آنچه ظاهر است این می‌باشد که هر دو زمان (یعنی بین عصر تا مغرب و بین مغرب تا عشاء) از وقت شام محسوب می‌شوند؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دستور داده که او را پیش از طلوع آفتاب و پیش از غروب آن تسبیح بگوییم.

پس بهترین زمان برای اذکار صبحگاه، بین نماز فجر و طلوع خورشید است، و بهترین زمان اذکار شامگاه، بین نماز عصر تا غروب خورشید است؛ اما این زمان‌ها گسترده‌تر از این نیز هست، زمان اذکار صبحگاه ممکن است تا اشراق خورشید ادامه یابد، و همچنین زمان اذکار شامگاه ممکن است تا بخشی از آغاز شب امتداد یابد، و انر در این مسئله واسع است ولی آنچه که مقید به «شب» وارد شده، در روز انجام نمی‌شود مثل آیه‌الکرسی که در آن آمده است: «مَنْ قَرَأَهَا فِي لَيْلَةٍ لَمْ يَزَلْ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ، وَلَا يَقْرَبُهُ شَيْطَانٌ حَتَّى يُصْبِحَ»[۱]: (هر کس آن را در شبی بخواند، پیوسته از جانب الله محافظی بر او خواهد بود و شیطان تا صبح به او نزدیک نمی‌شود) چنین نصی به‌روشنی دلالت  بر اختصاص دادن این ذکر به شب دارد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما هو الوقت المحدد لأذكار الصباح والمساء الواردة في السُّنة المطهرة؟ فمثلا هل وقت أذكار المساء ما بين المغرب والعشاء، أو ما بين العصر والمغرب؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الذي يظهر أن الوقتين كلاهما من المساء: ما بين العصر إلى المغرب وما بين المغرب إلى العشاء، وقد أمر الله سبحانه وتعالى أن نُسبِّحه قبل طلوع الشمس، وقبل الغروب، فأفضل ما تكون الأذكار في الصباح ما بين صلاة الفجر، وبين طلوع الشمس، وفي المساء ما بين صلاة العصر، وبين غروب الشمس، ولكن الوقت يمتد إلى أكثر من ذلك، فوقت الصباح قد يمتد إلى إشراق الشمس، وكذلك وقت المساء، قد يمتد إلى طائفة من أول الليل، والأمر في ذلك واسع لكن ما ورد تخصيصه بالليل، فإنه لا يفعل في النهار، كما في قوله صلى الله عليه وعلى آله وسلم في آية الكرسي: مَنْ قَرَأَهَا فِي لَيْلَةٍ لَمْ يَزَلْ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ حَافِظُ، وَلَا يَقْرَبُهُ شَيْطَانٌ حَتَّى يُصْبِحَ. فمثل هذا النص واضح في تخصيص ذلك بالليل.

مطالب مرتبط:

(۶۳۷۱) من الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را صد بار ذکر می‌کنم، آیا این ذکر وارد شده یا نه؟

بله، ذکر صد بار وارد شده و در آن خیر فراوانی هست،....

ادامه مطلب …

(۶۳۷۴) آیا اذکار صبحگاه وقت مشخصی دارند؟

جایگاه آن از هنگام طلوع فجر است تا وقتی که خورشید طلوع کند و هنگام چاشت (ضحی) شود؛ و وقتی زمان چاشت فرارسید، وقت صبح پایان یافته است....

ادامه مطلب …

(۶۳۸۳) آیا در مورد صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در شب جمعه چیزی وارد شده است؟

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مسلمان را به زیاد کردن صلوات بر خود در روز جمعه امر فرموده است، با این‌که بسیار صلوات فرستادن بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در همه‌ی اوقات امری مشروع است.....

ادامه مطلب …

(۶۳۸۲) یا صحیح است که بعد از نام هر پیامبر یا رسولی که ذکر می‌شود، «صلّى الله عليه وسلّم» گفته شود؟

صلوات و سلام بر پیامبران علیهم‌الصلاة والسلام، هنگام ذکر آنان جایز است اما رسول ما محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به تأکید بر صلوات هنگام ذکر خاص شده است...

ادامه مطلب …

(۶۳۸۰) اگر نام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را بشنوم ولی بر ایشان صلوات نفرستم، آیا گناهکار می‌شوم؟

بدون شک کسی که نام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نزدش برده شود ولی صلوات نفرستد، خیری بزرگ را از دست داده و خود را در معرض این عقوبت قرار داده است....

ادامه مطلب …

(۶۳۶۰) ذکر چیست و چگونه باید انجام شود؟

ذکر، یعنی یاد کردن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، و این یادکرد می‌تواند با زبان، یا با دل، یا با اعضای بدن باشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه