(۶۳۶۴) سوال: آیا ذکر گفتن مانند تکبیر و تهلیل و تحمید و صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بدون وضو صحیح است تا که زبان انسان به ذکر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تر باشد؟

جواب:

جایز است که انسان بدون طهارت، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را ذکر کند؛ زیرا در صحیحین از حدیث عائشه روایت شده که فرمود: «كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ اللَّهَ عَلَى كُلِّ أَحْيَانِهِ»^[۱]: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم، الله را در همه اوقات خود یاد می‌کرد).

برای ذکر گفتن، شرط نیست که انسان بر طهارت باشد؛ اما بهتر این است که انسان هنگام ذکر، با طهارت باشد؛ یعنی افضل است که انسان اگر می‌خواهد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را یاد کند، وضو بگیرد ولی این واجب نیست حتی اگر انسان جنب باشد، می‌تواند ذکر بگوید، مگر در مورد تلاوت قرآن؛ چرا که شخص جنب قرآن نمی‌خواند تا این‌که غسل کند، به دلیل حدیث علی بن أبی‌طالب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که فرمود: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًا»^[۲]: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرآن را در هر حالتی برای ما می‌خواند، مگر در حالی که جنب بود).

[۱] روایت بخاری به صورت معلق كتاب الأذان، باب: هل يتتبع المؤذن فاهها هنا وها هنا، وهل يلتفت في الأذان، وصحیح مسلم: كتاب الحيض، باب ذكر الله – تعالى – في حال الجنابة وغيرها، شماره (۳۷۳).

[۲] سنن ترمذی: كتاب الطهارة، باب في الرجل يقرأ القرآن على كل حال ما لم يكن جنبا، شماره (١٤٦) وقال: حسن صحيح.