چهارشنبه 8 صفر 1448
۳۱ تیر ۱۴۰۵
22 جولای 2026

(۶۲۷۵) حکم تصرف در مال شخصِ ناآگاه

(۶۲۷۵) سوال: یکی از برادران سعودی به‌سبب اشتباهی در حساب‌کردن، مبلغی معادل پانصد ریال نزد من گذاشته و فراموش کرده، و من نیز نمی‌دانم اکنون کجاست، و او نیز از این اشتباه آگاه نیست، می‌خواهم از این مبلغ رهایی رهایی یابم، آیا برایم جایز است این مبلغ را به ریال سعودی یا به پول رایج سودان به فقرا و نیازمندان از اقوام یا همسایگانم صدقه بدهم؟ یا راه دیگری وجود دارد؟

جواب:

واجب است ابتدا آن شخص را جست‌وجو کنی و اگر از یافتنش ناامید شدی، آنگاه می‌توانی آن پانصد ریال را به فقرا، چه در اینجا و چه در سودان، صدقه بدهی؛ چه با ریال سعودی و چه با پول سودانی، مهم این است که ابتدا باید در پی او باشی، و اگر ناامید شدی، سپس صدقه بده.

همین حکم را در مورد هر مالی که صاحبش ناشناخته است و نزد تو مانده باشد و از یافتن او ناامید شوی، می‌گوییم: می‌توانی از جانب او صدقه بدهی، و اگر روزی از روزها پیدا شد، به او اختیار بده و بگو: «مال تو را صدقه دادم، چون دسترسی به تو نداشتم، اکنون اختیار با توست: اگر خواستی، آنچه کردم را می‌پذیری و ثوابش برای توست، و اگر خواستی، مالت را به تو می‌دهم و اجر آن برای من می‌ماند».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: نسي عندي أحد الإخوة من السعوديين مبلغا من المال، قدره خمسمائة ريال نتيجة خطا حِسابي، ولا أعرف مكانه، وهو لا يعرف هذا الخطأ، وأريد أن أتخلص من هذا المبلغ إبراء لذمتي، فهل يجوز لي أن أتصدق بهذا المبلغ بالريال السعودي، أم بالعملة السودانية على بعض الفقراء والمحتاجين من أقاربي وجيراني، أم أن هناك طريقة أخرى؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الواجب عليك أن تبحث عن هذا الرجل فإذا يئست منه، فلك أن تتصدق بالخمسمائة الريال على الفقراء هنا، أو في السودان، وسواء تصدقت بها بالنقد السعودي، أو تصدقت بها بالجنيه السوداني، المهم أنه يجب عليك أولا أن تبحث عنه، فإذا يئست فتصدق به.

وهكذا نقول في كل مال مجهول صاحبه إذا بقي عندك، ويئست منه، فلك أن تتصدق به عنه، ثم إن قَدِمَ يومًا من الدهر فخيره، وقل له: إن المال الذي لك تصدقتُ به بناءً على أني لا أتمكن من الاتصال بك، والآن أنت بالخيار، إن شئتَ أجزت ما فعلته ويكون الأجر لك، وإن شئت أعطيتك مالك، ويكون الأجر لي.

مطالب مرتبط:

(۶۲۶۴) حکم قطع نذر مستحب روزه پس از شروع آن

انسان نمی‌تواند عبادتی را انجام دهد مگر آن‌چه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بدان اذن داده است،...

ادامه مطلب …

(۶۲۹۴) تکلیف مالی که از راه حرام به‌دست آمده و بازگرداندنش ممکن نیست چیست؟

اگر این مال از راه حرام به‌دست آمده و با زور از صاحبش گرفته شده، مانند دزدی، غصب، چپاول و امثال آن، و صاحبش شناخته‌شده است، حتماً باید به او بازگردانده شود....

ادامه مطلب …

(۶۲۹۰) حکم شرعی خطای مالی غیرعمد در معاملات و مسئولیت جبران آن

اگر فروشنده بداند که مشتری بیش از آنچه حقش بوده به او داده، واجب است که آن را به مشتری بازگرداند و اگر مشتری فوت کرده باشد، باید آن مال را به وارثانش بدهد...

ادامه مطلب …

(۶۲۹۵) حکم صدقه دادن از مال حرام به خانواده در صورت عدم امکان بازگرداندن به صاحبان اصلی

جایز نیست که این مال را به خانواده‌ات صدقه بدهی؛ زیرا اگر چنین کنی، گویا آن را به تملک خود درآورده‌ای....

ادامه مطلب …

(۶۲۸۱) توبه از سرقت اموال مردم و راه‌های جبران آن

اگر صاحب آن را نمی‌شناسی، مانند اینکه آن را از ماشینی دزدیده‌ای که صاحبش را نمی‌دانی، واجب است که معادل ارزش آن را صدقه بدهی....

ادامه مطلب …

(۶۲۶۰) حکم تکرار گناه پس از سوگند و عهد با الله عزوجل

اگر نفسش او را فریب داده و سپس به یاد آورد و پشیمان شد، باید به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند، و از این گناه آمرزش بطلبد و باید کفاره‌ی قسم بپردازد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه