سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۶۲۵۲) حکم ترک نماز و روزه در دوران غفلت

(۶۲۵۲) سوال: در آغاز جوانی‌ام، در مسیر غیر اسلامی بودم؛ به طاعات بی‌اعتنا بودم؛ گاه نماز و روزه انجام می‌دادم و گاه ترک می‌کردم؛ به محرمات نیز اهمیت نمی‌دادم؛ و این وضعیت حدود پانزده سال ادامه داشت، اکنون الحمد لله، به راه راست آمده‌ام، بر عبادات مداومت دارم و به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه‌ی نصوح کرده‌ام و از گذشته‌ی خود بسیار پشیمان هستم، و امیدوارم الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه‌ی مرا بپذیرد؛ سؤال من این است: از لحاظ نمازها و روزه‌هایی که در آن دوران ترک کرده‌ام که شمار دقیق آن‌ها را نیز به سبب طولانی بودن مدت نمی‌دانم، چه تکلیفی دارم؟ آیا توبه برای بخشش این گناه کافی است؟

جواب:

اولاً: تو را به خاطر اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تو را به توبه موفق گردانده، تبریک می‌گویم و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهم که تو را بر این توبه ثابت‌قدم بدارد و بر ما و بر تو نعمت توبه‌ی نصوح که گناهان گذشته را محو می‌کند، ارزانی دارد و ما را در ادامه‌ی زندگی حفظ کند.

دوما: تو را بشارت می‌دهم که توبه‌ات گناهان گذشته را نابود کرده است و نیازی به قضا کردن نمازها و روزه‌های گذشته نداری، ولی از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواه که تو را بر طاعت خود تا هنگام ملاقاتش ثابت‌قدم بدارد و همچنین تا حد توان حریص باش که برادران خود را که مانند تو بودند، به سوی همان توبه‌ و التزام به راه راست که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  بر تو منت نهاده است، دعوت نمایی؛ چرا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «لَأَنْ يَهْدِيَ اللَّهُ بِكَ رَجُلًا وَاحِدًا؛ خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ يَكُونَ لَكَ حُمْرُ النَّعَمِ»[۱]: (چون اگر الله يک نفر را به وسيله ی تو هدايت نمايد، برای تو از شتران سرخ مو بهتر است (شتر سرخ نزد عرب از باارزش‌ترین اموال محسوب می‌شده است)) و این دعوت، از شکرگزاری بر نعمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است که برادرانت که در حق خود زیادروی کردند را به توبه‌ی نصوح و استقامت بر دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دعوت دهی.


[۱] صحیح بخاری: كتاب الجهاد والسير باب دعاء النبي صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم الناس إلى الإسلام والنبوة، شماره (۲۷۸۳)، وصحیح مسلم كتاب فضائل الصحابة، باب من فضائل علي بن أبي طالب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ شماره (٢٤٠٦).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أفيدكم بأنني في بداية شبابي كنت على الطريق غير الإسلامي، حيث كنت لا أبالي بالعبادات، فأحيانًا كنت أصلى وأصوم، وأحيانًا لا أصلي، ولا أصوم، وكنت لا أكترث بالمحرمات، ولمدة خمسة عشر عاما تقريبا، إلا أنني الآن استقمت وحافظت على العبادات، وقد ثبت إلى الله توبة نَصُوحًا الله – عز وجل – عما كنت عليه، وأنا نادم أشد الندم، وأرجو من الله أن يتقبل توبتي، وسؤالي يا فضيلة الشيخ ماذا عليَّ من ناحية الصلاة والصوم اللذين لم أقم بتأديتهما في أوقاتهما؟ علما بأنني لا أُحصي تلك الأيام لطول المدة، وهل التوبة تكفي تكفيرًا لذنبي؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أولا أهنئك بتوبة الله عليك، وتوفيقك للتوبة، وأسأل الله -تعالى- أن يُثَبِّتك على ذلك، وأن يمن علينا جميعًا بالتوبة النصوح التي يمحو الله بها ما سلف من ذنوبنا، وأن يعصمنا في مستقبل عمرنا.

ثانيا: أبشرك بأن توبتك هدمت ما سلف من ذنوبك، وليس عليك قضاء ما فات ولكن اسأل الله الثبات على طاعته إلى أن تلقاه، واحرص بقدر ما تستطيع أن تدعو إخوانك الذين كانوا مثلك إلى ما مَنَّ الله به عليك من التوبة، والتزام الصراط المستقيم: «لَأَنْ يُهْدَى بِكَ رَجُلٌ وَاحِدٍ خَيْرٌ لَكَ مِنْ حُمْرِ النَّعم». وهذا من شكر نعمة الله عليك، أن تدعو إخوانك – الذين أسرفوا على أنفسهم- إلى التوبة النصوح، والاستقامة على دين الله.

مطالب مرتبط:

(۶۲۷۸) حکم توبه و جبران مالی در صورت ناآگاهی از میزان مال ربوده‌شده

با صاحب این پول تماس بگیر و با او بر مقداری توافق کنی که در ازای آن‌چه برداشته‌ای به او بدهی، پس این مرد را پیدا کن و بر هر مقدار، کم یا زیاد، که بر آن توافق کردید مصالحه کن

ادامه مطلب …

(۶۲۸۵) حکم شرعی دزدی در گذشته و دشواری بازگرداندن مال به صاحب آن

بر شما واجب است که پیراهن را به صاحبش برگردانید و اگر پیراهن تلف شده باشد، باید معادل آن را برگردانید و اگر مشابه آن موجود نباشد، و مثلاً آن پیراهن دیگر پیدا نشود و مردم از آن دست کشیده باشند، باید معادل قیمت آن را برگردانید...

ادامه مطلب …

(۶۲۶۳) کفاره‌ی آزردن مادر و راه جبران نافرمانی والدین

خشمگین کردن مادرت و گفتن آن سخنان بد به او حرام است و جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۶۲۷۲) اگر کسی از فردی غیبت کرده، و نتواند از او طلب حلالیت کند، آیا استغفار و دعا برای او کافی است؟

دیدگاه صحیح این است که اگر کسی از دیگری غیبت کرده و آن شخص متوجه این موضوع شده باشد، باید شخصاً از او طلب حلالیت کند اما اگر آن فرد اصلاً از غیبت اطلاعی نداشته، کافی است برایش استغفار کند و در همان مجالسی که از او غیبت کرده، از او به نیکی یاد کند...

ادامه مطلب …

(۶۲۵۷) آیا برای توبه‌کننده لازم است که تشهد بگوید و برای بازگشت دوباره به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ غسل کند؟

اگر توبه‌کننده از کفر باشد، غسل می‌کند؛ یا به صورت واجب بنا بر دیدگاه بسیاری از علما، و یا به صورت مستحب بنا بر دیدگاه گروهی دیگر....

ادامه مطلب …

(۶۲۶۷) حد و شمول استغفار در حدیث، آیا شامل گناهان کبیره نیز می‌شود؟

فرار از میدان جنگ از گناهان کبیره است، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه